Θεολογική ἀπάντηση σέ σύγχρονους προβληματισμούς περί σαρκός, Πνεύματος καί πνευμάτων...

 
Συνέντευξη τοῦ ἀρχιμανδρίτη Ἀντωνίου Φραγκάκη με αφορμή τον Μητροπολίτη Μόρφου  Νεόφυτο στὸν Δημήτριο Κυριακόπουλο 
(4.8.2019)

ΕΡΩΤΗΣΗ: Πατέρα Ἀντώνιε, πέρυσι ξέσπασε ἕνας θόρυβος δημοσιογραφικός λόγῳ τῶν θανατηφόρων πυρκαγιῶν στό Μάτι Ἀττικῆς. Αἰχμή τοῦ  δόρατος, θά λέγαμε, ἡ λέξη «ὀργή Θεοῦ», «θεομηνία» κτλ.  Εἶναι σωστές αὐτές οἱ ἐκφράσεις; Κάποιοι κληρικοί καί θεολόγοι μιλοῦν μόνο γιά τήν Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Ὅσοι μίλησαν γιά «ὀργή Θεοῦ», χρησιμοποίησαν προφητικό και πατερικό ὅρο πού ὁδηγεῖ στήν μετάνοια. Οἱ ἀγαπολόγοι-μεταπατερικοί καθησυχάζουν τίς συνειδήσεις τῶν ἀνθρώπων μέ ὅσα προτεσταντικά ἐκφέρουν καί τούς ἀφήνουν ἕρμαια στά πάθη  τους. Εἶναι οἱ νέοι Ὡριγενιστές, πού δημιουργοῦν τήν αἴσθηση ὅτι ὅλοι χωροῦν στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀθεράπευτοι, μέ τά πάθη τους, ἀφοῦ τάχα ἡ Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ὅλα τά δέχεται καί ὅλα τ’ ἀναχωνεύει. Οἱ λέξεις «ὀργή», «παιδαγωγία» κ.λπ. εἶναι ὅροι τῆς Συμβολικῆς Θεολογίας.

Ἀποφατική καί Συμβολική θεολογία

Ἔχουμε τήν Ἀποφατική Θεολογία, πού δέν μπορεῖ νά ἐκφράσει τίποτα ἀπολύτως περί τοῦ Θεοῦ, καί τήν Συμβολική Θεολογία, πού χρησιμοποιεῖ σύμβολα, παραστάσεις, ὀνόματα ἀπό τόν παρόντα κόσμο γιά να αἰσθητοποιήσει τήν θεία πραγματικότητα.  Π.χ. τί σημαίνει ὅτι ὁ Θεός εἶναι Πατέρας; Ἤ τί σημαίνει Υἱός; Αὐτά τά ἀποδίδουμε μέ ὅσα ξέρουμε ἀπό τήν γήινη-κτιστή πραγματικότητα, γιά νά ἀποδώσουμε βάσει ἐμπειρίας τά ὑποστατικά ἰδιώματα τῶν προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος.  
Γι’ αὐτό λέγει ὁ ὅσιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής βάσει τῆς Ἀποφατικῆς Θεολογίας: «ὁ Θεός οὔτε Πατέρας εἶναι, οὔτε Υἱός, οὔτε Ἀγάπη, οὔτε φῶς οὔτε, οὔτε, οὔτε...».  Ἔτσι τά ἀποδίδουμε ἐμεῖς μέ βάση τήν ἐμπειρία μας καί εἶναι ἀληθινά, ἀλλά ὑπερβαίνουν τήν πραγματικότητα τοῦ Θεοῦ πού εἶναι ἀκατάληπτος καί ἀπερινόητος. Βρίσκουμε σύμβολα γιά νά ἀποδώσουμε τήν δική Του ἀποκάλυψη στό κτιστό ἀνθρώπινο εἶναι. Τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἐμφανίσθηκε «ὡσεί περιστερά», ἀλλὰ δέν εἶναι περιστέρι. Ἡ κίνηση καί ἡ θεωρία τῆς στιγμῆς ἐκείνης περικλείεται στόν ὅρο «ὡσεί περιστερά».  Τά ὁράματα τῶν προφητῶν, πού εἶδαν «τόν Παλαιόν τῶν ἡμερῶν» καθήμενο ἐπί θρόνου φοβεροῦ ἤ ἵππους καί τροχούς κ.λπ. εἶναι σύμβολα μιᾶς ἄκτιστης πραγματικότητας γιά νά μπορέσει νά τήν προσεγγίσει ἡ κτιστή καί πεπερασμένη ἀντίληψη τοῦ ἀνθρώπου. Ἔχουμε λοιπόν ἄκτιστα νοήματα πού ἀποδίδονται μέ κτιστά ρήματα, ὅπως ἔλεγε ὁ ἀείμνηστος π. Ἰωάννης Ρωμανίδης. 

«Ὀργή» καί «τιμωρία»

Οἱ λέξεις «ὀργή» καί «τιμωρία» Θεοῦ εἶναι βιβλικές, προφητικές καί πατερικές.  Σκοπό ἔχουν τήν συνειδησιακή ἀφύπνιση καί μετάνοια τῶν ἀνθρώπων. Δέν ἐρμηνεύονται δικανικά, ἀλλά ἀποσκοποῦν στήν περιγραφή μιᾶς καταστάσεως, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀπομακρυνθεῖ ἀπό τόν Θεό μέσω τῆς ἀμαρτίας καί παραδοθεῖ στόν διάβολο. Δυστυχῶς οἱ ἀγαπολόγοι ἀποκοιμίζουν τόν κόσμο γιά νά νοιώθουν οἱ ἴδιοι καλά μέ τά πάθη τους.  Ἀφήνουν ἔκθετες στήν αἰώνια καί ἄσβεστη «πυρκαϊά» τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων.  Ἄν καταλάβουν τί εἶναι παράδεισος καί κόλαση ἐξ ἐπόψεως Ὀρθοδόξου, τότε θά καταλάβουν καί ποιός εἶναι ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας: Νά κηρύσσει λόγο μετανοίας, ὥστε νά θεραπευθεῖ ὁ πνευματικός ὀφθαλμός τοῦ ἀνθρώπου καί νά βιώσει σέ αἰώνια διάσταση τόν Θεό ὡς φῶς καί ὄχι ὡς φωτιά. Χρησιμοποιοῦνται ἀνθρωποπαθεῖς εἰκόνες καί φράσεις, ὅπως ἡ λέξη «ὀργή», γιά νά ἀποδεσμευθοῦμε ἀπό τόν διάβολο πού εἶναι τυρρανική ὕπαρξη καί ὅταν τοῦ δοθοῦμε ἔχουμε στέρηση τῆς ἐλευθερίας μας καί πρόγευση τῆς κολάσεως στή ζωή μας.  Καί, φυσικά, γιά νά ἐπιτύχει ἡ Εκκλησία τόν σκοπό της, πού εἶναι ἡ διά τῆς μετανοίας ἀφύπνιση καί μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου. 

Οἱ τρεῖς ἱεραρχικές τάξεις τῶν ἀγωνιζομένων

Ὁ ὅσιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής ἀναφέρει ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς ἱεραρχικές τάξεις τῶν ἀγωνιζομένων, ἀνάλογα μέ τόν βαθμό τῆς ἐσωτερικῆς τους καταστάσεως.  Πρῶτοι εἶναι οἱ ἀρχάριοι, οἱ δοῦλοι. Αὐτοί βιώνουν τόν φόβο τῆς κολάσεως καί τήν ἐνεργοποίηση τοῦ πνευματικοῦ νόμου ὅταν παραβαίνεται.  Ἀγωνίζονται κυρίως ἀπό φόβο. Ἀκολουθοῦν οἱ μισθωτοί.  Αὐτοί πού ἀγωνίζονται γιά τήν ἀντιμισθία τῆς θείας βασιλείας καί θεωροῦν τόν Θεό πιστό στίς ἐπαγγελίες Του. Καί, τέλος, ἀκολουθοῦν οἱ υἱοί.  Εἶναι οἱ θεούμενοι. Οἱ ἅγιοι. Οἱ ἐνωμένοι μέ τόν Χριστό. Αὐτοί γεύονται τόν Θεό ὁλοσχερῶς κατά τήν ἄκτιστη ἐνέργειά Του καί γνωρίζουν βιωματικά ποιός εἶναι καί πῶς ἐνεργεῖ. Ὁπότε «λυώνουν» ἀπό ἀγάπη γι’ αὐτόν!  Θά τόν ἀγαποῦν ἀκόμη καί ἄν π.χ. τούς πεῖ ὅτι θά τούς πάει στήν κόλαση! Μόνο πού ἀκόμη κι ἄν γίνει αὐτό, θά γεύονται καί πάλι τήν κόλαση ὡς παράδεισο. Τώρα, πῶς ἀγαπολόγοι-ἀγαπιστές πετάχθηκαν στήν ὑψηλότερη βαθμίδα χωρίς νά περάσουν ἀπό τίς προηγούμενες, μόνο ἡ ἄρρωστη καί μπερδεμένη ψυχή τους τό γνωρίζει.
Αὐτοί πού τρέφουν τήν σατανική αὐταπάτη ὅτι ἔφθασαν ἀπευθείας στήν ὑψηλότερη βαθμίδα τῆς υἱοθεσίας καί διατείνονται, ὡς ὁ Μέγας Ἀντώνιος στήν δύση τοῦ ἐπίγειου βίου του, ὅτι δέν φοβοῦνται τόν Θεό, ἀλλά μόνο τόν ἀγαποῦν, αὐτοί ὁμιλοῦν γιά τόν Θεό χωρίς Θεό, γιατί παρέκαμψαν ἐγωκεντρικῶς τόν φόβο τῆς ἀμαρτίας καί τόν Σταυρό τῆς μετανοίας, καί σφετερίζονται μιά ἀνάσταση πού δέν εἶναι ἀνάταση ψυχική ἀλλά ἀναστάτωση ψυχολογική! Ἀγαπολογοῦν, δέν θεολογοῦν.  Γιατί εἶναι μπερδεμένοι καί φιλοδοξοῦν νά ἀναπαύσουν καί ὅλους τούς μπερδεμένους, γιατί ὄχι νά μπερδέψουν στά δίχτυα τους καί τούς ἤδη λελυμένους ἀπό τά δεσμά τῆς ἀμαρτίας! Ἀγαπᾶνε τά πάθη τους καί ἐπειδή εἶναι σφιχταγκαλιασμένοι μ’ αὐτά, τά περιτυλίγουν μέ τό χρυσόχαρτο τῆς ἀγάπης, γιά νά μήν τρομάζει ἡ συνείδησή τους ὅταν τά βλέπει καί γιά νά ἐντυπωσιάσει καί τούς ἄλλους ἡ τεχνική αὐτή τοῦ ἐμπαθοῦς ἐξωραϊσμοῦ.

Ἡ ἁμαρτία δέν εἶναι μιά ἀστοχία

ΕΡΩΤΗΣΗ: Τελικά ἁμαρτία τί εἶναι;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ἁμαρτία δέν εἶναι μιά ἀστοχία (ἀπὸ τὸ ρῆμα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἁμαρτάνω, ποὺ σημαίνει ἀστοχῶ), πού γιά τήν ἐπανόρθωσή της ἀπαιτεῖται μιά τυπική συγγνώμη. Ἁμαρτία εἶναι κίνηση ἀντίστροφη πρός τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὁπότε ἀπαιτεῖται ὁλοκληρωτική μεταστροφή γιά τήν θεραπεία της. Αὐτό γίνεται μέ τήν μετάνοια καί τήν ἐξομολόγηση. Λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός: «Ἁμαρτία ἐστίν ἡ ἐκ τοῦ κατά φύσιν εἰς τό παρά φύσιν ἐκουσία παραδρομή». Εἶναι δηλαδή ἡ διαστροφή τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς, τοῦ θυμικοῦ, τοῦ ἐπιθυμητικοῦ καὶ τοῦ λογιστικοῦ. Νά τό διατυπώσω ἀπλούστερα. Ἁμαρτία εἶναι κοντράρισμα στόν Χριστό καί ταύτιση μέ τόν διάβολο. Αὐτό δίνει δικαιώματα στόν διάβολο ἔναντι τοῦ ἀνθρώπου καί πληγώνεται θανατηφόρα ἡ ψυχή ἀπό τήν δαιμονική ἐνέργεια. Ὅσο σκεπάζεται ἡ πληγή, τόσο κακοφορμίζει περισσότερο. Ὅπως π.χ. δημιουργοῦνται μικρόβια πάνω στό αἶμα ὅταν πληγωθεῖ ἕνα σημεῖο τοῦ σώματος καί ἐκτεθεῖ στόν ἀέρα, ὅπως ἀναπτύσσονται μικρόβια πάνω στίς τροφές πού δέν βρίσκονται σέ ἰδανικές συνθῆκες περιβάλλοντος, ἔτσι καί ἡ ψυχή ἔχει τούς δικούς της μηχανισμούς γιά νά ὀργανώνει τό εἶναι της. Μιά μολυσματική πνευματική πληγή πού ὑπάρχει στήν ψυχή καί χρονίζει, ἐπηρεάζει ἀρνητικά μέ τά «δαιμονικά μικρόβια» πού ἀναδίδει ὅλο τό σύμπαν.  Τό λέγει ὁ ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης καί ὁ Γέρων Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ. Τόσο ἡ ἁμαρτία ὅσο καί ἡ ἁγιότητα ἔχουν συμπαντικές διαστάσεις. Ὑπ’ αὐτήν τήν ἔννοια ὁ Μέγας Ἀντώνιος ἐστήριξε τήν οἰκουμένη μέ τήν ἁγιότητα καί τίς εὐχές του, ὅπως ἀναφέρει καί τό ἀπολυτίκιό του: «καὶ τὴν οἰκουμένην ἐστήριξας εὐχαῖς σου». Ὁ ὅρος «δαιμονικά μικρόβια» ἀνήκει περισσότερο στόν σύγχρονο ἅγιο Πορφύριο. Μὲ αὐτὸ ἐννοεῖ τήν δαιμονική ἐνέργεια πού πολλαπλασιάζεται καί ἀναδίδεται ἀπό τίς ἁμαρτίες πού εἶναι οἱ ἑστίες ἐκκολάψεως τῶν δυνάμεων τοῦ σατανᾶ. Μάλιστα ἀναφέρει ὅτι τά μικρά παιδάκια ἔχουν τήν τάση νά ἀφομοιώνουν πανεύκολα τό θετικό, τό εὔκρατο κλῖμα ἤ, ἀντίστοιχα, τό ἀρνητικό πού ἐκπέμπεται ἀπό τίς ψυχές τῶν μεγαλυτέρων καί εἰδικότερα τῶν γονέων τους. Ἔτσι ἑρμηνεύεται καί ἡ βασκανία. Ἀφοῦ ἡ δαιμονική ἐνέργεια ἐπηρεάζει τήν κτίση, πόσο μᾶλλον τά πλησιέστερα πρόσωπα στούς μηχανισμούς παραγωγῆς της. Αὐτό διέπει ὅλη τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Πορφυρίου στήν σχέση γονέων καί παιδιῶν. Καί τονίζει ὅτι ὁ ἐξαγιασμός τῶν γονέων εἶναι ἡ καλύτερη προῖκα ζωῆς πού μπορεῖ νά χορηγηθεῖ στά παιδιά τους.

Δέν ἔχει καμία σημασία τό DNA, ἀλλά τό τί ἡ

ψυχή ἀφήνει ὡς ἴχνη πάνω του καί τό τί θέλει ἡ ἴδια.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ἐφ’ ὅσον ἀναφέρεστε σ’ αὐτό, πῶς ἡ ποιότητα ζωῆς τῶν γονέων ἐπηρεάζει τά παιδιά ἀπό τήν ἐμβρυακή τους κατάσταση; Ἔχει γίνει πολύς θόρυβος τελευταία γι’ αὐτό τό θέμα.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ἡ ροπή τοῦ DNA εἶναι καθοριστική στήν πορεία τοῦ ἀνθρώπου. Τό DNA ἀφορᾶ στό σῶμα, στήν σάρκα, στό κρέας τοῦ ἀνθρώπου. Ἀρχικῶς, δέν ἔχει καμμία σχέση μέ τήν ψυχή. Ὅταν ὅμως ἡ ψυχή ἐνώνεται μέ τό σῶμα, καί ἐνώνεται «ἐξ ἄκρας συλλήψεως» (δηλ. ἀπὸ τὴ στιγμὴ τῆς σύλληψης τοῦ ἀνθρώπου), ἔρχεται σέ ἄμεση ἐπαφή μέ τά ἐνεργά ψυχικά ἀποτυπώματα πού ἄφησαν οἱ γεννήτορές μας καί οἱ προπάτορές μας πάνω στούς θύλακες τοῦ βιολογικοῦ DNA. Ὅλοι αὐτοί μᾶς μεταγγίζουν βιβλία, γενεαλογικά δελτία, δηλαδή γραμμώσεις συμπεριφορᾶς, γιατί ἡ λειτουργία τῆς ψυχῆς ἀποτυπώνεται σάν στάση ζωῆς, σάν συμπεριφορά θετική ἤ ἀρνητική καί στό σῶμα. Ὑπ’ αὐτή τήν ἔννοια λέγει ὁ ἅγιος Πορφύριος ὅτι μέσα μας κουβαλᾶμε τούς αἰῶνες!.
Αὐτές οἱ γραμμώσεις τοῦ σώματος, ὅταν ἐξ ἄκρας συλλήψεως ἔρθουν σέ ἐπαφή μέ τήν ψυχή, ἡ ὁποία δέν προέρχεται ἀπό τούς γονεῖς μας ἀλλά ἀπ’ εὐθείας ἀπό τόν Θεό, προσλαμβάνει τά πνευματικά χαρακτηριστικά τοῦ ὑλικοῦ ἀπό τό ὁποῖο προερχόμαστε.  Ἡ κάθε ψυχή δέν ἔχει κληρονομικότητα.  Ἔχει τελειότητα.  Προέρχεται ἄμεσα ἀπό τόν Θεό. Προσλαμβάνει, ὅμως, τά ζωντανά σημάδια πού ἄφησαν πάνω στό βιολογικό γονιδίωμα οἱ ψυχές πού ζωοποίησαν καί δραστηριοποίησαν τά σώματα τῶν γονιῶν καί τῶν παππούδων μας.  Αὐτά κολλᾶνε πάνω στήν ἀρτιγέννητη ψυχή κάθε ἐμβρύου κατά 30% καί ἀποτελοῦν βασικό γνώμονα στήν ἐξέλιξή της. Τήν ἀναλογία 30% πνευματικό γονιδίωμα καί 70% προαίρεση τοῦ ἀνθρώπου, τήν ἀνέφερε σέ πνευματικά του παιδιά ὁ ἅγιος Πορφύριος. Πάμπολλες φορές τό 70% εἶναι συνέχεια τοῦ 30%, ὅπου θεμελιώνεται ὁ τρόπος ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτά εἶναι οἱ τάσεις, ἡ προῖκα ζωῆς, οἱ κατευθυντήριες γραμμώσεις, πού δίνουν οἱ προγενέστεροι στούς ἐπιγενομένους.  Πάνω σ’ αὐτό τό μυστήριο ἐδράζεται ἡ λειτουργία καί τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος συνολικά. Κληρονομοῦμε γονιδιακά τήν φθορά καί τήν θνητότητα.
Βέβαια ἡ προαίρεση μπορεῖ νά τά ἀλλάξει αὐτά, γιατί δέν εἴμαστε καταδικασμένοι καί ὅμηροι τῆς κληρονομικότητάς μας. Δέν ἔχουμε ἀπόλυτο προορισμό. Ἡ προαίρεση δέν ἔχει καμία σχέση μέ τήν σκέψη, μέ τήν λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου, εἶναι κίνηση τῆς ψυχῆς πού, ὅταν φωτισθεῖ ἀπό τόν Θεό, προτιμᾶ τό ἀγαθό, καί ἀντιλαμβάνεται ὅτι τό κληροδότημα πού ἔχουμε μέσα μας καί μᾶς πιέζει εἶναι ἀντίθετο μέ τόν αἰώνιο προορισμό μας.  Ὁπότε δέν παραδιδόμαστε σ’ αὐτό, ἀλλά τό ἐκλαμβάνουμε ὡς στάδιο ἀγῶνα. Ὅταν δέν ὑπάρχει θεία χάρις, τότε τό 30% ζυμώνει τό 70%. Ἀντίθετα ὁ πνευματικός ἀγώνας, ἡ μετάνοια ὡς βίωμα διαρκείας καί ἡ καθαρή ἐξομολόγηση, ἀφανίζουν ἀπό τήν κυτταρική μνήμη ὅλα τά ἀρνητικά βιώματα καί τίς παραστάσεις πού ἀφομοιώσαμε ἀπό τό γενετικό ὑλικό τῶν γονέων καί τῶν ἄμεσων προγόνων μας (μέχρι 7ης γενεᾶς περίπου). Γι’ αὐτό γράφει ὁ ὅσιος Πορφύριος ὅτι μία δυνατή ἐξομολόγηση ἀπαλλάσσει τήν ψυχή ἀπό ἐμβρυακά τραύματα καί ἄσχημα γονιδιακά κληροδοτήματα πού ἐπηρεάζουν καθοριστικά τήν λειτουργία της. Ἡ προαίρεση, ὡς κίνηση τῆς ψυχῆς, ἐπιβεβαιώνεται σέ ὅλη τήν πορεία τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Λένε π.χ. οἱ βιολόγοι ὅτι 95% τό DNA τοῦ πιθήκου καί τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἴδια. Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι προερχόμαστε ἀπό τόν πίθηκο; Ἄπαγε τῆς βλασφημίας! Ἁπλούστατα σημαίνει ὅτι σκέτο τό DNA δέν ἔχει καμιά σημασία, ἀλλά ἡ ψυχή πού λειτουργεῖ αὐτό τό ὑλικό καί τό διαφοροποιεῖ ἐντελῶς. Καί οἱ ἴδιοι οἱ βιολόγοι λένε ὅτι οἱ πρωτεΐνες πού παράγονται ἀπό τό DNA, πού αὐτές ρυθμίζουν καί δείχνουν τό πῶς ὁ ἄνθρωπος ἐκδηλώνεται, εἶναι 80% διαφορετικές ἀπό τοῦ πιθήκου. Ὅταν δέν εἶχαν προχωρήσει οἱ ἔρευνες τῆς Βιολογίας, τό εἶχαν βρεῖ αὐτό οἱ Δαρβινιστές καί τό προέβαλαν ὡς ἰσχυρότατο ἐπιχείρημα γιά τήν ἐξομοίωση πιθήκου καί ἀνθρώπου.
Δέν ἔχει καμία σημασία τό DNA, ἀλλά τό τί ἡ ψυχή ἀφήνει ὡς ἴχνη πάνω του καί τό τί θέλει ἡ ἴδια. Τήν ἀντανάκλαση καί ἐκτύπωση τῶν ἐνεργειῶν τοῦ σώματος στήν ψυχή καί τἀνάπαλιν, τήν βλέπουμε καί στήν κάθοδο τοῦ Χριστοῦ στόν ἅδη. Ἀναφέρεται ἐμπειρικά ὅτι ἐκεῖ ὁ ἅδης ἐπικράνθη, βλέποντας ἄνθρωπο θνητό πού εἶχε θεωθεῖ καί ἦταν γεμᾶτος πληγές.  «Κατάστικτον τοῖς μώλωψι καί πανσθενουργόν...».  Τό ἐρώτημα εἶναι: πῶς εἶδε τίς πληγές τοῦ Χριστοῦ ὁ ἅδης, ἀφοῦ τό σῶμα μαζί μέ τήν Θεότητα παρέμεινε μέσα στόν τάφο;  Ὁπότε, οἱ πληγές πού εἶχε ὁ Χριστός ἦταν ἤ πληγές τῆς ψυχῆς ἤ πληγές τῆς Θεότητος. Τό δεύτερο ἀποκλείεται, ὁπότε πρέπει νά ὁμολογηθεῖ ὅτι ἦταν πληγές τῆς ψυχῆς. Ἀλλά πῶς εἶναι δυνατόν οἱ πληγές τοῦ σώματος, πού ἔγιναν ἀπό τά φρικτά πάθη νά θεωρηθοῦν καί πληγές τῆς ψυχῆς;
Αὐτό τό φοβερό γεγονός ἔχει τήν ἑρμηνεία του. Κατά τήν διάρκεια τοῦ πάθους, ὅταν ἔπασχε τό σῶμα, δέν συνέπασχε ἡ Θεότητα, ἀλλά παρέμεινε ἀπαθής. Ὅμως μαζί μέ τό σῶμα συνέπασχε καί ἡ ψυχή τοῦ Χριστοῦ.  Ὁ ἅγιος καί θεοειδέστατος νοῦς Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἐξηγεῖ ὅτι ἀπό τίς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς, ὁ νοῦς, ἡ διάνοια καί ἡ δόξα ἐνεργοῦν χωρίς τήν συνέργεια τοῦ σώματος. Αὐτές ἐνεργοῦν καί ὅταν τό σῶμα ἠρεμεῖ.  Οἱ ἄλλες ὅμως ἐνέργειες τῆς ψυχῆς, ἤτοι ἡ αἴσθηση καί ἡ φαντασία δέν μποροῦν νά ἐνεργοῦν χωρίς τό σῶμα. Ἔτσι, ὅταν μαστιγωνόταν τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί βασανιζόταν, τότε οἱ τύποι καί οἱ ἀμυδρές φαντασίες τῶν μαστίγων καί τῶν παθῶν χαράσσονταν καί στήν ψυχή τοῦ Χριστοῦ! Ἐπομένως, τά σημάδια τοῦ σώματος διαβιβάστηκαν καί στήν ψυχή, καί αὐτά εἶδε ὁ ἅδης καί τρόμαξε!  Τό ἴδιο γίνεται, κατά ἀναλογία, σέ κάθε ἀνθρώπινη περίπτωση. Ἡ ψυχή ἀφήνει τά σημάδια της στό σῶμα μέ τό ὁποῖο εἶναι συνημμένη καί μάλιστα κατά ἐκτυπώτερο τρόπο στήν κυτταρική μνήμη, στό DNA! Καί τά βιώματα πάλι τοῦ σώματος διαπορθμεύονται, ἀντανακλῶνται στήν ψυχή, ἡ ὁποῖα τά διακρατεῖ , καί τήν χαρακτηρίζουν αἰώνια.

Πρίν συλληφθοῦν τά παιδιά ἀπαιτεῖται φροντίδα γιά βαθυτάτη

ἀποκάθαρση τοῦ DNA μέ τήν ἐπιμελημένη μετάνοια τῶν γονέων.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Τώρα συνειδητοποιοῦμε τήν μεγάλη ἐπίδραση τοῦ πνευματικοῦ DNA.  Ὑπάρχει παράδειγμα ἀπό τήν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Εἶναι ἀλήθεια ὅτι, ὅταν ἐμεῖς προσπαθοῦμε ἀπεγνωσμένα νά διαπαιδαγωγήσουμε τά παιδιά μας, τότε αὐτά ἤδη ἀρχίζουν νά ἐκδιπλώνουν τά πρωτογενῆ στοιχεῖα πού τούς δώσανε οἱ γονεῖς μέ τό DNA τή στιγμή τῆς συλλήψεως καί κατά τήν διάρκεια τῆς κυοφορίας. Ὅταν π.χ. ἀνοίγει ἕνα τριαντάφυλλο, τά πέταλά του, ἡ ποιότητα τοῦ χρώματος καί τῆς εὐωδίας ἔχουν ἤδη διαμορφωθεῖ ἀπό τήν ρίζα.  Εἶναι ἀδύνατον μέ ἐξωτερικές ἐπεμβάσεις νά τά διαμορφώσεις ἐκείνη τήν στιγμή καί νά βελτιώσεις τήν ὀμορφιά καί τό ἄρωμά τους. Βοηθάει βέβαια τό σκάλισμα, τό λίπασμα καί τό πότισμα μέχρι τήν τελευταία στιγμή τῆς ἀνθοφορίας. Ἀλλά τό βασικότερο εἶναι ἡ ἐπιμέλεια τῆς τριανταφυλλιᾶς πρίν ξεμπουμπουκιάσει τά ἄνθη της.  Νά τήν κλαδεύσεις, νά τήν φροντίσεις, νά τήν καλλιεργήσεις πρωτύτερα. Ἔτσι γίνεται καί μέ τό γονικό χωράφι τῆς οἰκογένειας. Πρίν συλληφθοῦν τά παιδιά ἀπαιτεῖται φροντίδα γιά βαθυτάτη ἀποκάθαρση τοῦ DNA μέ τήν ἐπιμελημένη μετάνοια τῶν γονέων. Ὁπότε δημιουργεῖται μία ἁγία γενεαλογική ρίζα πού δέν ἔχει τίποτα τό ἀρνητικό νά μεταδώσει ἀπό τό γονεϊκό χωράφι καί ἀπό τά συστατικά τοῦ προγονικοῦ ἐδάφους.  Εἶναι σάν ἱεροτελεστία ἡ διαμόρφωση καί ἡ ἐκκόλαψη ἑνός παιδιοῦ. Ξεκινᾶ ἡ διαδικασία προγενετικά καί συνεχίζεται καθοριστικά μέχρι τά πρῶτα ἔτη τῆς ζωῆς τοῦ παιδιοῦ.  Ἐφ’ ὅσον μέ ρωτήσατε γιά περίπτωση ἔντονη στήν διαδρομή τῆς Ἐκκλησίας, μήν ξεχνᾶμε τό βασικό παράδειγμα τῆς Θεοτόκου.

Ἅγιοι γεννοῦσαν συνεχῶς ἁγίους μέσα

στήν ἐναλλαγή τῶν αἰώνων.

Ἀναφέρουν οἱ ἅγιοι πατέρες, εἰδικά ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὅτι ἀπό τήν ἐποχή τοῦ δικαίου Σήθ, υἱοῦ τοῦ Ἀδάμ, μέχρι τούς δικαίους Ἰωακείμ καί Ἄννα (τῶν γεννητόρων τῆς Παναγίας μας) ἔχουμε τήν λεγόμενη προφητική παράδοση.  Μιά ἁγία γενεαλογική συνέχεια, πού εἶχε ὡς ἀποκορύφωμα τό εὐωδέστερο ἄνθος τῆς οἰκουμένης, τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον! Ἅγιοι γεννοῦσαν συνεχῶς ἁγίους μέσα στήν ἐναλλαγή τῶν αἰώνων. Ἡ κληρονομική αὐτή μετάδοση τῆς χάριτος ἐπαυξανόταν ἀλληλοδιαδόχως δίκην χιονοστιβάδος, μέχρι πού φθάσαμε στήν Θεομητορική ἐμφάνεια. Ἐμφανίσθηκε δηλαδή ἡ Παναγία στήν κορύφωση αὐτῆς τῆς γενετικῆς σειρᾶς, πού εἶναι ὁ ἁγιότερος καρπός τοῦ δέντρου τῆς οἰκουμένης! Γράφουν οἱ θειότατοι πατέρες ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος καί ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅτι κι ἄν ἀκόμη ὅλη ἡ Δημιουργία, ὁρατή καί ἀόρατη, ἔμψυχη καί ἄψυχη, ἐπαναστατοῦσε ἐναντίον τοῦ Δημιουργοῦ Θεοῦ καί τοῦ ἔλεγε τρόπον τινα «δέν σέ θέλω», ἀρκοῦσε ἡ Παναγία γιά νά εὐφραίνει τόν Θεό καί νά τόν κάνει νά μήν μετανοιώσει πού ἔπλασε τά ὑπόλοιπα κτίσματά του. Τό ἴδιο συμβαίνει, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, μέ κάθε παιδί πού συλλαμβάνεται καί κυοφορεῖται. Παίρνει ἀπό τούς γονεῖς καί τούς προπάτορες μέσω DNA τίς συνήθειές τους, τίς ἐνάρετες καί τίς ἁμαρτωλές. Ἡ ἀποκάθαρση τῆς κυτταρικῆς μνήμης μέσω τῆς μετανοίας, τῆς ἐξομολογήσεως καί τῆς προσευχῆς, εἶναι τό ἰδανικό φυτώριο, γιά νά ἀναπτυχθοῦν ὀμαλά καί θεάρεστα τά νέα παιδάκια πού ἔρχονται στή ζωή.

Συνεχῶς ὁ ἅγιος Πορφύριος ὅτι ἡ ἁγία ζωή τῶν γονέων

καί, ἰδιαίτερα, τῆς μάνας ,εἶναι ἡ ἀσφαλέστερη προῖκα ζωῆς σέ κάθε νεογέννητο

ΕΡΩΤΗΣΗ: Δηλαδή, ἄν κατάλαβα καλά, τό κυοφορούμενο βρέφος λειτουργεῖ σάν σφουγγάρι.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ἀκριβῶς! Τό κάθε κυοφορούμενο βρέφος λειτουργεῖ μέσα στήν κοιλιά τῆς μητέρας του σάν σφουγγάρι. Ἤ θά ἀπορροφήσει ὅλο τό μελάνι τῆς ἁμαρτίας καί θά βγεῖ «μαῦρο», ἤ θά τραβήξει τήν ἀκτινοβολία τῆς Θείας Χάριτος καί θά βγεῖ «ἄσπρο». Ἐξαρτᾶται ἀπό τό τί ζωή θά κάνουν οἱ γονεῖς. Γιατί τό κυοφορούμενο βρέφος εἶναι ὑπό βιολογική ἀλλά καί ὑπό πνευματική διάπλαση. Ἔχει ἕναν ἰσχυρό ἀποκωδικοποιητή πού μεταφράζει ὅλα τά βιώματα πού ἔρχονται ἀπό τό ἐξωτερικό περιβάλλον. Αὐτά παραμένουν σέ λανθάνουσα κατάσταση καί τό συνοδεύουν στή μετέπειτα ζωή του.  Δέν κληροδοτεῖται σ’ αὐτό μόνο τό βιολογικό DNA, πού καθορίζει τήν γενετική κληρονομικότητα, ἀλλά καί τό πνευματικό γονιδίωμα, ὅπως προαναφέραμε, ἤτοι τό περιεχόμενο τῆς ψυχῆς τῶν γονιῶν, οἱ πράξεις καί οἱ συνήθειές τους ,πού ἐπηρεάζουν τήν διαμόρφωση τῆς προσωπικότητός τους.
Γι’ αὐτό τόνιζε συνεχῶς ὁ ἅγιος Πορφύριος ὅτι ἡ ἁγία ζωή τῶν γονέων καί, ἰδιαίτερα, τῆς μάνας ,εἶναι ἡ ἀσφαλέστερη προῖκα ζωῆς σέ κάθε νεογέννητο. Βέβαια τά ἀναφέρει αὐτά καί ἡ Ἁγία Γραφή. Στήν Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε: «Ἐγώ γάρ εἰμί Κύριος ὁ Θεός σου, Θεός ζηλωτής, ἀποδιδούς ἁμαρτίας πατέρων ἐπί τέκνα, ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς μισοῦσι με καί ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς ἀγαπῶσί με καί τοῖς φυλάσσουσι τά προστάγματά μου» (Ἔξοδος 20, 5-6 καί Δευτερονόμιον 5, 9-10).  Αὐτό, ὁ λαός μας τό παράφρασε στήν γνωστή εὐσύνοπτη ρήση: «ἁμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα». Ὑπάρχει καί μία ἄλλη παρόμοια ἁγιογραφική ρήση: «τέκνα μοιχῶν ἀτέλεστα (ἀτέλεστα θά πεῖ ἀνεπρόκοπα) καί ἐκ παρανόμου κοίτης σπέρμα ἀφανισθήσεται. ἐάν τε γάρ μακρόβιοι γένωνται, εἰς οὐδέν λογισθήσονται καί ἄτιμον ἐπ’ ἐσχάτων τό γῆρας αὐτῶν» (Σοφ. Σολ. 3, 16-17).
Αὐτά βέβαια δέν ἐρμηνεύονται δικανικά, ἀλλά μέσα ἀπό τό πρῖσμα τῆς κληρονομικῆς μετάδοσης τῶν ἀποθεμάτων τῆς ψυχῆς. Ὅμως δέν εἶναι καί ὅλες οἱ περιπτώσεις ἴδιες.  Μήν ξεχνᾶμε τί ἀπάντησε ὁ Κύριος στούς μαθητές Του γιά τήν ἐκ γενετῆς ἀορασία τοῦ τυφλοῦ.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Ἡ ἐπιστήμη ἔχει ἀποδεχτεῖ τήν ἐπίδραση τῶν ἐπιθυμιῶν ἤ ἄλλων ψυχικῶν καταστάσεων στά παιδιά;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ὑπάρχει ἕνας νέος ἐπιστημονικός κλάδος, ἡ Ἐπιγενετική. Ἀποδέχεται τίς ἐπιδράσεις, τό ἀποτέλεσμα δηλαδή, ἀλλά ἀγνοεῖ τόν βαθύτατο τρόπο μέ τόν ὁποῖο δημιουργεῖται.  Κάποτε λειτούργησα καί ὁμίλησα σέ μία τοπική πανήγυρη. Ἦταν 25 Ἰουλίου. Ἑορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Ἁγίας Ἄννης τῆς Θεοπρομήτορος. Ἀναφέρθηκα στό πνευματικό γονιδίωμα τῆς Παναγίας βάσει τῶν ἁγίων Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καί Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Κατά την πανήγυρη ἔψαλλε μία Παπαδιαμάντεια μορφή, ὁ κατά σάρκα ἀδελφός τοῦ μακαριστοῦ δεσπότη μας Κυρίλλου, κύριος Ἀντώνης Κυπριωτάκης. Ἦταν καθηγητής παιδαγωγικῆς στό Πανεπιστήμιο Ρεθύμνου.  Σπουδαῖος ἄνθρωπος. Ἔχει μεγάλο ἀπόθεμα ἀκαδημαϊκῆς γνώσης, ταπεινώσεως καί ἤθους. Τόν σέβομαι πολύ.  Ἔκπληκτος, μετά τό πέρας τῆς Θείας Λειτουργίας μοῦ εἶπε: «Πάτερ Ἀντώνιε!  Ποῦ τά βρῆκες ἐσύ αὐτά; Δέν γνώριζα ὅτι ἔχουν πεῖ οἱ πατέρες ἀπό αἰῶνες, αὐτά πού ἀποτελοῦν πορίσματα τῆς τελευταίας ἐπιστημονικῆς ἔρευνας καί δίδασκα ἐγώ στίς τελευταῖες φάσεις τῆς ἀκαδημαϊκῆς μου πορείας». Τόν παρέπεμψα νά μελετήσει τά σχετικά κείμενα καί μετά ἀπό καιρό ἀπό τηλεφώνου μέ εὐχαριστοῦσε ἐνθουσιωδῶς.

Ὑπάρχει ἕνα αἱρετικότατο ἐνδοεκκλησιαστικό μόρφωμα, πού ξεκίνησε

ἀπό τήν ἐκκοσμικευμένη καί ἐκφιλοσοφημένη ρωσική θεολογία

ΕΡΩΤΗΣΗ: Πῶς ἑρμηνεύετε τήν ἀντίθετη ἄποψη προσώπων τῆς Ἐκκλησίας, πού μιλοῦν γιά ἐλευθερία στόν προσωπικό χῶρο μέχρι ἀμνήστευσης τῆς ὁμοφυλοφιλίας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεῖτε, ὑπάρχει ἕνα αἱρετικότατο ἐνδοεκκλησιαστικό μόρφωμα, πού ξεκίνησε ἀπό τήν ἐκκοσμικευμένη καί ἐκφιλοσοφημένη ρωσική θεολογία. Λέγεται περσοναλισμός. Αὐτό εἶναι ἡ πεμπτουσία καί ἡ βάση τῆς «μεταπατερικῆς θεολογίας», πού λυμαίνεται τόν ἡσυχασμό, ἤτοι τήν ἐν μετανοίᾳ ἀσκητική θεραπευτική πρακτική τῆς Ὀρθοδόξου ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως.  Ξεκίνησε ἀπό τό σύνθημα «ἀγάπη καί ἐλευθερία», πού προωθήθηκε στήν ἐκκλησιαστική ἀγωγή, καί κατέληξε νά συνδέει τήν ἀνάγκη μέ τήν φύση καί τήν θέληση μέ τήν γνώμη ἐκείνου πού ὑποστασιάζει τήν φύση.  Ἐπομένως, ὅπως π.χ. δέν εὐθύνεται κάποιος γιά τό χρῶμα τῶν ὀφθαλμῶν του, δέν εὐθύνεται καί γιά τόν σεξουαλικό προσανατολισμό του, γιατί εἶναι ἀναγκαιότητα τῆς φύσεως. Δέν τό θεωροῦν δαιμονική ὑποβολή πού γίνεται δεύτερη φύση ἀπό τήν ἀποδοχή καί τήν καλλιέργεια τῆς προαιρέσεως.  Ἑπομένως ὅλα ἔπειτα ἀπλοποιοῦνται.  Ἐδῶ βρίσκεται ἡ οὐσία τοῦ προβλήματος.  Ὁ ἀείμνηστος μεγάλος σύγχρονος Γέροντας Ἀναστάσιος ὁ Κουδουμιανός ἔλεγε: -Σᾶς διαβεβαιῶ στήν ἱερωσύνη μου- γι᾽ αὐτό, ὅτι αὐτό συνιστᾶ ἰσλαμοποίηση τῆς Ὀρθοδόξου Θεολογίας». Ἔλεγε ἀκόμη: «Αὐτοί ἰσχυρίζονται: καλά νά περνᾶμε ἐδῶ μέ τήν ἀπόλαυση τῶν ἡδονῶν, καλά καί στήν οὐράνια Βασιλεία, λόγῳ τῆς ἰδεολογικής ἀποδοχῆς τῆς πίστεως». Ἔχουμε δηλαδή μία ἰδεοληψία χωρίς θεραπευτικό ἀντίκρυσμα στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων.  Ὅταν μιλᾶνε γιά ἀγάπη, δέν τό κάνουν μέσα ἀπό τήν προοπτική τῆς καθάρσεως ἀπό τά πάθη, ὥστε νά εἶναι ἐξωτερίκευση μετοχῆς στήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ πού εἶναι Ἀγάπη, ἀλλά μέσα ἀπό τήν ἰδεολογική κατοχύρωση τῶν παθῶν τους, ὁπότε τρομάζεις μπροστά στόν ἐμπαθέστατο τρόπο πού κατοχυρώνουν αὐτή τή θεωρία, εἰρωνεύονται, ἀπειλοῦν, φωνασκοῦν, συκοφαντοῦν κ.λπ. ὅποιον τούς ἀμφισβητήσει. Δέν εἶναι καρπός πνευματικῆς ζύμωσης, ἀλλά ἔκφραση ἰδεοληψίας, εἶναι ἀγαπισμός.  Καί ὁ κάθε –ισμός ἔχει φανατισμό, γιατί αἰσθητοποιεῖ ἄρρωστο ψυχισμό.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τί εἶναι φανατισμός;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Εἶναι ἀρρώστεια ψυχική, ὅπως καί ἄν ἐκδηλώνεται. Εἴτε ὡς ἰδεολογικός φανατισμός, εἴτε ὡς πολιτικός, εἴτε ὡς θρησκευτικός κ.λπ. Εἶναι ἡ ἀπουσία βιώματος, πού ἀντικαθίσταται ἀπό πεισμώδη ἐπίδειξη πνεύματος. Ὁ φανατισμός δέν εἶναι δύναμη ἀλλά ἀδυναμία, ὅπως ὁ σπασμός. Ἄλλο ζωηράδα τοῦ σώματος καί ἄλλο σπασμωδικότητα. Τό πρῶτο μαρτυρεῖ ὑγεία, τό δεύτερο ἐπικίνδυνη σωματική ἀγκύλωση. Ὁ φανατικός προβάλλει καί πολεμᾶ στούς ἄλλους καταστάσεις, πού ὑποφώσκουν μέσα του καί δέν τολμᾶ νά τίς ἀντιμετωπίσει συνειδητά. Γιά νά κατευνάσει τόν ἐσωτερικό ἔλεγχο προβάλλει μέ βίαιο τρόπο τήν δική του παθολογία καί ἐπιμένει μέ κάθε κόστος νά πείσει τούς ἄλλους νά τήν ἀποδεχθοῦν. Ἤ μπορεῖ καί νά ἀσχολεῖται σχολαστικά μέ τήν ζωή τῶν ἄλλων, γιά νά συγκαλύψει δικές του καταστάσεις πού τόν καθιστοῦν ἐσωτερικά ἀνασφαλῆ. Π.χ. λέει μέ τόν τρόπο του: «Κοιτάξτε τί κάνουν οἱ ἄλλοι γιά νά μήν ἀνακαλύψετε τί κάνω ἐγώ».  Π.χ. Πνευματικοί, πού ἀμνηστεύουν μέ ἐμπαθή τρόπο τά πάθη καί τίς ἁμαρτίες, ἀλλά καί ἐκεῖνοι πού ἀσκοῦν καταναγκαστικές πιέσεις τάχα γιά διόρθωση καί βάζουν ἐξουθενωτικά ἐπιτίμια, στήν πραγματικότητα ξεκινοῦν ἀπό τήν ἴδια ψυχολογική ἀφετηρία ,ἀλλά τό ἐκφράζουν διαφορετικά.  Ὁ ἕνας ἀμοραλιστικά, ὁ ἄλλος ὑποκριτικά.  Ὁ σίγουρος γιά τά πιστεύω του, ἔχει τό θάρρος τῆς γνώμης του, προσπαθεῖ νά ἐμπνεύσει καί ὄχι νά ὑποτάξει.  Ἐδῶ ἰσχύει τό τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ, μέ τόν ὁποῖο στά ἄλλα διαφωνῶ ὁριζοντίως καί καθέτως: «Οὔτε τύραννοι τῶν χυδαίων οὔτε δοῦλοι τῆς χυδαιότητος αὐτῶν».

Ὁ ἀληθινός ζηλωτής εἶναι ἐκεῖνος πού μπορεῖ νά κυβερνᾶ τά πάθη του

καί ὄχι αὐτός πού ἄγεται καί φέρεται ἀπ’ αὐτά.

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ὁ ζηλωτισμός τί εἶναι; Μορφή φανατισμοῦ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Κάποτε ναί.  Ὁ ἀληθινός ζηλωτής εἶναι ἐκεῖνος πού μπορεῖ νά κυβερνᾶ τά πάθη του καί ὄχι αὐτός πού ἄγεται καί φέρεται ἀπ’ αὐτά. Αὐτός πού εἶναι ἄγγελος μέ σῶμα καί ἄνθρωπος χωρίς σάρκα, δηλαδή χωρίς τό σαρκικό φρόνημα.  Ὁ ἀληθινός ζῆλος εἶναι αὐτός πού συνδέεται μέ τήν πνευματική ζωή καί τόν ἐσωτερικό ἀγῶνα πού κάνει ὁ ἄνθρωπος γιά νά καθαρθεῖ ἀπό τά πάθη, νά συναντήσει τόν Θεό καί νά ἀποκτήσει κοινωνία μαζί Του. Ὑπῆρχαν παλαιοί καί νέοι ζηλωτές, ὅπως π.χ. ὁ οὐρανομήκης ἐπίσκοπος Φλωρίνης Αὐγουστῖνος Καντιώτης, πού ἐπειδή ἦταν καθαροί, διακατέχονταν ἀπό τόν ἀσυγκράτητο πόθο νά γκρεμίσουν ὃλα τά κάστρα τῆς ἁμαρτίας καί νά μεταδώσουν τήν δική τους Χριστοζωή. Τούς μετανοοῦντας ὅμως ἁμαρτωλούς τούς συνέτριβαν σωτήρια χωρίς νά τούς ἐξουθενώνουν, ἀλλά στήριζαν μετά δακρύων τήν πνευματική τους μετάλλαξη. Ἔλεγε ὁ ὅσιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης ὅτι ὁ π. Αὐγουστῖνος ἦταν καθαρό πετρέλαιο, κηροζίνη, γι’ αὐτό ἀπογείωνε ψυχές σάν ἀεροπλάνο. Φίλτραρε τόν ζῆλο στά διυλιστήρια τῆς ἄσκησης καί εἶχε ὑψοποιό ἀποτέλεσμα. Ὅσοι ἔχουν «μαῦρο» πετρέλαιο, νά ἀγωνίζονται νά τό καθαρίσουν καί ἀνάλογα νά προσαρμόσουν τόν ζῆλο τους. Διαφορετικά, ἔχουμε φανατισμό, ὅπως τῶν ὀργανώσεων ἀνθρωποκεντρικοῦ χαρακτῆρα, πού δημιουργοῦν ἱδεοληπτικές ἐμμονές καί κλῖμα πόλωσης, γιά νά δημιουργοῦν καί νά διατηροῦν ὀπαδούς. Ὁ ζηλωτής θέλγεται νά κρατᾶ ἀναμμένη τήν λαμπάδα τῆς Ἀναστάσεως καί νά πυρσεύει ψυχές.  Ὁ φανατικός κρατᾶ σβημμένα κάρβουνα καί μουτζουρώνει πρόσωπα καί συνειδήσεις.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ξέρω ἀπό ὁμιλίες σας πού ἀκοῦμε ὅτι ἐπαινεῖτε πολύ τόν γάμο. Τον θεωρεῖτε ἅγιο καί τρόπο σωτηρίας. Συγγνώμη πού θά ρωτήσω, μετανιώσατε πού γίνατε ἄγαμος;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Καθόλου! Χίλιες φορές ἄν πέθαινα καί ξαναζοῦσα, πάλι τόν ἴδιο δρόμο θά ἀκολουθοῦσα. Ἔχει μεγάλη πνευματική γλύκα ἡ ἐν Χριστῷ ἀγαμία. Αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι ἀπορρίπτω τόν ἄλλο τρόπο ζωῆς πού εὐλόγησε ὁ Θεός.  Προέχει κατά τι ἡ παρθενία, ὅπως λέγουν οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ Πατέρες, ἀλλά ὁ τίμιος γάμος εἶναι τό γενεσιουργό αἴτιο τοῦ ἄνθους τῆς ἀγνείας καί κατά τήν Παύλεια ἐπισήμανση ἀποτελεί μυστήριο μέγα καί ὁ παράλληλος δρόμος τῆς σωστῆς μοναχικῆς ζωῆς ὅταν ἐμπεριέχει τήν θεόσδοτη προοπτική τῆς ἀποστολῆς του, δηλαδή νά ὁδηγησει τόν ἄνθρωπο στή θέωση. Ὅταν δεῖτε ἄγαμο νά μέμφεται τό γάμο, ἔχει προβληματική ἀγαμία. Τό ἴδιο καί ὅταν ἕνας ἔγγαμος στρέφεται ἐνάντια τῆς παρθενικῆς ζωῆς.  Οἱ περισσότεροι φίλοι μου εἶναι ἔγγαμοι Ἱερεῖς.  Ὑποκλίνομαι καί ἀποκαλύπτομαι μπροστά στήν ἀρετή καί τήν ἀκτινοβολία τους. Ἔχει καί ἡ Μητρόπολή μας τέτοιους ἁγίους ἐγγάμους κληρικούς.  Καί εἶναι νέοι οἱ περισσότεροι στήν ἡλικία.  Μέ ἐλέγχουν μέ τή ζωή τους τά πνευματικά μου παιδιά.  Ἔγγαμοι νέοι ὅλοι τους.  Εἶμαι ὁ ὕστατος, τελευταῖος ἀπ’ αὐτούς. Τό λέγω ὡς κατενώπιον Θεοῦ.  Θά δοῦμε πολλές ἐκπλήξεις στόν παράδεισο. 
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Γιατί ἀφοῦ ὁ γάμος εἶναι τόσο ἅγιος, χρειάζονται καθαρτικές εὐχές οἱ γυναῖκες τήν πρώτη ἡμέρα τοῦ τοκετοῦ, ὁ σαραντισμός, νά ἐγκρατεύονται τά ζευγάρια τίς ἅγιες ἡμέρες κτλ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Πολύ ὡραία ἐρώτηση αὐτή.  Πάνω στό θέμα αὐτό ἔχω ἀκούσει πολλές χονδροειδεῖς βλακεῖες καί ἀπό εὐσεβιστές καί ἀπό «θεολογοῦντες» ἀγαπολόγους.  Βέβαια δέν μπορεῖ κανείς νά ἀπαντᾶ σέ ὅλα. Τούς δίνει ἀξία. Ὁ ἅγιος καί θεοειδέστατος νοῦς καί τῶν ἁγίων πατέρων ἰσοστάσιος Γέροντας πατήρ Ἐπιφάνιος Θεοδωρόπουλος ἔλεγε χαριεντιζόμενος γιά τήν προχειρότητα μέ τήν ὁποία ἀντιμετωπίζουν κάποιοι ρηχοί καί πεφυσιωμένοι μεγάλα θεολογικά θέματα: «καί ἄν ἀκόμη ὅλος ὁ οὐρανός ἦταν χαρτί καί ὅλη ἡ θάλασσα μελάνι καί ὅλοι οἱ κορμοί τῶν δένδρων ἀπάρτιζαν ἕνα τεράστιο κονδυλοφόρο, δέν θά ἀρκοῦσαν γιά νά γράψουμε καί νά ἀναιρέσουμε τίς «θεολογικές» βλακεῖες πού διατυπώνουν οἱ στοχαστές γύρω ἀπό τά ἱερά καί τά ὅσια».

Γιά νά γίνουμε μέλη τῆς Θείας Βασιλείας, ὅλοι ἀνεξαιρέτως πρέπει νά ὑπερβοῦμε τή σάρκα.  Οἱ μοναχοί ἀγωνίζονται σέ αὐτή τήν προοπτική μέ τήν ἀπόλυτη παρθενία.  Οἱ ἔγγαμοι μέ τήν σωφροσύνη.

Γράφει λοιπόν ἐπ’ αὐτοῦ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὅτι τό γενετήσιο ἔνστικτο δέν εἶναι προηγούμενο θέλημα τοῦ Θεοῦ ἀλλά ἑπόμενο. Δέν εἶναι δηλαδή ἀρχική χορηγία τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο ἀλλά ἀποτέλεσμα τῆς παρακοῆς.  Ὅπως λειτουργεῖ σήμερα μέσα στόν εὐλογημένο γάμο γίνεται θεραπευτικό μέσο, φάρμακο, καί ὄχι αἰώνιο γνώρισμα καί συστατικό τοῦ ἀνθρώπου.  Ὅλοι οἱ Πατέρες λέγουν ὅτι: «ἐν παραδείσῳ ἡ παρθενία ἐπολιτεύετο». Γι’ αὐτό καί ὁ νέος Ἀδάμ, ὁ Χριστός, ὅπως καί ὁ πρῶτος Ἀδάμ, δέν γεννήθηκε ἀπό σπέρμα ἀνδρός, ἀλλά συνελήφθη ἐκ Πνεύματος Ἁγίου ἀσπόρως καί ἄνευ μεσολαβήσεως ἀνδρός, καί ἔμεινε διά βίου παρθένος, γιά νά ἀνοίξει τόν νέο αἰῶνα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.  Σ’ αὐτόν τόν αἰῶνα τά πρωτεῖα δέν θά τά ἔχει ὁ γάμος, ἀλλά ἡ παρθενία, χωρίς βέβαια νά παραγνωρίζεται ὁ θεραπευτικός καί θετικός χαρακτῆρας τοῦ γάμου γιά τούς ἀσθενεῖς στό λογισμό καί τούς ἀδυνάτους στή σάρκα.  Ἑπομένως, γιά νά γίνουμε μέλη τῆς Θείας Βασιλείας, ὅλοι ἀνεξαιρέτως πρέπει νά ὑπερβοῦμε τή σάρκα.  Οἱ μοναχοί ἀγωνίζονται σέ αὐτή τήν προοπτική μέ τήν ἀπόλυτη παρθενία.  Οἱ ἔγγαμοι μέ τήν σωφροσύνη.  Δηλαδή, δέν παντρεύονται γιά νά ἀφεθοῦν στήν ὁρμή καί στήν δύναμη τῆς σάρκας καί νά γίνουν ὑπέρ-κτηνώδεις, ἀλλά γιά νά χαλιναγωγήσουν μέ ἐγκράτεια, πειθαρχία, καί φυσικό προσανατολισμό τή σάρκα, ἐντάσσοντας τή λειτουργία της στούς σκοπούς γιά τούς ὁποίους τήν ἀποδέχτηκε στόν γάμο ὁ Θεός.  Ὁ γάμος δηλαδή δέν εἶναι ἀνεξέλεγκτη καί ἀπειθάρχητη μορφή ζωῆς.  Εἶναι ὁ τρόπος θεραπείας τοῦ σαρκικοῦ ἐνστίκτου μέ προοπτική ὑπερβάσεως.  Ὅταν ἐπανέλθει ἡ ἡδονή ἀπό τήν σάρκα στό νοῦ καί ἐπιτευχθεῖ μεταξύ τῶν δύο ἡ πλήρης πνευματική συζυγία τότε ὁ γάμος ὁλοκλήρωσε τόν σκοπό του.  Ὅσο ὅμως λειτουργεῖ ἡ ἐμπαθής μεταπτωτική ἡδονή στήν ἁγία κατά τά ἄλλα συνύπαρξη τῶν εὐλογημένων ζευγαριῶν, αὐτή ἡ μεταπτωτική λειτουργία χρήζει καθάρσεως. Γι’ αὐτό γράφει ὁ προφητάναξ Δαβίδ χωρίς νά εἶναι καρπός παρανόμου συλλήψεως: «ἐν ἀνομίαις συνελήφθην καί ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου».  Αὐτά τά ἀναλύει διεξοδικῶς ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς σέ ὁμιλίες του, εἰδικά στό Γενέσιο τῆς Θεοτόκου καί στή Γέννηση τοῦ Χριστοῦ. 
Θά ἀναφέρω δύο χωρία του πού ἐνθυμοῦμαι: «Ὡς γάρ ἡ ἐπί παιδοποιίᾳ κατά τούς νομικούς τῶν γάμων ἡδονή Θεῖον Θεοῦ δῶρον, ἥκιστ’ ἄν κληθείη, σαρκικόν γάρ καί φύσεως, ἀλλ’ οὐ Χάριτος δῶρον, καίτοι τήν φύσιν ὁ Θεός ἐποίησεν. Οὕτω καί ἡ παρά τῆς ἔξω παιδείας γνῶσις, εἰ καί καλῶς τις ταύτῃ χρῷτο, φύσεώς ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐ Χάριτος τό δόμα». Λέει καί τό ἄλλο: «Ἡ γάρ τῆς σαρκός ἐπανάστασις ἀκούσιος οὖσα καί ἀντιστρατευομένη φανερῶς τῷ νόμῳ τοῦ νοός, εἰ καί παρά τῶν σωφρονούντων βίᾳ δουλαγωγεῖται καί πρός παιδοποιίαν μόνον ἀνίεται, ἀλλά τήν ἀπ’ ἀρχῆς ἐπάγεται καταδίκην, φθορά οὖσα τε καί λεγομένη καί πρός φθοράν πάντως γεννῶσα καί τοῦ μή συνειδότος τήν τιμήν, ἥν ἠμῶν ἡ φύσις ἔλαχε παρά Θεοῦ, ἀλλά τοῖς κτήνεσιν ὁμοιωθέντος, ἐμπαθής ὑπάρχουσα κίνησις». Στό βάθος βάθος λοιπόν ὅ,τι εἶναι μεταπτωτικό, ὅσο καί ἄν τό ἐπικύρωσε ὁ Θεός στήν ἔγγαμη ζωή, χρήζει καθάρσεως διά τό εἶναι «ἐμπαθής κίνησις». 
Θυμήθηκα καί κάτι ἄλλο ἀπό τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ: «ἡ γάρ τῆς σαρκός πρός γένεσιν κίνησις, ἀνυποτάκτως ἔχουσα πρός τόν ἡγεμονεύειν ἐν ἠμῖν παρά Θεοῦ τεταγμένον νοῦν, οὐκ ἐκτός παντάπασιν ἁμαρτίας ἐστι. Διό καί Δαβίδ ἔλεγε: ‘‘ἐν ἀνομίαις συνελήφθην καί ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου’’».  Ἀπό τήν ὁμιλία του στόν Εὐαγγελισμό τῆς Θεοτόκου εἶναι αὐτό. Ἄς τό μεταφράσω: «ἡ κίνηση τῆς σαρκός γιά γέννηση ἀφοῦ μένει ἀνυπότακτη πρός τόν νοῦ πού εἶναι ταγμένος νά ἡγεμονεύει τῶν λειτουργιῶν μας, δέν βρίσκεται ἐντελῶς ἔξω ἀπό τήν ἁμαρτία. Γι’ αὐτό καί ὁ Δαβίδ ἔλεγε (ἄν καί δέν ἦταν καρπός παρανόμου συλλήψεως): «μέ ἀνομίες συνελήφθηκα καί μέ ἁμαρτίες μέ κυοφόρησε ἡ μητέρα μου». 

Ἡ ὑπέρβαση τῆς σάρκας δέν εἶναι ἀνθρώπινο κατόρθωμα.

Μέ αὐτά πού ἀναφέρω θέλω νά πῶ ὅτι τό θέμα εἶναι βαθύ καί δέν εἶναι οἱ εὐχές τοῦ σαραντισμοῦ ἤ ἄλλες διατάξεις τῆς Ἐκκλησίας σέ παρόμοια θέματα μανιχαϊστικές ἐπιδράσεις σέ κάποιους φανατικούς καλογήρους πού ἔγραψαν τάχα τίς εὐχές. Ἔτσι λέγουν οἱ σύγχρονοι μεταπατερικοί. Τούς Μανιχαίους πού ἀπέρριπταν ὡς βρώμικο καί ἀνωφελῆ τόν γάμο, τούς ἔκαναν οἱ Πατέρες «τριῶν παράδων», κατά τό κοινῶς λεγόμενον.  Εἰδικά ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.  Δέν πᾶμε ὅμως καί στό ἄλλο ἄκρο πού εἰσηγεῖται «μέσα στό γάμο τούς ζυγούς λύσατε», ὅπως λένε οἱ ἄλλοι αἱρετικοί, οἱ λεγόμενοι Βορβορίτες. Αὐτοί, ἦταν παρακλάδι τῶν Νικολαϊτῶν-Καρποκρατιανῶν, πού θεωροῦσαν τή φυσιολογική σαρκική συνάφεια μέθοδο μεθέξεως τοῦ Θείου!!  Οἱ Βορβορίτες προχώρησαν καί στά παρά φύσιν, τά ὁποῖα μέ ἀνατριχιαστικές λεπτομέρειες περιγράφει ὁ ἅγιος Ἐπιφάνιος ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου στό ἔργο του «Κατά αἱρέσεων-Πανάριον».  Ἄν τά ἔλεγε αὐτά κάποιος σήμερα, θά τόν ἔκλειναν σέ φρενοκομεῖο.  Βέβαια οἱ Πατέρες, καί εἰδικά ὁ ἀμείλικτος σέ θέματα ἀνθρωπολογικά ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἐνθαρρύνουν τά ζευγάρια στή χρήση τῆς φυσιολογικῆς ἡδονῆς. Αὐτό κατακαίει ἐπικίνδυνους πειρασμούς καί τροφοδοτεῖ τήν μεταξύ τους ἑνότητα. Ἡ ἄσκηση ἐγκρατείας τίς νενομισμένες ἅγιες ἡμέρες, δέν πρέπει νά γίνεται μονομερῶς ἀλλά «ἐκ συμφώνου», ὅπως τονίζει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Οἱ ὑπερβολές φέρνουν ἄλλα ὀλέθρια ἀποτελέσματα.  Ἡ ὑπέρβαση τῆς σάρκας δέν εἶναι ἀνθρώπινο κατόρθωμα. Ἡ σάρκα εἶναι μεγάλο θηρίο.  Δέν τά βάζει κανείς  μόνος  του μαζί της.  Συνεργαζόμαστε μέ τόν Χριστό, κυρίως μέ τήν Θεοτόκο, πού εἶναι «ἡ μόνη Ἀγνή καί Ἄχραντος παρθένος», καί περνᾶμε χαρισματικά καί ὄχι ἐγωκεντρικά στόν «εὔδιο λιμένα τῆς ἀφθαρσίας». Ἄς ἔχουν ὅσοι ἀγωνίζονται στό στάδιο τοῦ γάμου ταπείνωση καί ἀγωνιστική διάθεση καί ἔπειτα ἡ ἀνάβαση σέ ἄλλες πνευματικές διαβαθμίσεις, πού δέν ἀποτελεῖ ἀνθρώπινο κατόρθωμα, ἀλλά δῶρο τοῦ Θεοῦ στίς διακριτικές καί δεκτικές ψυχές.

Και σήμερα γέμει ἡ Ἐκκλησία ἀπό ἀγωνιζομένους

ἐγγάμους μαθητές τοῦ Χριστοῦ.

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τώρα συνειδητοποιῶ πόσο προσοχή χρειάζεται ἡ ἄσκηση τῆς ἐγκράτειας.  Μπορεῖτε νά μᾶς πεῖτε κάτι περισσότερο πάνω σ’ αὐτό;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Νομίζω τά εἶπα ὅλα. Τά ἔγγαμα ἀδέλφια μας δέν στεροῦνται τή χάρη τοῦ Θεοῦ ἐπειδή ἔχουν σύζυγο. Ἀλίμονο.  Οἱ τέσσερεις νεομάρτυρες τῆς Ρεθύμνης, ἦσαν νέοι καί ἔγγαμοι.  Ἀσφαλῶς θά εἶχαν συζυγικές σχέσεις.  Δέν τούς ἐμπόδισε ὅμως αὐτό στό νά εἶναι ἐν-χριστωμένοι καί πνευματοφόροι.  Ἀπλά ζοῦσαν μέ σωφροσύνη μέσα στόν γάμο τους. Και ἐπειδή ἦσαν σκεύη τῆς χάριτος, δυναμώθηκαν στήν ὁμολογία τῆς πίστεως, τήν ὁποία ἐπικύρωσαν μέ τήν αἰμάτινη αὐταπάρνηση τοῦ μαρτυρίου τους.  Καί σήμερα γέμει ἡ Ἐκκλησία ἀπό ἀγωνιζομένους ἐγγάμους μαθητές τοῦ Χριστοῦ.  Γι’ αὐτό καί ὁ ἅγιος Γέροντας Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ γράφει στό βιβλίο του «Ἄσκησις καί Θεωρία» ὅτι δέν δύναται ἀπό τήν μία ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἔγγαμος νά ἀποκτήσει αὐτενέργεια εὐχῆς μέσα στήν καρδιά, γιατί ἐμποδίζεται ὁ νοῦς νά κατέβει. Καί αὐτό ἐπειδή τραυματίζεται ἀπό τίς σαρκικές εἰκόνες. Λέει δηλαδή αὐτά πού ἀνέφερα ἀπό τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ. Ἀπό τήν ἄλλη ὅμως συνιστᾶ: «καλύτερα νά σταματήσει ἡ προσευχή παρά ἡ ἐπικοινωνία μέ τό ἄλλο μέρος τῆς συζυγίας». Γιατί τό ἔλεγε αὐτό; Πολλοί ἔγγαμοι γεύτηκαν τήν προπτωτική ἡδονή τοῦ νοός μέσα ἀπό τήν προσευχή καί τήν ἄσκηση. Ἔπειτα σιχάθηκαν καί ἀποστράφηκαν τήν μεταπτωτική ἡδονή τῆς συζυγίας. Πῆραν τά βουνά γιά νά «γλεντήσουν» τόν Θεῖο ἔρωτα. Αὐτό ὅμως διασαλεύει τήν ἱσορροπία τοῦ γάμου καί θέλει προσοχή. Τά πάντα ἀπαιτοῦν διάκριση. 
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τί θά λέγατε σ’ αὐτούς πού σφάλλουν στήν ἐκτίμησή τους γύρω ἀπό τά θέματα τοῦ γάμου;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Μία λέξη: Οἱ ἠθικιστές Μανιχαΐζουν καί οἱ ἀγαπολόγοι Βορβορίζουν.  Ἴσως ἡ κατάληξη «-ίζουν» νά ὑποδηλώνει καί κάτι περισσότερο. 

Ὁ γάμος εἶναι μία εὐλογημένη ἀγαπητική καί

ἀσκητική πορεία ἀπό τό κατά φύσιν στό ὑπέρ φύσιν.

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ποιά εἶναι ἡ Θεολογία τοῦ Γάμου ἀπό Ὀρθόδοξη ἄποψη σέ ἕνα συνοπτικό πλαίσιο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Ὡραῖο καί ἐπίκαιρο ἐρώτημα. Θά κάνω μία ἀναγωγή μέ ὁδηγό τόν ὅσιο Μάξιμο τόν ὁμολογητή στούς πρωτοπλάστους. Ἀναφέρει ὁ ὅσιος ὅτι ἡ ἡδονή ἀρχικά ἦταν δώρημα τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή, ἦταν δύναμη ψυχική, ὥστε νά γλυκαίνεται ὁ νοῦς, ὁ ὀφθαλμός τῆς ψυχῆς, καί νά κινεῖται πρός τήν θεωρία τοῦ Θεοῦ. Μετά τήν πτώση, ἡ ἡδονή μεταφέρθηκε στό σῶμα καί τότε ὁ Θεός ἐπέτρεψε νά εἰσέλθει καί ἡ ὁδύνη γιά νά χαλιναγωγεῖται καί νά θεραπεύεται ἡ ἡδονή.  Αὐτό οἰκονομήθηκε μέσα στόν γάμο γιά νά μπορέσουν τά δύο φύλα νά ἐπιτύχουν τήν διάσωση τοῦ κατά φύσιν μέσα ἀπό τήν φυσιολογική ἀγαπητική τους ἀλληλοσυμπλήρωση καί ταυτόχρονα μέσα ἀπό τό ἀσκητικό στοιχεῖο πού πρέπει νά διέπει τή σχέση τους, νά θεραπεύσουν τήν παρείσακτη στό σῶμα σαρκική ἡδονή, μέ τό νά τήν ἐπαναφέρουν στήν ψυχή καί ἔτσι νά πετύχουν τήν θέωση, τό ὑπέρ φύσιν.  Γάμος δηλαδή εἶναι μία εὐλογημένη ἀγαπητική καί ἀσκητική πορεία ἀπό τό κατά φύσιν στό ὑπέρ φύσιν. Γι’ αὐτό ἔχει κανόνες, δέν εἶναι ἀχαλίνωτη καί ἀπειθάρχητη μορφή ζωῆς.  Τότε ἔχουμε τό γλυκό κρασί τοῦ γάμου πού ἔδωσε ὁ Χριστός τελευταῖο, ἐννοώντας αὐτήν τήν δυναμική πορεία καί ἀπόληξη. 
Ὅταν τώρα ἐπιτρέπουμε τό ἀνώμαλο ἀνακάτεμα τοῦ ἀνθρωπίνου κρέατος, ὄχι μόνο διασαλεύεται ἡ ψυχική καί σωματική ἀρμονία γιά τήν ὁποία μιλάει ἡ Ἀκολουθία τῆς ἱερολογίας τοῦ γάμου (σημείωση: ὅποιος θέλει νά πληροφορηθεῖ τί εἶναι γάμος, νά μελετήσει μετά προσευχῆς καί προσοχῆς αὐτή τήν Ἀκολουθία καί ἀρκεῖ. Γι’ αὐτό θέλουν νά τήν ἀλλάξουν οἱ μεταπατερικοί), ἀλλά χωματοποιεῖται καί σχετικοποιεῖται ἡ εἰκονική ἀξία τοῦ ἀνθρώπου, πού ἐνῶ ἔχει προοπτική θεώσεως, κατεβαίνει κάτω ἀπό τά ἐπίπεδα τῶν ἀλόγων ζώων. Δέν ξέρω ἄν πρέπει νά τό πῶ χωματοποίηση ἢ δαιμονοποίηση. Ο διάβολος είναι διεστραμμένο πνεῦμα γιατί μετάλλαξε την λειτουργία της φύσεώς του καί ἀπό φαιδρός καί ἀγλαόμορφος ἄγγελος, ἔγινε σκοτεινός καί ἀποτρόπαιος δαίμονας. Ἔκτοτε δέν νοιώθει ποτέ του χαρά, γιατί εἶναι νεκρό καί νεκροποιό πνεῦμα. Μέσα του βασιλεύει ἡ ταραχή καί ἡ σύγχυση. Ὅταν ὅμως βάλει τούς ἀνθρώπους στήν διαδικασία τήν δική του, δηλαδή στήν διαστροφή τῆς φύσεώς τους, τότε κάτι νοιώθει. Γιατί βλέπει τήν ἀνθρώπινη φύση, πού ὑπερύψωσε ὁ Χριστός μέ τήν ἀνάληψή του, νά ἀλλάζει προοπτική σέ ὅσους τήν διαχειρίζονται διαφορετικά καί νά κατεβαίνει στόν δικό του τόν χῶρο. Αὐτό εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἐπιτυχία τοῦ.  Ἄρα τό θέμα δέν εἶναι ἠθικιστικό ὅπως θέλουν νά τό παρουσιάσουν, ἀλλά βαθύτατα θεολογικό, μέ καθοριστικές ἐπιπτώσεις στήν ὀντολογία τοῦ ἀνθρώπου.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Δηλαδή καλά τοποθετήθηκε ὁ Μητροπολίτης Μόρφου στό θέμα πού πρόσφατα ἔγινε καραμέλα στό διαδίκτυο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Ἄριστα!  Ὁ Μόρφου εἶναι παλληκάρι, ρωμαλαία ψυχή, γίγαντας τοῦ Πνεύματος.  Οὐρανομήκης Ἱεράρχης, πού θέριεψε τήν πυρσωμένη ἀπό τήν χάρη ψυχή του μέσα στόν πόνο τῆς προσφυγιᾶς, τόν πόθο τῆς χαμένης πατρίδας, τήν ἀποκαραδοκία τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ, μά πάνω ἀπ’ ὅλα εἶναι ἕνας ἀχόρταγος λάτρης τῆς οὐράνιας πατρίδας, πού μυσταγωγήθηκε στά βιώματά της μέσα ἀπό τήν ἁπλή πίστη τῆς ἁγιοτόκου λαϊκῆς εὐσέβειας, ἀπό τό δυνατό πνευματικό γονιδίωμα τῆς γενιᾶς του, ἀπό τά κρυστάλλινα βιώματα κοντά στούς γεννήτορες καί στήν γιαγιά του καί ἀπό τήν ἔγκαρπη μαθητεία καί ἄνευ ὅρων ὑποταγή του πλησίον ὅλων σχεδόν τῶν συγχρόνων ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἦταν τό καμάρι τους, γι’ αὐτό καί τόν καμαρώνουμε καί ἐμεῖς λεβέντη, ἄριστο μυσταγωγό τῶν πατερικῶν βιωμάτων στίς ψυχές τῶν πιστῶν, παγκόσμιο φάρο, διάτορο σαλπιγκτή τοῦ οὐρανοῦ, κρυστάλλινο φορέα τοῦ πνεύματος καί ἐκφαντορικό ἀριστέα τοῦ φθέγματος. Ἄν ὁ προφήτης Ἠλίας ἦταν τό πρωτοπαλλήκαρο τοῦ Θεοῦ στήν Παλαιά Διαθήκη καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν Καινή Διαθήκη, ἕνα ἀπό τά πρωτοπαλλήκαρα τῶν ἐσχάτων εἶναι ὁ ὁρμητικός στήν ἱεραποστολική παλαίστρα καί ἡσυχαστικός στήν ἀσκητική κονίστρα Μόρφου Νεόφυτος. Μέ τιμᾶ μέ τήν φιλία του —μᾶς συνέδεσε ὁ ἅγιος γέροντας Εὐμένιος Σαριδάκης— καί εἶναι ἕνα ἀπό τά τιμαλφέστερα δῶρα τοῦ Θεοῦ στή ζωή μου.

Οἱ ἅγιοι δέν ἔχουν ἠθικιστική νοοτροπία,

ἀλλά ἁγιοπνευματική παρρησία

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τόν παρεξήγησαν ὅμως γιά κάποιες ἐκφράσεις του.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Ὦ τῆς μεγίστης ὑποκρισίας!  Μέ κάνετε νά θυμηθῶ ἐπίκαιρο λόγο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου: «Οὐδέν γάρ ἐν ρήμασιν ἠμῖν, ἀλλ’ ἐν πράγμασιν ἡ εὐσέβεια.  Οὐδέ περί τῶν ὀνομάτων λογομαχήσομεν, οὐδέ περί ταῦτα ζυγομαχοῦντες ἀσχημονήσομεν, ὥσπερ ἐν ὀνόματι κειμένης ἠμῖν τῆς εὐσεβείας, ἀλλ’ οὐκ ἐν πράγμασιν».  Τόσο σοβαρά θέματα, τά προσεγγίζουν μέ ἐξωτερικές ἐκφράσεις καί ὅποιες κατ’ αὐτούς λέξεις.  Εἶναι αὐτοί πού ψάχνουν «λεξίδιο», γιά νά θυμηθῶ καί πάλι τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο, καί τό κάνουν «ξιφίδιο» γιά νά «βγάλουν τό μάτι» ἐκείνου πού ἐπιβουλεύονται. Κατά τά ἄλλα εἶναι προοδευτικοί καί πολιτισμένοι.  Φανταστεῖτε τί θά πάθουν ἄν διαβάσουν τούς λόγους τοῦ Χριστοῦ, ἐπειδή ἀπεκάλεσε τόν Ἀπόστολο Πέτρο «σατανᾶ», τόν ἀρχισυνάγωγο «ὑποκριτή», τόν Ἠρώδη «ἀλώπεκα», τήν Χαναναία «κυνάριο», ἤ τόν Ἀπόστολο Παῦλο πού γράφει στίς ἐπιστολές του φράσεις, ὅπως, «ὦ ἀνόητοι Γαλᾶται», «ἐκβάλατε τόν πονηρόν ἐκ μέσου ἠμῶν», «βλέπετε τούς κύνας, βλέπετε τούς κακούς ἐργάτας», «μαλακοί», «ἀρσενοκοῖται», «ἀνδραποδισταί», «ἤτω ἀνάθεμα», ἤ τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο πού ἀποκαλεῖ ἐπισκόπους, «βαλαντιοσκόπους», «φθόρους (=ἀκόλαστους, διεφθαρμένους)», «γυναικοϊέρακες», τούς ὁποίους καί καθήρεσε.  Ἀκόμη νά θυμηθῶ τόν ἅγιο Ἀνδρέα τόν διά Χριστόν σαλό, πού ἀποκαλεῖ τούς ὁμοφυλόφιλους «κωλοφώνιους» καί αἰσθανόταν τήν κακοσμία τους κ.ἄ. 
Μήπως στά λατρευτικά πατερικά κείμενα δέν ὑπάρχουν καί οἱ φράσεις «καταισχυνέσθω πρόσωπα καί φιμούσθω τά στόματα», «λοιμώδεις λύκους», «ὀφρύν καί θράσος τῶν δυσμενῶν», «κοπρώνυμος», «δόλιος» κ.ἄ.  Ξέρετε, οἱ ἅγιοι δέν ἔχουν ἠθικιστική νοοτροπία, ἀλλά ἁγιοπνευματική παρρησία. Καί ὁ Μόρφου διαθέτει ἀρρενωπή τρυφερότητα, ὅπου χρειάζεται, ἀλλά καί ἀνδροπρεπῆ εὐθύτητα, ὅπου πάλι ἀπαιτεῖται.  Δέν ἔχει εὐσεβιστικά σάλια, οὔτε ἀμοραλιστικά χάλια (=καμουφλαρισμένη διαφθορά), ἀλλά προφητικά κυάλια. Οἱ σκανδαλισμένοι, ἀκόμη καί ἔνιοι κληρικοί, ἂς θυμηθοῦν τούς ἐαυτούς των, ὅταν περιγράφουν στά κυκλώματά τους τίς ἀκατανόμαστες ἐμπειρίες τους... καί ἄς μήν μέμφονται ὑποκριτικά ἐκείνους πού ποιμαντικά τίς στηλιτεύουν μέ θεραπευτικό στόχο, χρησιμοποιώντας ὅρους καί ἐκφράσεις τῆς καθημερινότητας. 
Μήπως καί ὁ ὅσιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής, γιά νά ἀναφέρω μόνο αὐτόν, δέν γράφει ὅτι ὅποιος συμπεριφέρεται διαφορετικά στή σύζυγό του «ὁ τοιοῦτος παραχρῆται τῇ γυναικί συνουσιαζόμενος... τό μή καλόν ὡς καλόν ἡγησάμενος»; Ἡ σωματική παραχρησία, πού ἀναφέρει ὁ ὅσιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής, εἶναι ἡ οὐσία τῆς ὁμοφυλοφιλίας καί τῆς ἐν γένει ὁμοφυλοφιλικῆς πρακτικῆς, πού πληθωρικῶς ἐπιχωριάζει καί κάτω ἀπό τόν φυσιολογικό μανδύα τοῦ νενομισμένου γάμου. Τί τό παραπάνω εἶπε ὁ Μόρφου Νεόφυτος; Ἄν οἱ σκανδαλισθέντες ἀπό τόν Μόρφου διαβάσουν μέ τί λεπτομέρεια περιγράφει στό ἔργο του «Πανάριον-Κατά αἱρέσεων» ὁ ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου ἀκριβῶς αὐτά πού μονολεκτικῶς ἀνέφερε ὁ Μόρφου, ἤ ἄν διαβάσουν τήν ἐρμηνεία ἀπό τόν Βαλσαμῶνα τοῦ 70οῦ κανόνα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, σίγουρα θά χάσουν τή λαλιά τους....
Δέν τά λένε ὅμως αὐτά μόνο οἱ ἅγιοι. Γιά τήν παραχρησία, ὡς τήν πεμπτουσία τῆς ὁμοφυλοφιλικῆς πρακτικῆς, μιλάει καί ο ΦΡΟΫΝΤ παρακαλῶ, στό ἔργο του «Εἰσαγωγή στήν ψυχανάλυση». Δεῖτε τί ἀναφέρει: «Ὑπάρχουν κατηγορίες ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων, πού ἡ ζωή τους παρεκκλίνει ἀπό τήν συνηθισμένη σεξουαλική ζωή κατά τόν πιό χτυπητό τρόπο.  Μιά ὁμάδα ἀπό αὐτούς τούς «διεστραμμένους» ἔχει ἐξοστρακίσει τή διαφορά τῶν φύλων ἀπό τή ζωή τους... Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί λέγονται ὁμοφυλόφιλοι. Οἱ διεστραμμένοι αὐτοί ὑποκαταστήσανε ἄλλα ὄργανα ἤ μέρη τοῦ σώματος, ξεπερνώντας τίς ἀτομικές δυσκολίες καί τήν σχετική ἀποστροφή... Μετά ὅμως ἀπό αὐτούς ἔρχεται μιά ὁλόκληρη σειρά ἀνωμάλων τύπων, ἡ σεξουαλική δραστηριότης τῶν ὁποίων ἀπομακρύνεται ὁλοένα καί περισσότερον ἀπ’ ό,τι ἕνας λογικός ἄνθρωπος θεωρεῖ ὡς ἑλκυστικόν...(δηλαδή φυσιολογικόν). Δηλαδή καλά τοποθετήθηκε ὁ Μητροπολίτης Μόρφου στό θέμα πού πρόσφατα ἔγινε καραμέλα στό διαδίκτυο;  Ποιά πρέπει νά εἶναι ἡ στάση μας σ’ αὐτές τίς ἀσυνήθεις μορφές σεξουαλικῆς ἱκανοποίησης; Ἡ ἀγανάκτηση καί ἡ ἔκφραση τῆς προσωπικῆς μας ἀποστροφῆς» (ΦΡΟΫΝΤ, Εἰσαγωγή στήν ψυχανάλυση).
ΕΡΩΤΗΣΗ: Τί θά λέγατε γιά κάποιους κληρικούς πού ἐπιτίθενται μέ χαρτιά καί παραληρήματα ἐνάντια στόν Μόρφου; 
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πολλά… Περιορίζομαι μόνο νά ἐπαναλάβω τόν ἐπίκαιρο λόγο τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Πέτρας Νεκταρίου: «Τό πιό ἀτίθασο ἄλογο εἶναι τό καλάμι»!
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Νομίζω κατάλαβα.  Τά εἶπε ὁ ἄνθρωπος γιά νά ξυπνήσει συνειδήσεις....
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Ἀντί ἄλλης ἀπαντήσεως ,θά σᾶς ἀναφέρω τί μοῦ ανέφερε τηλεφωνικά ἕνας ἅγιος Ἱεράρχης  τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἐλλάδος. Συνδέομαι μέ πολλούς ἀπό ἐκεῖ. Μοῦ εἶπε περίπου ὅτι σήμερα κάνουν μεγάλη ζημιά οἱ κοσμικές ἱστοσελίδες οἱ ὁποῖες τόν ἐκκλησιαστικό καί ποιμαντικό λόγο πού λέγεται σέ στενό κύκλο πνευματικῶν παιδιῶν γιά τή σωτηρία τους, τόν περνᾶνε σέ ὅλη τήν οἰκουμένη καί ρίπτουν τά ἅγια «τοῖς κυσί».  Αὐτός εἶναι ὁ μεγάλος πειρασμός τῶν συγχρόνων ποιμένων...

Ἡ πλησμονή τῆς κατά φύσιν ἡδονῆς φέρνει κορεσμό. 

Ὁ κορεσμός ὁδηγεῖ στήν ἀναζήτηση. 

Ἡ ἀναζήτηση στήν συνεχῆ ἀνικανοποίηση καί ἡ διογκωμένη ὁλοένα

καί περισσότερο ἀνικανοποίηση, καταλήγει στήν πλήρη ἀποτυχία.

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ποιά εἶναι τά αἴτια τῆς ὁμοφυλοφιλίας; Εἶναι μόνο αὐτά πού ἐπεσήμανε ὁ Μητροπολίτης Μόρφου;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Εἶναι βεβαίως κατά κόρον ἡ ἀλλοίωση τοῦ DNA ἀπό κακές γονεϊκές ἐπιδράσεις ( ἅγιος Πορφύριος), ἀλλά εἶναι καί ἡ ἰδεοπλασία.  Εἶναι καί αὐτός ὅρος τοῦ ἁγίου Πορφυρίου. 
Μπορεῖ δηλαδή μία ἔγκυος νά ἐπιθυμεῖ νά γεννήσει κοριτσάκι. Ὅλες οἱ ἰδέες καί ἐπιθυμίες αὐτές ἀντανακλῶνται στό παιδί. Κι ἄν γεννηθεῖ ἀγόρι, δυνατόν ἔπειτα νά συμπεριφέρεται σάν κορίτσι, ἀντανακλαστικά ἀπό τή μαμά.  Δημιουργεῖται δηλαδή τό εὔκρατο κλῖμα γιά να ἀναπτυχθεῖ αὐτή ἡ φρικτή ἱδιαιτερότητα.
 Ἄλλες φορές ὀφείλεται σέ παιδικό βιασμό. Πόσα παιδιά δέν βιάζονται ψυχικά και σωματικά! Τραγικά σπουργιτάκια! Τίς παιδικές τους φτεροῦγες τίς τσάκισε ἡ ἀκροτάτη κακοήθεια τῆς ἀνθρωπίνης κτηνωδίας... Αὐτά τά παιδιά εἶναι δυνατόν να τα ἀφήσει ἀβοήθητα ὁ Θεός;
Ἄλλη αἰτία εἶναι ὁ μισογυνισμός που ἀναπτύσεται στήν ψυχολογία ἐνός μικροῦ ἀγοριοῦ λόγω τοῦ ἀρνητικοῦ προτύπου τῆς μάνας. Καί τανάπαλιν. Αὐτό τό ψυχικό ὑπόβαθρο, μπορεῖ νά τό ἐκμεταλλευτεῖ ὁ ἐχθρός καί πάνω σέ αὐτό νά ἀναγείρει ὁλόκληρο σατανικό οἱκοδόμημα.
Εἶναι ἀκόμη ὁ κόρος τῆς ἡδονῆς.  Ἡ πλησμονή τῆς κατά φύσιν ἡδονῆς φέρνει κορεσμό.  Ὁ κορεσμός ὁδηγεῖ στήν ἀναζήτηση.  Ἡ ἀναζήτηση στήν συνεχῆ ἀνικανοποίηση καί ἡ διογκωμένη ὁλοένα καί περισσότερο ἀνικανοποίηση, καταλήγει στήν πλήρη ἀποτυχία.  Ἐνῶ ὁ πειθαρχημένος γάμος, ὁ ἀσκούμενος καί στήν ἐγκράτεια, φέρνει ἀνανέωση καί ὄχι κορεσμό, μπούχτισμα ὅπως λέμε στην καθομιλουμένη στήν συζυγία,.  Ὁπότε δέν ὑπάρχει ἀναζήτηση ἐναλλακτικῶν λύσεων γιά τήν κάλυψη τοῦ ψυχικοῦ κενοῦ, ἀκριβῶς, γιατί τέτοιο δέν δημιουργεῖται. Τό λέγει καί ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Ὁ λάγνος ἄνθρωπος, «τῶν ὅρων ἀποστήσας τῆς φύσεως ἐπιθυμεῖ τῶν ἀλλοτρίων.  Ἀπό ἡδονῆς πορεύεται εἰς ἡδονήν καί μέτρον ἡδονῆς οὐ γινώσκει». 
Ἄλλη αἰτία εἶναι ἀκόμη ὁ τρυφηλός βίος. Αὐτό πού λέμε ἀντι-ησυχαστική ζωή. Παράδοση σέ κάθε αἰσθησιακή ἡδονή (πού ὅπως εἴπαμε συνεχῶς σοῦ ζητᾶ ἀνανέωση), στήν οἰνοφλυγία καί τήν καλοπέραση. Γράφει ἐπ αὐτοῦ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «διά τήν ἐν Σοδόμοις ἐξάγιστον σπατάλην καί ἀκρασίαν, οὐρανόθεν αὐτοῖς ὁ ἐμπρησμός κατηνέχθη. Τοῦτο γάρ φησιν Ἰεζεκιήλ ὁ προφήτης τό τῶν Σοδόμων ἀνόμημα, ὅτι ἐν πλησμονῇ ἄρτων ἐσπατάλον. Ἀπό γάρ τῆς σπατάλης ταύτης καί τήν φύσιν ἀγνοήσαντες εἰς τάς παρά φύσιν ἐξολίσθησαν μίξεις».
Θά ἀναφέρω καί κάτι τελευταῖο: τήν ὀφθαλμοπορνεία καί τήν πορνοφλυαρία. Εἰδικά σήμερα ὁ διάβολος ἔχει ἠλεκτρονικά δόκανα καί τηλεοπτικά θέλγητρα γιά νά ὁδηγεῖ σέ αὐτές τίς καταστάσεις. Λέγει καί πάλιν ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς:  «...ἀπό τούτου δέ καί ἐπί τήν διά σώματος αἰσχρουργίαν καταντᾷ ὁ δείλαιος. Καί τί λέγω πορνείας και μοιχείας καί πάντα τά ἐν αὐτῇ τῇ φύσει μύση; Καί γάρ καί εἰς τάς παρά φύσιν ἀσελγείας ἀπὸ τοῦ περιέργως ἐνορᾶν τοῖς τῶν σωμάτων κάλλεσιν ἀκολάστως κατασύρεται ὁ ἄνθρωπος».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Τώρα, σέ ὅσους ἀντιδροῦν στό φαινόμενο ὁμοφυλοφιλία, κολλᾶνε τήν ἐτικέττα τοῦ «ὁμοφοβικού». Τί ἔχετε νά πεῖτε γι’ αὐτό;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἀπό τίς 17 Μαΐου τοῦ 1990 ἔπαυσε ἡ ὁμοφυλοφιλία νά θεωρεῖται ἀσθένεια ἀπό τόν Παγκόσμιο Ὀργανισμό Ὑγείας, καί ἀντ’ αὐτῆς, ἐνεγράφη ἕνας νέος χαρακτηρισμός, κατασκευασμένος ἀπό ἀνώμαλους, χωρίς τήν παραμικρή ἐπιστημονική κατοχύρωση, ἡ «ὁμοφοβία». Αὐτοί οἱ «ἐφευρέται κακῶν», γιά νά θυμηθῶ τόν Ἀπόστολο Παῦλο, οἱ δαιμόνιοι ἐμπνευστές τῆς ἀνύπαρκτής αὐτῆς ψυχικῆς διαταραχῆς (λέγω ἀνύπαρκτης, γιατί ποτέ δέν ὑπῆρξε κατοχυρωμένη στά ἰατρικά βιβλία μέχρι τό 1972, πού τήν ἐπενόησε ὁ διαταραγμένος Ἐβραῖος ψυχολόγος Weinberg, ἐνῶ ἡ ὁμοφυλοφιλία εἶναι καταγεγραμμένη ἀπό χιλιετηρίδων), «ὁμοφοβικοί» εἶναι ὅσοι ἐξακολουθοῦν νά πιστεύουν στήν κλασική αὐθεντική ἰατρική ἑτυμηγορία, ὅτι δηλαδή ἡ ὁμοφυλοφιλία εἶναι ψυχική ἀσθένεια, διότι, μέ τήν ἀντίδρασή τους σ’ αὐτόν τόν «φυσιολογικότατο» κατά τήν νοσηρή τους ἄποψη, σεξουαλικό προσανατολισμό, ὑποδηλώνουν, χωρίς πιθανόν οἱ ἴδιοι νά τό συνειδητοποιοῦν, ὅτι κατά βάθος τούς ἑλκύει ἡ διαστροφή ἀλλά διστάζουν γιά ποικίλους λόγους νά τό φανερώσουν καί νά τό καυχηθοῦν! Ἐάν αὐτή ἡ σατανική θεωρία ἔχει ἐρείσματα ἀληθείας, τότε πρέπει νά ὑπάρχει ἕνας ἐνδόμυχος μηχανισμός πού λειτουργεῖ σέ ὅλες τίς κατευθύνσεις μέ τήν ἴδια λογική.  Δηλαδή ὁ Διοκλητιανός, ὁ Νέρωνας καί ὁ Στάλιν ἦταν «ἅγιοι», ἀλλά πολέμησαν τούς ὅντως ἁγίους, ἐπειδή δίσταζαν νά τό φανερώσουν!
 Ὁ Χίτλερ ἦταν φιλειρηνικός καί ἀντιρατσιστής, ἀλλά ἀπό «δισταγμό» καί «συστολή» αἱματοκύλησε τήν οἰκουμένη!  Κάθε ἀντίδραση ἤ μή ἀποδοχή μιᾶς ἰδεολογίας ἤ μιᾶς πρακτικῆς σημαίνει κατά βάθος ὅτι τήν ἐπιθυμοῦμε, τήν ἐπιλέγουμε, ἐμπνεόμαστε ἀπ’ αὐτήν ἀλλά δέν θέλουμε γιά λόγους ὑποκριτικῆς καί φοβικῆς αἰτιολογίας νά τό παραδεχτοῦμε.  Ὁ ἀντιτασσόμενος στήν δικτατορία, κατά βάθος εἶναι ὁπαδός της, ὁ δεξιός εἶναι ἀριστερός καί τἀνάπαλιν, καί τό πρᾶγμα δέν συμμαζεύεται.  Μποροῦμε ἄνετα λοιπόν μέ τήν σαλεμένη ἐγκεφαλική προσέγγιση τοῦ ψυχασθενοῦς ψυχιάτρου νά ἀξιολογοῦμε κάθε κατάσταση πάντα ἐκ τοῦ ἀντιθέτου...  Πολλά ἔχω νά πῶ, ἀλλά καταλήγω περιφραστικά μέ τήν φράση πού θά ἔλεγε ἀπό βάθους καρδίας ὅλο τό ὑγιές τμῆμα τῆς κοινωνίας:  Σάν δέν ντρεπόμαστε!

«Βοήθα με Κύριε νά ἀγαπῶ τούτη τήν ψυχή, ὅπως ἐσύ τήν ἀγαπᾶς»

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ἐσεῖς ἔχετε συναντήσει ὁμοφυλόφιλους στήν ποιμαντική σας διακονία, καί ἄν ναί, πώς τούς ἀντιμετωπίζετε;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Βεβαίως καί ἔχω συναντήσει! Τούς προσεγγίζουμε «ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ». Δέν ὑπερτονίζω τήν κατάσταση, γιά νά μήν ἀπογοητευθεῖ καί παραδοθεῖ στήν ἀπόγνωση. Προσπαθῶ νά τοῦ ἐνεργοποιήσω τήν συνείδηση καί νά τοῦ κεντρίσω τό φιλότιμο. Εἶναι δύσκολη διαδικασία αὐτή, γι’ αὐτό ἐπαναλαμβάνω μυστικά καί ἐναγώνια τήν προσευχή τοῦ μεγάλου Γέροντος Ἐφραίμ τοῦ Ἀριζονίτου: «Βοήθα με Κύριε νά ἀγαπῶ τούτη τήν ψυχή, ὅπως ἐσύ τήν ἀγαπᾶς». Τά Θεϊκά βέβαια δέν ἀφομοιώνονται ὁλοσχερῶς, ἀλλά προσεγγίζονται κατά παραχώρηση Θεοῦ. Ἔπειτα ἐμπνέω διάθεση μετανοίας, τονίζοντας πόσο ὁλέθριες εἶναι οἱ συνέπειες ἀπό τήν ἀπόγνωση γιά τίς πτώσεις μας. Ὑποδεικνύω ὅμως καί τίς φθοροποιές ἐπιπτώσεις ἀπό τήν καλλιέργεια τοῦ πάθους. Γιατί ἡ ὁμοφυλοφιλία εἶναι πάθος, ψυχική ἀσθένεια μέ τήν πνευματική ἔννοια τοῦ ὅρου, δαιμονική ὑποβολή. Ὁ μητροπολίτης Ναυπάκτου χρησιμοποιεῖ μιά ὡραία φράση γιά τόν τρόπο τῆς ποιμαντικῆς ἀντιμετώπισης δύσκολων περιπτώσεων στήν ἐξομολόγηση: «Βάζουμε βαθειά τό νυστέρι ἀλλά μέ πολύ ἀναισθητικό ἀγάπης». Γιατί νά μήν αγαποῦμε τά παιδιά;  Ἔχουμε τήν καλύτερη ποιότητα νεολαίας σήμερα, ἀλλά ἀδιαμόρφωτη, ἕρμαια στίς συνταγολογήσεις τῆς νέας τάξης πραγμάτων.
Θα σᾶς διηγηθῶ μία σχετικά πρόσφατη περίπτωση: Ἦρθαν στήν Γερόντισσα στήν Πόμπια πέντε παλληκάρια, φοιτητές ἀπό τό Ἠράκλειο. Ἦρθαν ἀπό περιέργεια. Ξεκίνησαν προσκύνημα γιά ἕνα ἀνδρικό μοναστήρι τῆς περιοχῆς καί ἄλλαξαν πρόγραμμα γιά νά καταλήξουν ἐκεῖ.  Ἄν καί ἡ Γερόντισσα ἀδυνατεῖ νά συναρμολογήσει ξεκάθαρο λόγο, ἐξ αἰτίας πολλαπλῶν ἐγκεφαλικῶν, ὅμως εἶναι ἡ μόνη πού ξέρει τί τῆς γίνεται καί πῶς νά δράσει. Μίλησε στοργικά καί συμβουλευτικά στά παιδιά, ἀποκαλύπτοντας πτυχές τῆς ζωῆς τους. Τά παιδιά «κόλλησαν» καί δέν ἔφευγαν. Ἐκείνη ζήτησε να δεῖ ἱδιαιτέρως δύο, χωριστά τόν καθένα. Μέ κράτησαν τά παιδιά μέσα στό δωμάτιο γιά νά ἐξηγήσω ὅ,τι πιθανόν δέν θά καταλάβαιναν. Τόν ἕνα τόν πῆρε ἀγκαλιά, τόν καταφιλοῦσε, τόν ἐνθάρρυνε καί τελικά τοῦ ἀποκάλυψε τό πάθος τῆς ὁμοφυλοφιλίας.  Ἔπειτα τόν ἀνέθεσε σ’ ἐμένα. Ἀνεβήκαμε δίπλα στήν ἐκκλησία. Τό παιδί μέ λυγμούς φανέρωσε τό πρόβλημά του. Πῆρε θάρρος ἀπό τήν γιαγιά. Ὅμως θεωροῦσε ἀδύνατη τήν θεραπεία.  Ἦταν πλήρως μαραζωμένος ψυχικά ἀπό τούς ἀπέλπιδες λογισμούς.  Κάποια στιγμή μέ φώτισε ὁ Θεός καί ἔκανα τήν ἐξῆς κίνηση: Τόν ὁδήγησα μπροστά στά βημόθυρα. Τοῦ ἔδειξα πίσω ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα τόν Ἐσταυρωμένο.  Τοῦ ἐπεσήμανα τό αἷμα πού τρέχει ἀπό τίς πληγές Του. «Ξέρεις τί εἶναι αὐτό;», τόν ρώτησα. «Τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ», ἀπάντησε. «Δέν εἶναι κοινό αἷμα», συμπλήρωσα. «Εἶναι ἡ ἠφαιστειακή λάβα τοῦ οὐρανοῦ. Καίει ὅ,τι σατανικό καί ἐμπαθές καί δροσίζει ὅ,τι Θεϊκό καί ἐπωφελές. Ἀφαιρεῖ τήν βρωμερότητα καί δημιουργεῑ τήν καθαρότητα.  Ἀναπτύσσει τόν καινό ἄνθρωπο. Ἀλλά γιά νά ἀρδεύσει τήν ψυχή σου πρέπει νά ἀνοίξεις αὐλάκι». «Τί αὐλάκι;», ρώτησε. «Αὐλάκι ὁνομάζω τήν ἄσκηση καί τήν μετάνοια. Χωρίς ἀγωγό κατάλληλο, δέν ἀρδεύει ἀλλά καίει τήν ψυχή». Τοῦ ἐπέδειξα τήν νηστεία, ἀνάγνωση τῆς Ἁγίας Γραφῆς πού ἔχει τήν ἱδιότητα νά καθαρίζει τόν νοῦ ἀπό κάθε ἐμπαθές νόημα καί συνεργασία με τήν Θεοτόκο.  Ἡ προσευχή στήν Παναγία πολύ βοηθᾶ σ΄ αὐτές τίς περιπτώσεις, γιατί εἶναι ἡ μόνη Πανακήρατη καί Ἀμόλυντη, ἀλλά προέρχεται καί ἀπό τό δικό μας γένος.  Ὅποτε μᾶς ἀντιλαμβάνεται, προστρέχει σέ βοήθεια καί ποικιλοτρόπως μᾶς βοηθεῖ. Το παιδί ξέσπασε σε κραυγές: «Εὐχαριστῶ, εὐχαριστῶ, σᾶς εὐχαριστῶ».  Σᾶς πληροφορῶ ὅτι  παρακολουθῶ ἀπό τηλεφώνου τήν ἐξέλιξή του καί ἀγωνίζεται πολύ καλά.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Δύσκολη περίπτωση νά ἀντιμετωπίζει τέτοια θέματα γενικά ὁ καθένας καί εἰδικά ἕνας Ἱερέας.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Τό δυσκολότερο.  Χρειάζονται, ὅπως ἔλεγε ὁ ἅγιος Πορφύριος, καλές συμβουλές καί ὄχι μεγάλα ἐπιτίμια. Τουλάχιστον στήν ἀρχή.  Ὁ πνευματικός, «ἱλαρῶς καί οὐχί μετά σκαιότητος» συμβουλεύει, εἰδικά τά νέα παιδιά, καί δίνει κατευθυντήρια πορεία.  Δέν ἔχει ἀνακριτικό ἤ εἰσαγγελικό πνεῦμα, γιατί τότε ζημιώνει πρῶτα τήν δική του ψυχή καί ἔπειτα τήν ἀποτελεσματικότητα τοῦ Μυστηρίου. Μιλάει θεολογικά, ἤρεμα καί μέ ἀγάπη. Ἄν ὁ ἄλλος θέλει νά βγάλει τήν ἐσωτερική του σηπεδόνα, θά τό δείξει ἡ ψυχολογία τῆς στιγμῆς. Μπορεῖ καί μέ ἕνα νεῦμα, χωρίς κἂν λόγο, νά ὁλοκληρωθεῖ τό Μυστήριο σέ αὐτά τά θέματα.  Ἄλλοι δέν εἶναι ἕτοιμοι.  Θά τούς καίει καιρό ἡ συνείδηση καί μετά ἀπό κάποιο χρονικό διάστημα θά τό ποῦν, σάν νά τό εἶχαν ξεχάσει.  Δέν πρέπει νά σοκαριστεῖ ἡ ψυχή ἐκείνη τήν ὥρα, γιατί εἶναι τόσο λεπτή ἡ διαδικασία, ὅπως ὅταν ἕνα ἐλάφι γεννᾶ.  Ὁ παραμικρός θόρυβος καταστρέφει τόν τοκετό. Τό ἴδιο καί ἐδῶ: ἡ παραμικρή ἄστοχη κίνηση σταματάει τήν οὐράνια παραγωγικότητα τοῦ Μυστηρίου.  Ὑπάρχουν βέβαια καί αὐτοί πού δέν καταλαβαίνουν ἤ ἔχουν κακό λογισμό.  Π.χ. κάποτε μία γυναῖκα εἶχε μονομερή συζυγική ἐγκράτεια καί ἔτρεφε ψευδαίσθηση ἁγιότητος. Τήν συμβούλευσα θεολογικά καί πολύ ἥπια.  Ἐκείνη, ἐπειδή δέν βρῆκε συμπαράσταση, ἄρχισε νά  λέει: «Κοίτα ὁ καλόγερος!  Κρεββάτι μοῦ εἶπε νά κάνω μέ τόν ἄντρα μου γιά νά ἁγιάσω!»  Τῆς χάλασα τόν νοσηρό λογισμό καί ἄρχισε νά κάνει σατανικό ὑπολογισμό.

Αὐτοί πού ἐκφράζουν τήν Χριστοείδεια και Χριστοήθεια

εἶναι οἱ θεούμενοι. Οἱ ἅγιοι. 

ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ποιά εἶναι ἡ ὕψιστη αὐθεντία μέσα στήν Ἐκκλησία τελικά;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Εἶναι ἁπλό.  Ἡ Ἐκκλησία εἶναι Σῶμα Χριστοῦ.  Αὐτοί πού ἐκφράζουν τήν Χριστοείδεια και Χριστοήθεια εἶναι οἱ θεούμενοι. Οἱ ἅγιοι.  Οἱ ἅγιοι δίνουν κῦρος καί στίς Οἰκουμενικές Συνόδους.  Δέν ἦταν ἁπλές συνάξεις ἐπισκόπων πού λόγω τῆς ἀρχιερωσύνης ἐνήργησε μαγικῷ τῷ τρόπῳ τό Πνεῦμα τό Ἅγιο. Ἄν συνέβαινε αὐτό, τότε ἡ συνοδική διαγνώμη θά ἦταν ἀποκύημα ἐγκεφαλικῆς διεργασίας, μία ἔξαρση τῆς στιγμῆς, ὁπότε ἐπικυρώνεται ὁ δυτικός σχολαστικισμός. Μπορεῖ νά ἔχει κάποιος βέβαια μιά στιγμιαία ἔλλαμψη, ἀλλά οἱ ἐξαιρέσεις δέν καταργοῦν τόν κανόνα.  Ἐδῶ φώτισε ὁ Θεός τήν ὅνο τοῦ Βαλαάμ καί τόν θεοκτόνο Ἀρχιερέα Καϊάφα.  Ὅμως οἱ ἅγιες Οἰκουμενικές καί Τοπικές Σύνοδοι ἦταν σύναξη ἐπί τό αὐτό θεουμένων ἱεραρχῶν, πού διαπίστωναν ἀπό τήν κατάθεση τῆς ἐμπειρίας τους ὅτι ἐκφράζουν τήν κοινή πείρα καί τήν κοινή ζωή τῆς Ἐκκλησίας.  Γι’ αὐτό ἔλεγε ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης, ὁ μεγαλύτερος σύγχρονος ἐμπειρικός δογματολόγος, ὅτι στή λατρεία δέν λέμε «Δι’ εὐχῶν τῶν ἁγίων Συνόδων ἡμῶν», ἀλλά «Δι’ εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν», πού καταξιώνουν τίς συνόδους... Κάποτε τοῦ εἶπαν: «Πάτερ Ἱωάννη, κάποιοι ἀπό τούς Κανόνες τοῦ Πηδαλίου εἶναι ἄχρηστοι, γιατί δέν ἐπικυρώθηκαν ἀπό Οἰκουμενική σύνοδο.  Ἔτσι λένε κάποιοι σύγχρονοι θεολογοῦντες».  Ἀπάντησε μέ τήν λεβέντικη, ξεκάθαρη , αὐθόρμητη, ρωμέικη, ἀνυπόκριτη γλῶσσα του: «Ἀχρεῖοι καί ἄχρηστοι εἶναι αὐτοί, πού δέν καταλαβαίνουν ὅτι τούς χρησιμοποίησαν καί τούς ἐπικύρωσαν θεούμενοι ποιμένες μέσα στήν δισχιλιετῆ πορεία τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ ἅγιοι δημιουργοῦν τήν συνοδική αὐθεντία καί ὄχι ἡ συνοδική διάσκεψη τήν αὐθεντικότητα τῆς ἐκκλησιαστικῆς πορείας».  Γι’ αὐτό ἔλεγε ὁ Μέγας Ἀθανάσιος: «Ὁ Εἷς καί ἡ ἀλήθεια» ἐκφράζουν τήν Ἐκκλησία.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ὑπάρχουν τέτοιοι Ἱεράρχες μέ αὐτές τίς ἀρχές σήμερα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Βεβαιότατα!! Εἶναι «λέοντες πῦρ πνέοντες».  Ὁ Συνέσιος Κυρήνης (4ο αἰ.μ.Χ.) γράφει: «Οὐκ ἐπιλείψουσι τῷ Θεῷ ἐργάται πρέποντες Ἐκκλησίᾳ».  Σέ καιρό πνευματικῆς ξηρασίας, παρουσιάζονται οι ρωμαλαιότερες περιπτώσεις θεοφιλοῦς ποιμασίας. Ἀναδεικνύει ο Θεός τίς πιό γάργαρες πηγές στήν αὐχμώσα ἔρημο τῆς κοινωνίας.  Λίγες, ἴσως, ἀλλά κρυστάλλινες καί μέ «ἀθανατοποιόν ὕδωρ».  Καί ὁ διψασμένος λαός ἔχει αἰσθητήριο.  Ἄλλο π.χ. νά ἀποφαίνεται ἕνας Ναυπάκτου, ἕνας Ἐδέσσης, ἕνας Πειραιῶς, ἕνας Μόρφου, ὁ ἄρτι ἐκλεγείς Κιτίου Νεκτάριος ἤ οἱ ἀδαμάντινοι συμφοιτητές καί ἀδελφοί μου Ἄρτης καί Σιατίστης ἤ νά ἀκούεται ἡ φωνή τοῦ ἐν σκηναίς ἁγίων αὐλιζομένου Κυρηνείας Παύλου, καί ἄλλο νά τοποθετοῦνται κάποιοι κοσμικόφρονες-τεχνοκράτες, πού ἐπιδίδονται ἀβασάνιστα σέ μεταπατερικές πομφόλυγες καί στοχαστικές ἀκροβασίες...
ΕΡΩΤΗΣΗ:   Ἕνας ἀξιωματοῦχος τῆς Ἐκκλησίας λόγω τῆς θέσης τοῦ δέν ἔχει ἀπλανῆ λόγο καί παρουσία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Ὄχι βέβαια.  Πρέπει νά εἶσαι «τρόπων μέτοχος», γιά νά βιώνεις τήν χάρη πού ἐπωμίσθηκες καί νά ἀναγνωριστεῖς κατ’ ἀξίαν καί «θρόνων διάδοχος» τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων, διαφορετικά δέν εἶσαι καθαρό κάτοπτρο πού ἀντανακλᾶς στόν κόσμο τό φῶς καί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἕνας μηχανικός διαχειριστής τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων.  Γι’ αὐτό ὁ ὅσιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος ἀποκαλοῦσε «μουλάρια» κάποιους κληρικούς.  Ἐπειδή τά ζῶα αὐτά δέν γεννᾶνε.  Κατά παρόμοιο τρόπο οἱ κληρικοί πού δέν εἶναι ἐν-χριστωμένοι καί πνευματοφόροι ἤ τουλάχιστον «κεκαθαρμένοι τό μετριώτατον», ὅπως θά ἔλεγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ἀδυνατοῦν νά ἐμπνεύσουν καί νά ἀναγεννήσουν ψυχές.  Κάνουν ἐξωτερικό θόρυβο, ἀλλά δέν διαμορφώνουν ἐσωτερικό περιεχόμενο, γιατί τό στεροῦνται οἱ ἴδιοι.  Καί συνήθως οἱ κληρικοί πού δέν γεννᾶνε, στρέφονται μετά μανίας σέ αὐτούς πού γεννᾶνε. Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης γράφει π.χ. γιά τούς Ἀρχιερεῖς: «οἱ Ἀρχιερεῖς αὐτοί Θεοί πρῶτον κατά χάριν γεγονότες καί εἰς τά Ἅγια τῶν Ἁγίων τῆς ἐαυτῶν καρδίας ιεραρχικώς τε και μυστικώς ἱερουργήσαντες διά τῆς μυστικῆς καί ὑπερφυοῦς Θεολογίας (νοερᾶς προσευχῆς), τότε δή τήν προστασίαν ἀναδεχόμενοι τοῦ λαοῦ, μετέδιδον εἰς αὐτόν ἀπό τοῦ πλούτου τῶν ἐαυτῶν χαρισμάτων». 
Αὐτή ἡ ἀλήθεια διέπει ὅλη τήν διδασκαλία τοῦ πατρός Ἰωάννη Ρωμανίδη, πού εἶναι ἡ αὐθεντική Θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας.  Μοῦ ἔλεγε ἕνας ἀείμνηστος ἀγαπημένος του μαθητής, ὁ Μητροπολίτης Ἰεραπύτνης Εὐγένιος, ὅτι κάποτε στήν Ἀθήνα τόν πῆρε στό αὐτοκίνητό του. Μέχρι τότε, αγνοούσε ο ἀείμνηστος   π. Ἰωάννης τήν ἀνάδειξη τοῦ Εὐγενίου σέ μητροπολίτη, ἐπειδή δέν παρακολουθοῦσε ἰδιαίτερα τά διοικητικά δρώμενα τῆς Ἐκκλησίας. Κάτι ἀντιλήφθηκε ἀπό τά σημάδια τοῦ αὐτοκινήτου. Χωρίς ἔκπληξη τόν ρώτησε: «Δέν μοῦ λές; Ἔγινες Δεσπότης;»  «Μέ τήν ἀνοχή τοῦ Θεοῦ ἔγινα», ἀπάντησε ὁ Μητροπολίτης.  Καί με πολλή φυσικότητα ὁ πατήρ Ἰωάννης: «Έ! Καί τόν τρίτο βαθμό τῆς ἱερωσύνης Μελχισεδέκ, αὐτόν τόν τῆς θεώσεως σοῦ εὔχομαι.  Γιά νά ἱερουργεῖς στό νοερό θυσιαστήριο τῆς καρδιᾶς σου, μέ αἰώνια συνέχεια καί στό ἀχειροποίητο καί στό ἐπουράνιο. Διαφορετικά θά εἶσαι ἕνας τεχνοκράτης, πού θά προκαλεῖ καί θά ἐξοργίζει ὅ,τι φαντασμαγορικό καί ἄν κάνει. Θά ἀδυνατεῖς νά ἐμπνεύσεις καί νά θεραπεύσεις».  Μοῦ τά εἶπε ὁ μακαριστός Εὐγένιος σέ μία ἐπίσκεψή του ἕνα μεσημέρι, λίγο πρίν κοιμηθεῖ, σέ μία γερόντισσα στήν Πόμπια.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τόν εἴχατε γνωρίσει τὀν πατέρα Ρωμανίδη;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Ναί, μέσω τοῦ κοσμοκαλόγερου ἐπιστήθιου φίλου του νομικοῦ καί Θεολόγου, Ἀθανασίου Σακαρέλλου. Μοῦ ἔκαναν τότε ἐντύπωση δύο φράσεις του: «ὅποιος δέν ἔχει μέσα του τό Θεῖον (τόν Θεό) ἔχει θεῖον (ψυχική ἀκαταστασία, θειάφι, ἄρρωστο θυμοειδές)».
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ἡ ὑπακοή στούς ἐκκλησιαστικούς ἄρχοντες ποιά ὅρια ἔχει;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Τήν αἵρεση καί τήν ἁμαρτία. Ὀφείλουμε ὑπακοή ὅταν καί αὐτοί ὑπακούουν στόν Ἀρχιποίμενα Χριστό καί στούς «τραυματίες» τῆς Ἀγάπης Του, ὅπως ἀποκαλεῖ τούς ἁγίους καί εἰδικά τούς μάρτυρες ὁ ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας.  Τότε διδάσκουν συνοδικῶς καί μεμονωμένα ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς τό ποίμνιο, τί νά πιστεύει καί τί νά πράττει, πῶς νά ὁμολογεῖ τήν πίστη του, πῶς νά βιώνει τόν Θεό στή ζωή του καί τί πρέπει  νά κάνει γιά νά σωθεῖ.  Γι’ αὐτό ἐπισημαίνει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «...καί ποιμένες καί ποιμαινόμενοι ὑφ’ Ἑνός, τοῦ ἄνω Ποιμένος ποιμαίνονται».  Ὁ πολυσέβαστος καθηγητής μας, π. Γεώργιος Μεταλληνός, ἕνας τιτάνας τοῦ πνεύματος στήν ἐποχή μας, μᾶς δίδασκε στό Πανεπιστήμιο ὅτι, ὅταν ἐξέλειπαν οἱ θεοφόροι μετά τούς πρώτους ἐκκλησιαστικούς αἰῶνες, ἀναγκάστηκε ἡ Ἐκκλησία νά ἐπιλέγει κληρικούς μέ μετριώτερη πνευματική κατάσταση, γιά νά τούς προωθεῖ στό ἐπισκοπικό ἀξίωμα, τούς ὁποίους ὑποχρεώνει, μέχρι καί σήμερα, λίγο πρίν τή χειροτονία, νά δώσουν φρικτούς ὅρκους πάνω στό ἱερό Εὐαγγέλιο, ὅτι δέν θά εἰσάγουν νεωτεροποιία καί ἀλλότρια διδάγματα στήν ποδηγεσία τοῦ λαοῦ, ἀλλά θά πολιτεύονται «κατά τάς ἁγίων θεοπνεύστους διδασκαλίας καί τό τῆς Ἐκκλησίας εὐσεβές φρόνημα».  Αὐτό τό ἔλεγε ὁ πατήρ Γεώργιος «εὐτελιστική σχετικοποίηση τῶν φορέων τοῦ Ἀρχιερατικοῦ ἀξιώματος». Ἀφοῦ δέν διαθέτουν δική τους βιωματική γνώση, τουλάχιστον δεσμεύονται ὅτι θά ἀκολουθοῦν «τούς πεῖρᾳ μεμυημένους».  Ὅταν ποιμαίνεται ἔτσι ὁ λαός, τότε μαθαίνει «πῶς δεῖ ἐν οἴκῳ Θεοῦ ἀναστρέφεσθαι, ἤτις ἐστιν Ἐκκλησία Θεοῦ ζῶντος ,στῦλος καί ἐδραίωμα τῆς ἀληθείας (Α΄ Τιμ. γ΄ 15)».  Διαφορετικά ἡ σωτήριος ὑπακοή ἐκφυλίζεται σέ δουλική ὑποταγή, πού σέ καμμία περίπτωση δέν συνιστᾶ ὑψοποιό ἀναγωγή.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ὑπῆρχαν ἀποτυχημένες Σύνοδοι στήν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Πάρα πολλές.   Ὀνομάζονται ληστρικές.  Ἀποδεικνύει αὐτό πού εἴπαμε.  Ὅτι δέν μεταμορφώνεται μαγικά ὅποιος ἀνέλθει τίς βαθμίδες τοῦ ἀρχιερατικοῦ θρόνου σέ μιά ἀδιαμφισβήτητη αὐθεντία, ἀλλά τόν καθιστᾶ αυθεντικό πνευματικό ποδηγέτη ἡ μύηση στήν ὑψηλόβαθμη χάρη πού ἐπωμίζεται καί ἡ συστοιχία μέ τά διδάγματα τῶν ἁγίων.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Στίς ὁμιλίες σᾶς ἀναφέρεστε συχνά στόν ἅγιο Ἰωάννη τό Χρυσόστομο.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Εἶναι ὁ μεγάλος μου ἔρωτας. Οἱ ὁμιλίες μου εἶναι συνήθως ἀπλουστευμένη ἀπόδοση δικῶν του ὁμιλιῶν. 
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τί θά ἔλεγε τώρα στήν περίπτωση τοῦ Μόρφου;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Θά ἦταν καταπέλτης. Ἐδῶ ἔφθασε στήν ὁμιλία του περί γάμου νά ἀναλύει τήν ἀποστολική παράθεση «σάρκα μίαν» καί νά ταυτίζει αὐτή τήν ἔννοια μέ τήν κατά φύσιν ζωή τοῦ ἀνδρογύνου. Αὐτά παρακαλῶ τά ἔλεγε ἀπό ἄμβωνος. Ὅλες αὐτές οἱ ὁμιλίες διεσώθησαν ἀπό στενογράφους ἀκροατές του. Καί ἐπειδή προφανῶς ντρεπόντουσαν οἱ ἀκροατές του ἀπό τήν παρρησία του στήν διατύπωση λεπτῶν πραγμάτων, ἔλεγε: «γιατί κοκκινίζετε; Αὐτά πού σᾶς λέω εἶναι εὐλογημένα καί φυσιολογικά.  Νά ντρέπεστε γιά τήν κοπριά πού ἐσεῖς μαζεύετε γύρω ἀπό τήν ρίζα τοῦ δέντρου τῆς συζυγικῆς ζωῆς».
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τόσο τολμηρός ἦταν;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Μέ μία λέξη θά ἔλεγε: «μῦρον ὁ γάμος. Τί τοίνυν τήν τοῦ βορβόρου δυσωδίαν ἐπεισάγεις τῇ τοῦ μύρου κατασκευῇ;.... Ὅταν μύρον κατασκευάζηται οὐδὲν δυσῶδες ἀφίεται πλησιάζειν...  Πολλή γάρ περί τήν ρίζαν (τοῦ γάμου) ἡ κόπρος καί ὁ βόρβορος. Τοῦτο οὖν ἐκκαθάρωμεν τῷ λόγῳ». Αὐτό δέν ἔκανε ὁ Μόρφου; Δυσωδία ἐδῶ ἐννοεῖ τόν σοδομισμό.  Ἀναφέρει κάπου ἀλλοῦ: «πᾶν γάρ τό ὑπερβαῖνον τούς παρά τοῦ Θεοῦ τεθέντας νόμους, τῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυμεῖ καί οὔ τῶν νενομισμένων.  Βορβόρου πολλάκις ἐπιθυμοῦσι.... Οἱ παρά φύσιν τολμήσαντες τρομάξατε ἐάν μή ἐμπόνως μετανοήσητε. Νῦν γάρ πρός διόρθωσιν τά γινόμενα, τότε δέ πρός τιμωρίαν».  Τολμᾶ νά συγκρίνει τούς ἀνθρώπους μέ τά ἄλογα ζῶα καί τούς βρίσκει στήν παθογένεια τῆς ἁμαρτίας, στά περισσότερα, ὅμοιους μέ τά δικά τους χαρακτηριστικά.  Σέ δύο ὅμως πάθη τονίζει ὅτι ὑπερβαίνει ὁ ἐμπαθής ἄνθρωπος τά ζῶα.  Στήν φονική κακία καί στήν διαστροφή.  Γιά τό πρῶτο λέγει ὅτι συναγελάζονται τά ὁμοειδῆ ἄγρια κτήνη σεβόμενα τήν κοινωνία τῆς φύσεως.  «Λύκος μέν λύκον οὐκ ἄν ποτε ἐλάσῃ οὐδέ λέων λέοντα ἀλλά συναγελάζονται, τήν κοινωνίαν τῆς φύσεως αἰδούμενοι».  Ἐκ τοῦ ἀντιθέτου τονίζει: «εὐρήσομεν γάρ καί ἀνθρώπους θηρίων ὄντας χαλεπότερους». Καί γιά τίς ἀνώμαλες ἐπιθυμίες καί πράξεις λέγει: «τό γάρ ζῶον κἂν μυριάκις κοχλάζει, τόν τοιοῦτον (παρά φύσιν) οὐκ οἶδε τόν ἔρωτα ἀλλ’ εἴσω ἕστηκεν τῶν ὅρων τῆς φύσεως.  Τινές δέ τῶν ἀνθρώπων ἀσελγείας ἕνεκα καί τά λαγνότερα τῶν ζώων ἀπέκρυψαν».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Πρόσφατα ἐκοιμήθη ο γηραιός πατέρας σας. Βρέθηκα ἐκεῖ και παρατηρήθηκε κοσμοσυρροή.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Εὐχαριστῶ ἐκ μέσης καρδίας τόν κλῆρο καί τόν λαό τἠς εὐλογημένης Μεσσαρᾶς. Δέν τό ἀξίζω εἰλικρινά. Εἶμαι εὐγνώμων. Καί εὔχομαι σέ ὅλους νά φθάσουν τά χρόνια του, νά ἔχουν τή ζωή του καί τό ἅγιο τέλος του.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τί σᾶς ἔμεινε περισσότερο ἀπ’ αὐτόν;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Πολλά.  Ἰδιαίτερα ὅμως ἡ ὕπαρξη συνεχῶς πάνω στό τραπέζι τοῦ φαγητοῦ μας τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (Ἦταν ἕνα ὀγκῶδες πράσινο μεταφρασμένο βιβλίο), τῆς Καινῆς Διαθήκης, τοῦ προσευχηταρίου καί τῆς Παρακλήσεως τῆς Θεοτόκου.  Δέν τά ἔβγαζε ποτέ ἀπό ἐκεῖ.  Θεωροῦσε τήν πνευματική τροφοδοσία ἀνωτέρα τῆς ὑλικῆς.  Ὅπως καί εἶναι.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ποιά εἶναι ἡ μεγαλύτερη παρακαταθήκη του σ’ ἐσᾶς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:   Δέν ἤθελε τά ἀξιώματα.  Ὅταν ὁ νῦν Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Μακάριος μέ ἐνέγραψε στόν κατάλογο τῶν πρός Ἀρχιερατείαν ἐκλογίμων, πῆγα νά τόν πειράξω. Τόν βρῆκα ὡς συνήθως νά μελετᾶ ἱερά βιβλία.  «Πατέρα, τοῦ εἶπα, μέ ἔγραψαν στό ψηφοδέλτιο τῶν ὑποψηφίων δεσποτάδων».  Μέ ἄκουσε σύννους. Λίγο σιώπησε καί ἔπειτα μοῦ εἶπε: «Μέγα λάθος σου! Πρόσεχε μή γίνει ὁ τάφος σου».  «Γιατί;» τόν ρώτησα γελώντας.  «Γιατί, ἀπάντησε, ἀπό τώρα καί ἔπειτα κινδυνεύεις νά κάνεις ὅ,τι θά κάνεις, γιά νά ἀρέσεις στούς δεσποτάδες πού θά σέ ψηφίσουν. Καί ὄχι στόν Δεσπότη Χριστό, πού θά σέ κρίνει ἐν ἡμέρα κρίσεως». 
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ἔχετε ὄνειρα; Πῶς βλέπετε τό μέλλον;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Μέ φόβο καί χαρά γιά νά θυμηθῶ καί πάλι τό ἴνδαλμά μου, τόν ἅγιο Ἰωάννη τό Χρυσόστομο.  «Φόβῳ μέν διά τούς ἐκατέρωθεν κρημνούς.  Χαρᾷ δέ διά τόν προπορευόμενον Χριστόν».
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Τί φοβᾶστε στή ζωή σᾶς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:  Τήν ἁμαρτία.  «Ἕν ἐστίν φοβερόν, ἁμαρτία μόνον. Τά ἄλλα δέ πάντα κόνις καί καπνός». Καί βεβαίως τόν ἑαυτό μου. «Τόν μή ζημιοῦντα ἑαυτόν, οὐδείς παραβλάψαι δύναται», λέγει και πάλιν ὁ Χρυσορρήμων Πατήρ. Ξέρω πόσο παρορμητικός καί εὐαίσθητος εἶμαι. Καί ὅπου δέν ξέρω ἄν κοντρολάρω τόν παρορμητισμό μου λόγω δυσμενοῦς κλίματος καί συνειδησιακῆς εξεγέρσεως, ἀποφεύγω νά πηγαίνω.  Γιατί ὑπάρχει κίνδυνος νά ἐκτραπῶ καί μετά θά στενοχωριέμαι πολύ.
ΕΡΩΤΗΣΗ:  Εὐχαριστῶ γιά ὅσα εἴπαμε.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ἐγώ εὐχαριστῶ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά πού δίνω συνέντευξη. Μέ ἔκαμψε ἡ ἐπιμονή σου.  Νά εἶστε καλά.
πηγή

ΓΑΜΟΣ: Κοινωνικός θεσμός ή υπερβατική πορεία προς την Αιωνιότητα;!

ΓΑΜΟΣ: Κοινωνικός θεσμός ή 
υπερβατική πορεία προς την Αιωνιότητα;!

εργασία του θεολόγου Γρηγορίου Τζιβελέκη

σε επιμέλεια Σοφίας Ντρέκου

«Αν μετά την αναλυτική, αγιογραφική και μυστηριακή εργασία του θεολόγου κ. Γρηγορίου Τζιβελέκη, δεν αλλάξει τα δεδομένα της σκέψης ακόμη και των πιο δύσπιστων χριστιανών, και συνεχίσει να θέλει τα σύμφωνα συμβίωσης και τους πολιτικούς γάμους και όχι την ψυχοσωματική του θεραπεία ως ύπαρξη μέσα στον γάμο, τότε ας πάρει και τις ευθύνες του και την ευθύνη των παιδιών του.

«Ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς καὶ εἶπεν, 

ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ 

καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, 

καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» Ματθ.19.3-6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Πρόλογος

1. Ο Γάμος ως κοινωνικός θεσμός.

2. Ορθόδοξη θεολογική ματιά.

3α. Πηγές καθιέρωσης του γάμου μέσα από την Αγία Γραφή.

3β. Ουσιοποιώς διαφορά των Μυστηρίων στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη.

4. Η θέση του Έρωτα στην Ορθόδοξη Παράδοση.
5. Ιστορική εξέλιξη του Μυστηριακού Γάμου ως θεσμού.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Η παρούσα εργασία έχει ως σκοπό να αναδείξει την ουσία του Μυστηριακού Γάμου, ως αγαπητική κοινωνία προσώπων και όχι μεμονωμένων ατόμων. Να αποκαλύψει όσο το δυνατόν μπορεί την υπερβατικότητά του, μα παρόλα αυτά να αποδείξει την άμεση σχέση του με την επίγεια ζωή, δίχως να την καταργεί ή περιθωριοποιεί, αλλά να την υπερβαίνει!

Σκοπός της εργασίας αυτής είναι επίσης η αποκατάσταση του έρωτα μέσα στην Εκκλησία, καθώς και του μυστηριακού γάμου, από μια θεσμική και καταπιεστική, ενδεχομένως και φολκλορική συζυγία, σε μια ένωση προερχόμενης από τον έρωτα και εδραιωμένης από την αγάπη και όλα αυτά μέσα στη στοργική αγκαλιά του Πατέρα, του Θεού, που μόνο Αυτός μπορεί να μας χαρίσει.

Τέλος να αποδείξει μέσω ιστορικών πηγών την «φιλική» σχέση του μυστηριακού, με τον πολιτικό γάμο, καθώς και κάθε ενωτικού συμβολαίου. Κυρίως όμως να μας εισάγει την οντολογική διαφοροποίηση του με τα δυο τελευταία.

Ελπίζουμε αυτή η εργασία να είναι ένα εποικοδομητικό λιθαράκι στα όσα έχουν γραφτεί για τον μυστηριακό γάμο από τους Πατέρες και τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, και να συνδράμει σε μια κοινωνία που φανατικά και τυφλά απορρίπτει κάθε τι που δεν μπορεί να είναι απτό, μα και τόσο διψασμένη συνάμα από το πνευματικό νερό.

1. Ο Γάμος ως κοινωνικός θεσμός

Ο γάμος σαν θεσμός της κοινωνικής εξέλιξης του ανθρώπινου είδους, εκφράζει την ανάγκη του ατόμου για συντροφικότητα, οικογενειακή ατμόσφαιρα, απόκτηση τέκνων, νομιμοποίηση των σεξουαλικών σχέσεων, κοινωνική ανέλιξη και επιβεβαίωση και οικονομική σταθερότητα. Αποτελεί μια από τις βασικότερες παραμέτρους για την ψυχοσωματική ολοκλήρωση του ατόμου. Άλλωστε, έχει αποδειχθεί επιστημονικά, ότι ένας ποιοτικά καλός γάμος συμβάλλει στην ψυχική ευεξία (προσωπική ευτυχία) και στη καλή σωματική υγεία (καλή μνήμη, χαμηλή πίεση, καταπολέμηση του στρες, δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα κ.α).

Επιγραμματικά, ο γάμος θα μπορούσε να οριστεί σαν η κοινωνική, και νομική ένωση μεταξύ δύο ατόμων διαφορετικού φύλου. Η εμφάνιση του συμπίπτει χρονικά με τη δημιουργία των πρώτων ανθρώπινων κοινωνιών. Σαν οικογενειακός και κοινωνικός θεσμός, είναι γνωστός από την αρχαιότητα (αρχαία Ελλάδα, Ρώμη αλλά και στους περισσότερους αρχαίους λαούς) και αποτελεί το θεμέλιο κάθε πολιτισμένης κοινωνίας.

Ως προς το θέμα της ετεροφυλίας του γάμου, ο Αριστοτέλης μας αναφέρει σχετικά: «Ανδρί και γυναικί φιλία δοκεί κατά φύσιν υπάρχειν· άνθρωπος γαρ τη φύσει συνδυαστικόν μάλλον ή πολιτικόν, όσω πρότερον και αναγκαιότερον οικία πόλεως»[1]. Παρόλα αυτά είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα που θα απασχολήσει για πάρα πολύ καιρό την κοινωνία, ώστε να βρει την αληθινή ταυτότητά της.

2. Ορθόδοξη θεολογική ματιά

Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο «άρσεν και θύλη»[2]. Σε κανένα από τα δύο φύλα ξεχωριστά δεν μπορούμε να βρούμε ολοκληρωμένη την ανθρώπινη φύση, παρά μόνο και στα δύο μαζί. Αυτό επιτυγχάνεται δια μέσω του Μυστηρίου του γάμου, μέσα στον οποίο εκφράζεται η μία ανθρώπινη φύση, στην οποία μετέχουν οι σύζυγοι σαν ξεχωριστά πρόσωπα[3]: «και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν»[4].

Ας ξεκινήσουμε όμως από την αρχή. Από τον Παράδεισο. Στο βιβλίο της Γενέσεως μας φανερώνεται η Δημιουργία του κόσμου από τον Θεό και η σχέση του Θεού με τον άνθρωπο, καθώς και η σχέση ανδρός και γυναικός κάτω από την στέγη του Θεού.

Όλοι βεβαίως γνωρίζουμε πως ο Αδάμ και η Εύα ενδεχομένως να είναι φανταστικά πρόσωπα τα οποία δημιουργήθηκαν λόγω του χαμηλού μορφωτικού επιπέδου 3000 χρόνων και, από σήμερα, θέλοντας να φανερώσει την όντως υπάρχουσα προπτωτική κατάσταση του ανθρώπινου γένους.

Με την πτώση των πρωτοπλάστων λοιπόν και την εισδοχή του ανθρώπου από το «είναι» του Θεού στο «είναι» του διαβόλου, οι ανθρώπινες σχέσεις καθώς και κάθε τι κτιστό αλλοτριώθηκαν. Ως συνέπεια του προπατορικού αμαρτήματος, όχι ως τιμωρία, αλλά ως φυσικής εξέλιξης των πραγμάτων, όταν κλείσεις το καλοριφέρ, κρυώνεις. Όταν γυρίζεις την πλάτη στον Θεό, δεν βλέπεις Θεό.

Επομένως μέσα στο Μυστήριο του γάμου, οι σύζυγοι ξεπερνούν τη διάσπαση που συντελέσθηκε κατά την πτώση ανάμεσά στους ανθρώπους[5] και επιστρέφουν στην συναίσθηση της μιας φύσεως[6].

Τι είναι όμως το μυστήριο του γάμου, το οποίο επαναφέρει τον άνθρωπο στη προπτωτική του κατάσταση και ακόμα παραπέρα στην αιωνιότητα και τι η Εκκλησία, η οποία το τελεί;

εικ. Τοιχογραφία σε βυζαντινά πρότυπα από τον 

Ιερό Ναό Της Αγίας Σκέπης της Υπεραγίας Θεοτόκου 
στην Μόσχα, με απεικόνιση τον Γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας.

Ο Θεός αγαπώντας το δημιούργημά του, το παιδί του, καλείται να το προστατέψει από την περιπέτεια που το ίδιο θέλησε να ζήσει (άρνηση του Θεού- πτώση). Να του δώσει νέες συντεταγμένες οι οποίες θα το οδηγήσουν ξανά στο σπίτι του, εάν και εφόσον το ίδιο το θελήσει. Με τις παραινέσεις του Θεού, ο άνθρωπος καλείται πλέον να ξεπεράσει την προπτωτική του κατάσταση και να ενωθεί υποστατικά με τον Θεό.

Με το γεγονός της Πεντηκοστής δημιουργείται η επίγεια Εκκλησία, η οποία προϋπάρχει στο «είναι» του Τριαδικού Θεού και υποβόσκεται στα χρόνια της Παλαιάς Διαθήκης, ξεκινώντας τον δρόμο ήδη από την ενανθρώπηση του Σωτήρος και την προσφορά του Μυστικού Δείπνου από τον Χριστό στους μαθητές Του.

Η Εκκλησία είναι μια αγαπητική κοινωνία προσώπων! Γιατί; Η λέξη Εκκλησία προέρχεται από το εκ + καλώ (για συνάθροιση, για κοινωνία). Η πρώτη Εκκλησία είναι η Αγία Τριάδα. Ονομάζεται κοινωνία προσώπων διότι η λέξη πρόσωπο προέρχεται από το «προς + ωψ (όψις)· ως και νυν, πρόσωπον, όψις / κατά πρόσωπον = ως και νυν, κατά πρόσωπον, με το πρόσωπον εστραμμένον κατέναντι»[7] Άρα η λέξη πρόσωπο σημαίνει είμαι στραμμένος (βλέπω) κατά μέτωπο με κάποιον άλλο. Επομένως εφόσον υπάρχει κοινωνία προσώπων στην Αγία Τριάδα άρα είναι Εκκλησία. Άρα δημιουργείται κοινωνία προσώπων. Επομένως η πρώτη Εκκλησία είναι η κοινωνία της Αγίας Τριάδος άρα η Εκκλησία είναι αιώνια όπως ο Θεός. Είναι όμως και αγαπητική γιατί «ο Θεός αγάπη εστί»[8]

Η Εκκλησία ως θείο καθίδρυμα επομένως μετέχει στις Ενέργειες του Θεού δια μέσω των Μυστηρίων της. Κατά αυτό τον τρόπο ο γάμος από ένας κοινωνικός θεσμός, αποκτά μια μυστηριακή υπόσταση. «Δεν το ονομάζουμε μυστήριο επειδή έχει κάτι το ακατανόητο, όπως η κοινόχρηστη σημασία υπονοεί. Μυστήριο είναι κάθε συνάντηση κτιστού και Ακτίστου, δηλαδή Θεού από τη μία και ανθρώπου από την άλλη»[9].

Άρα στο μυστήριο του γάμου αποσκοπείται η ένωση ανδρός και γυναικός με φυσικό δεσμό και την ευλογία του Θεού[10], εξού και δεν αποβαίνει μια κατάσταση μόνο της φύσεως, αλλά και μια κατάσταση χάριτος,[11] διαμέσου της ευλογίας του Θεού και του εκκλησιαστικού αγιασμού[12]. Η ένωση όμως αυτή, δεν αποτελεί μια μονομερή πράξη της Εκκλησίας, ο άνθρωπος δεν καλείται να δεχτεί τη χάρη του Θεού παθητικά, αλλά να γίνει συνεργός[13].

Μιλήσαμε για ευλογία Θεού. Υπό ποίας έννοιας. Ηθικής; Ίσως… 

Σύμφωνα με πατέρες της Εκκλησίας μας ο γάμος δόθηκε από τον Θεό για να μειωθεί η απληστία του ανθρώπου, για να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον της οικογένειας, η οποία «θα μεγαλώσει υγιή παιδιά, για να τιθασεύουν φυγοκεντρικές και διαλυτικές τάσεις»[14].

Αναφορικά ο Άγιος Νεκτάριος μας λέει: «Ο γάμος εστί μυστήριον τελούμενον υπό της Εκκλησίας, διότι αγιάζει δια της ευλογίας αυτής την απαρχήν του ανθρώπινου γένους, ήτις λαμβάνει την εαυτής σύστασιν απ’ αυτής της θείας εντολής «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε» και προάγεται κατά θείον θέλημα προς πλήρωσιν της εαυτής εν τω κόσμω αποστολής»[15]. Για το θέμα της τεκνογονίας θα μιλήσουμε παρακάτω.

Η Εκκλησία δεν αγνοεί το φυσικό δεσμό όπως είδαμε, αλλά το υπερβαίνει, το χαριτώνει. Έτσι πάλι ο Άγιος Νεκτάριος μας δίνει μια άλλη διάσταση της αρχιερατικής ευλογίας του Θεού: «ο γάμος λέγεται τίμιος, διότι δόξη και τιμή αοράτως και μυστικός στεφανοί Θεός τους εις γάμου κοινωνίαν συναπτομένους»[16]. Εδώ η Εκκλησία ξεπερνά το ηθικό. Ψάχνει το δίκαιο, το τίμιο, όχι μέσα από τα ανθρώπινα μάτια αλλά από τα Θεϊκά. Στην ουσία η ευλογία του Θεού στο μυστήριο του γάμου, που βασίζεται στην εντολή «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», είναι η ευσυνείδητη στάση του Θέουμενου ανθρώπου να μπολιάσει τον γάμο του με την υπερβατική δύναμη της αιωνιότητας του Θεού! Προσοχή! Όχι ως μια εγωκεντρική ματιά κενοδοξίας, αλλά ως μιας ένθεης αγαπητικής σχέσης μεταξύ κτιστού και Ακτίστου! Ένας γάμος που δεν συνάπτεται «εν Κυρίω», ο φυσικός δηλαδή δεσμός, έχει την δυνατότητα να ξεκινήσει καλά και να τελειώσει καλά, αλλά θα τελειώσει![17]

Πολύ όμορφα οι Πατέρες συνέδεσαν το μυστήριο του γάμου με την Θεία Λειτουργία. «Όπως ακριβώς στη Θεία Ευχαριστία προσφέρουμε τα υλικά δώρα μας (ψωμί και κρασί) στον Θεό και Αυτός μας τα επιστρέφει αγιασμένα, ως Θεία Κοινωνία. Έτσι και στον γάμο προσφέρουμε την ένωση μας στον Θεό και την λαμβάνουμε πίσω αγιασμένη»[18]. «Ο μυστηριακός γάμος δεν επιζητά μια απλή ένωση του άνδρα και της γυναίκας, αλλά ένταξη της ενώσεως αυτής στην προοπτική της εν Χριστώ ζωής. Δεν συνιστά απλό καθαγιασμό κάποιου βιολογικού φαινομένου. Αλλά και υπέρβαση του μέσα στην προοπτική της Βασιλείας του Θεού!»[19] Βασιλεία του Θεού…ο εναγκαλισμός του ανθρώπου με τον Θεό!

Φιλοσοφικά, η εισδοχή του «είναι» του ανθρώπου, στο «είναι» του Θεού. Μέχρι τότε όμως ο Θεός δεν μας αφήνει έτσι, σε κάθε Θεία Λειτουργία ενωνόμαστε μαζί Του και δια μέσω Αυτού με τους υπολοίπους! Πραγματική, οντολογική σύναξη-εκκλησία!

Όπως λοιπόν ενωνόμαστε όλοι οι άνθρωποι μεταξύ μας δια μέσω του Χριστού στην Θεία Κοινωνία (κοινό ποτήριο), έτσι και στον γάμο. Ο Χριστός γίνεται αρωγός μεταξύ του ζεύγους. «Οι σύζυγοι ενούνται με τον Χριστόν και δια του Χριστού μεταξύ των εις μιαν αιωνίαν και θεανθρώπινην σχέσην»[20]. Με την επίτευξη της σχέσεως αυτής ο Χριστός την καθιστά «αγίαν, τελείαν, υγιά, θεανθρώπινη»[21].

Ο απόστολος Παύλος ονομάζει το μυστήριο του γάμου «Μέγα»[22]. Και αυτό διότι ανάγει τη σχέση ανδρός και γυναικός μέσα στο μυστήριο του γάμου, με την σχέση του Χριστού με την Εκκλησία[23]. Ο Απόστολος Παύλος πλέον μας μιλά για μια υπερβατική έννοια του μυστηρίου. Πως στον γάμο καλούμαστε να φανερώνουμε έκαστος το πρόσωπο του Θεού (κατ’ εικόνα), και να αποζητούμε τους καθημερινούς δεσμούς υπαρξιακής ένωσης μεταξύ μας, όπως ο Κύριος με την Εκκλησία. Έτσι όπως η Εκκλησία είναι Σώμα Χριστού, η οποία στα έσχατα αποσκοπεί να μεταβεί «εις σάρκαν Μίαν» έτσι και η γυναίκα με τον άνδρα. Κατά αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η σωτηρία του ζεύγους εφόσον ζουν, παράγουν μια κατ’ οίκον «Εκκλησία», η οποία μετέχει των Θείων Μυστηρίων του Θεού. 

Ο γάμος τελικά δεν είναι απλώς μια συμβολική πράξη, αλλά «πραγματική, ουσιαστική και εσωτερική σχέση μετά του μυστηρίου της ενώσεως του Χριστού και της Εκκλησίας… Δεν είναι απλώς σύμβολον τούτον, αλλά μίμησις, προερχομένη εκ της ενώσεως του Χριστού μετά της Εκκλησίας και κυριαρχούμενη και εμπνεόμενη υπ’ αυτής»[24]. Άρα «με το μυστήριο η Εκκλησία προσλαμβάνει το δεσμό στο Σώμα της -που στην ουσία είναι Σώμα Χριστού- και τον εντάσσει στην υπηρεσία της αιώνιας αγάπης. Οι σύζυγοι ξεπερνούν τον εγωκεντρισμό τους και ξανατοποθετούνται στο δρόμο που οδηγεί στην κοινωνία προσώπων, στην ενότητα της μια ανθρώπινης φύσης, «εις Χριστόν και εις την Εκκλησίαν»[25].

«Μετά από συνειδητήν μετοχήν εις το Μυστήριον ιδρύεται εν νέον «σπίτι», μια μικρή Εκκλησία, εν μικρόν Βασίλειον του Τριαδικού Θεού. Είναι χαρακτηριστικόν ότι το μηστήριον αρχίζει, όπως και τα άλλα Μυστήρια, με την ευλογίαν της Αγία Τριάδος[26]: «Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»[27] Στο «νέο σπίτι»[28] κανείς δεν βασιλεύει αυταρχικά, ούτε ο άνδρας, ούτε η γυναίκα, γιατί και οι δύο πράττουν αμφότεροι μέσα σε ένα κλήμα αγαπητικής ένωσης και αμοιβαίας αυτοπροσφοράς το θέλημα του Θεού. «Η αυτοπροσφορά αυτή έχει τον χαρακτήρα όχι μόνο της χαράς, αλλά και της θυσίας, που αποδέχεται ο άνθρωπος εκούσια»[29].

• Ο άνδρας και η γυναίκα είναι ισότιμοι μπροστά στον Θεό, δεν υπάρχει καμία ποιοτική διάκριση μεταξύ τους «Ουκ ένι άρσεν και θήλυ»[30], αλλά διάκριση ρόλων. 

Όπως προαναφέραμε στην αρχή του κεφαλαίου την ανθρώπινη φύση δεν την βρίσκεις ολοκληρωμένη σε κανένα φύλο ξεχωριστά και αυτό διότι μαζί συγκροτούν ως κοινωνία προσώπων-Εκκλησία την ανθρώπινη φύση. Επομένως μιλάμε για «δυο διαφορετικούς κόσμους, που χαρακτηρίζονται από τα γνωρίσματά του φύλου. Ως το τελευταίο κύτταρο της υπάρξεώς τους. Η ανατομία του σώματος, το ανάστημα, οι ιδιαίτερες γενετικές πληροφορίες και λειτουργίες, η ψυχική ιδιοσυγκρασία διαφοροποιούν τα δύο φύλα. Από αυτά επηρεάζονται και οι κοινωνικοί ρόλοι. Αν εξαιτίας της ισοτιμίας των δύο φύλων απορρίψουμε κάθε διάκριση ή διαφοροποίηση τους, αρνούμαστε ουσιαστικά τη βαθύτερη φύση και την ιδιάζουσα αποστολή τους. Η ισοτιμία δεν σημαίνει ισοπέδωση των διαφορών ή παραθεώρηση των ιδιαίτερων γνωρισμάτων και λειτουργιών, αλλά αντίθετα αναγνώριση και σεβασμό της ιδιαιτερότητας και της ειδικής αποστολής του καθενός»[31].

Για να μπορέσει ένας μυστηριακός γάμος λοιπόν να φανερώσει και να αποκαλύψει το μυστήριο της ενώσεως του Χριστού με την Εκκλησία, καλούνται οι σύζυγοι αμοιβαίως να ξεπερνούν τον παλαιό άνθρωπο που έχουν μέσα τους και να σταυρώνουν τον εγωισμό και τα πάθη τους, ώστε να αποκτήσουν την αγία αρετή της ταπεινοφροσύνης. Από αυτή την άποψη ο γάμος συμμετέχει στην Σταύρωση και την Ανάσταση του Κυρίου. Δεν είναι τυχαίο πως στην ακολουθία του γάμου ψάλλεται το: «Άγιοι μάρτυρες οι καλώς αθλήσαντες και στεφανοθέντες…», ενώ γίνεται λιτανεία προπορευόμενου του Ιερέα το Ιερό Ευαγγέλιο. Η λιτανεία αυτή μας θυμίζει πως ο γάμος είναι μια συνεχής πορεία προς την Βασιλεία των ουρανών και ένας συνεχής αγώνας για την επίτευξη της αγιότητας[32]. Επομένως όλα τα ψυχολογικά και κοινωνικά στοιχεία, ασταθή ανθρώπινα αισθήματα, εντάσσονται στην προοπτική της πνευματικής ζωής της Εκκλησίας[33].

Στην αρχή του κεφαλαίου αναφέραμε πως ο γάμος ξεκινά με την παραινετική εντολή[34] του Θεού «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Φυσική συνέπεια του γάμου είναι η δημιουργία απογόνων[35]. Τα παιδιά είναι καρπός της αγαπητικής σχέσης των συζύγων (πνευματικά και σωματικά τέκνα ως προς την εξάπλωση της Βασιλείας του Θεού στη γη).

Έτσι, δημιουργείται η οικογένεια, η «κατοίκων εκκλησία». «Με την τεκνογονία ο γάμος εμφανίζεται κατά οξύμωρο τρόπο ως πολέμιος και ως υπηρέτης του θανάτου, στον οποίο υποτάχθηκε ο άνθρωπος. Η τεκνογονία, ενώ παρηγορεί τη θνητότητα του ανθρώπου, γιατί του εξασφαλίζει τη διατήρηση του είδους του, υπηρετεί συγχρόνως τον θάνατο, γιατί παρέχει τροφή σε αυτόν και επεκτείνει την εξουσία του στον κόσμο»[36].

Παρόλα αυτά είναι μια μεγάλη ευλογία να συνδημιουργείς με τον Θεό! Να νιώθεις πως ο Ίδιος νιώθει για κάθε δημιούργημά του ξεχωριστά. Και όπως κάθε γονιός που αγαπά μα ταυτοχρόνως σέβεται το αυτεξούσιο του παιδιού του, έτσι και ο Θεός με σωστή διάκριση θα καταργήσει τον έσχατο εχθρό του ανθρώπου τον θάνατο. 

Πριν κλείσουμε το θέμα αυτό θα θέλαμε να τονίσουμε πως ο γάμος δεν πρέπει να υποταχθεί αποκλειστικά στην τεκνογονία, διότι τότε θα χαρακτηριστεί ανυπόστατος, κάτι τελείως αντίθετο με την όλη εκκλησιολογική άποψη της ορθοδόξου Εκκλησίας. Μη ξεχνάμε πως για το Μυστήριο του γάμου υπάρχει μια ακόμη παραινετική εντολή του Θεού: «καὶ εἶπεν ᾿Αδάμ· τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη· ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν»[37].

Τελειώνοντας το κεφάλαιο αυτό θα θέλαμε να τονίσουμε πως οι εξωσυζυγικές σχέσεις δεν προσβάλλουν απλώς την αγάπη ανάμεσα στους δύο συζύγους, αλλά καταστρέφουν την ενότητα του «ενός Σώματος», το διχοτομούν και αποτελούν ύβρη, που αναφέρεται στο Σώμα του Χριστού. Οι εξωσυζυγικές σχέσεις καταστρέφουν το γάμο· δεν υφίσταται πλέον σώμα συγκροτημένο.

Ο Απόστολος Παύλος μας λέει πως: «Οι άνδρες έτσι πρέπει να αγαπούν τις γυναίκες τους, όπως τα σώματα τους»[38]. «Όπως ακριβώς είναι βδελυρόν πράγμα, να κόπτει κανείς την σάρκα, έτσι είναι βδελυρόν και να χωρίσει κανείς τη γυναίκα του». Γι' αυτό τονίζεται ότι ο άνδρας αγαπά και φροντίζει τη γυναίκα όπως αγάπησε ο Χριστός την Εκκλησία (δηλαδή μέχρι το θάνατο).

3. Α. Πηγές καθιέρωσης του γάμου 
μέσα από την Αγία Γραφή 

Β. Ουσιοποιώς διαφορά των Μυστηρίων 
στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη

Α. Πηγές καθιέρωσης του γάμου μέσα από την Αγία Γραφή.

Η Αγία Γραφή ως μέρος της Ιερής Παράδοσης[39] της Θεοϊδρυθείσας Εκκλησίας μας, είναι ένας σημαντικός παράγοντας έρευνας κάθε αρχέτυπης και μη, καθιέρωσης μυστηριακών πράξεων.

Επομένως καλούμαστε να βρούμε πηγές μέσα από την Αγία Γραφή οι οποίες θα μας φανερώσουν διάφορες αγγελίες του Θεού, προτυπώσεις και ούτω καθεξής που θα φανερώνουν και θα εδραιώνουν το Μυστήριο[40] του Γάμου.

Στο Βιβλίο της Γενέσεως βρίσκουμε την πρώτη πηγή: «καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς. Καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός, λέγων· αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν καὶ κατακυριεύσατε αὐτῆς» [41].

Είναι ξεκάθαρο λοιπόν πως ο Θεός ξεχωρίζει τα δύο φύλα και τα καλεί σε μια ετεροφυλική αρχέτυπη σχέση γάμου, και λέμε αρχέτυπη, διότι δε μας αναφέρει την λέξη γάμος, καθώς και δε διευκρινίζει ξεκάθαρα τις αρχές ενός γάμου, έτσι όπως με το πέρασμα των αιώνων μας αποκαλύφθηκαν, παρόλα αυτά υπάρχει η ευχή και όπου ευχή Θεού αρχή ενός μυστηρίου! Εφόσον ο Θεός λοιπόν ευλόγησε την ένωση αυτή, η Εκκλησία ως Σώμα Χριστού καλείται να μετέχει, να σαρκώσει τις Ενέργειες του Θεού, δια μέσω των Μυστηρίων.

Η δεύτερη πηγή βρίσκεται επίσης στο Βιβλίο της Γεννήσεως: «καὶ εἶπεν ᾿Αδάμ· τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη· ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» [42]. Εδώ κάνει ακόμη πιο φανερό το Μυστήριο του Γάμου, διότι καθώς η ουσία του νοήματος είναι άμεση με το παραπάνω σχόλιό μας, εδώ ξεκαθαρίζει πλέον πως έχουμε να κάνουμε για μια υποστατική ένωση (πνευματική-σωματική), μεταξύ δύο ανθρώπων, ετερόφυλων, η οποία δεν είναι πρόσκαιρη, αλλά καλείται να βρεθεί στον δρόμο προς την αιωνιότητα – που μόνο ο Θεός χαρίζει- κάτι που στην πρώτη πηγή δεν αναφερόταν.

Η Τρίτη πηγή βρίσκεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο και είναι μια αναφορά του Χριστού στη δεύτερη πηγή μας, έναντι των Φαρισαίων, οι οποίοι ήθελαν να τον πειράξουν: «Καὶ προσῆλθον αὐτῷ οἱ Φαρισαῖοι πειράζοντες αὐτὸν καὶ λέγοντες αὐτῷ· Εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ' ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς καὶ εἶπεν, ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν;» [43].

Η τέταρτη πηγή βρίσκετε στην ίδια αναφορά του Χριστού με μια μικρή αλλά σημαντική διαφορά στο Ευαγγέλιο του ευαγγελιστή Μάρκου: «καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ γυναῖκα ἀπολῦσαι, πειράζοντες αὐτόν. ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ ἀπολῦσαι. καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν ταύτην· ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ μία σάρξ· ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω»[44]. Ο Θεός λοιπόν συνέζευξε! Μιλάμε για ένα Μυστήριο, δια μέσω της Αρχιερατικής ευλογίας του Θεού.

Η πέμπτη βρίσκεται στο Ευαγγέλιο του ευαγγελιστή Ιωάννη: «Καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ γάμος ἐγένετο ἐν Κανᾶ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἦν ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ ἐκεῖ· ἐκλήθη δὲ καὶ ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὸν γάμον. καὶ ὑστερήσαντος οἴνου λέγει ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ πρὸς αὐτόν· Οἶνον οὐκ ἔχουσιν. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Τί ἐμοὶ καὶ σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου. λέγει ἡ μήτηρ αὐτοῦ τοῖς διακόνοις· Ὅ,τι ἂν λέγῃ ὑμῖν ποιήσατε. ἦσαν δὲ ἐκεῖ ὑδρίαι λίθιναι ἓξ κείμεναι, κατὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν Ἰουδαίων, χωροῦσαι ἀνὰ μετρητὰς δύο ἢ τρεῖς. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Γεμίσατε τὰς ὑδρίας ὕδατος. καὶ ἐγέμισαν αὐτὰς ἕως ἄνω. καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἀντλήσατε νῦν καὶ φέρετε τῷ ἀρχιτρικλίνῳ· καὶ ἤνεγκαν. ὡς δὲ ἐγεύσατο ὁ ἀρχιτρίκλινος τὸ ὕδωρ οἶνον γεγενημένον - καὶ οὐκ ᾔδει πόθεν ἐστίν· οἱ δὲ διάκονοι ᾔδεισαν οἱ ἠντληκότες τὸ ὕδωρ - φωνεῖ τὸν νυμφίον ὁ ἀρχιτρίκλινος καὶ λέγει αὐτῷ· Πᾶς ἄνθρωπος πρῶτον τὸν καλὸν οἶνον τίθησι, καὶ ὅταν μεθυσθῶσι, τότε τὸν ἐλάσσω· σὺ τετήρηκας τὸν καλὸν οἶνον ἕως ἄρτι. Ταύτην ἐποίησεν τὴν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾶ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐφανέρωσε τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ»[45].

Η έκτη πηγή βρίσκεται στην πρώτη επιστολή προς Κορινθίους: «οῖς δὲ γεγαμηκόσι παραγγέλλω, οὐκ ἐγώ, ἀλλ' ὁ Κύριος, γυναῖκα ἀπὸ ἀνδρὸς μὴ χωρισθῆναι· ἐὰν δὲ καὶ χωρισθῇ, μενέτω ἄγαμος[46] ἢ τῷ ἀνδρὶ καταλλαγήτω· καὶ ἄνδρα γυναῖκα μὴ ἀφιέναι»[47]. Η καθολική συμβουλή του Παύλου στην τοπική Εκκλησία της Κορίνθου, μας φανερώνει τους δεσμούς που προκύπτουν από την τέλεση του Μυστηρίου.

Η έβδομη στην προς Εφεσίους: «ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν, ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν. πλὴν καὶ ὑμεῖς οἱ καθ' ἕνα ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα οὕτως ἀγαπάτω ὡς ἑαυτόν, ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται[48] τὸν ἄνδρα»[49].

Ο Απόστολος Παύλος πλέον μας μιλά για μια υπερβατική έννοια του μυστηρίου. Μας λέει πως είναι ίδια με την Ένωση του Χριστού με την Εκκλησία. Πως στον γάμο καλούμαστε να φανερώνουμε έκαστος το πρόσωπο του Θεού (κατ’ εικόνα), και να αποζητούμε τους καθημερινούς δεσμούς υπαρξιακής ένωσης μεταξύ μας, όπως ο Κύριος με την Εκκλησία. Έτσι όπως η Εκκλησία είναι Σώμα Χριστού, η οποία στα έσχατα αποσκοπεί να μεταβεί «εις σάρκαν Μίαν» έτσι και η γυναίκα με τον άνδρα. Κατά αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η σωτηρία του ζεύγους εφόσον ζουν, παράγουν μια κατ’ οίκον «Εκκλησία», η οποία μετέχει των Θείων Μυστηρίων του Θεού.

Β. Ουσιοποιώς διαφορά των Μυστηρίων στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη.

Τα μυστήρια είναι πράξεις κατ’ ουσίαν ιερές, μέσω των οποίων μεταδίδεται η Θεία Χάρις και ο αγιασμός, όπως και σύμβολα των επαγγελιών του Θεού στους ανθρώπους. Μυστήρια λοιπόν έχουμε καθ’ όλην την περίοδο της ιστορίας της Εκκλησίας επί της γης, δηλαδή και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη.

Μεταξύ όμως των δύο περιόδων υπάρχει μια σημαντική διαφορά όσον αφορά την σκοπιμότητα και την σημασία των μυστηρίων, διαφορά που σχετίζεται άμεσα και με τον τρόπο της εμφάνιση και λειτουργίας της Εκκλησίας κατ’ αυτές. Όπως όλη η περίοδος της Παλαιάς Διαθήκης είναι κατά κάποιο τρόπο προτύπωση της Καινής και της εν αυτής ζωής, κατά αντίστοιχο τρόπο και τα μυστήρια της περιόδου αυτής αποτελούν προτύπωση και απεικόνιση, αλλά και αποκάλυψη των μυστηρίων της Καινής Διαθήκης.

Στη Παλαιά Διαθήκη ο Γάμος είναι φυσικός δεσμός στην πράξη της δημιουργίας, ενώ στη Καινή δίνεται η ευκαιρία της Σωτηρίας.

4. Η θέση του Έρωτα στην Ορθόδοξη Παράδοση

Ο έρωτας είναι η απαρχή της αγάπης. Ως ένας ακόμη προοιμιακός ψαλμός του λυχνικού… Αυτός που παρακινεί τα πρόσωπα να ενωθούν, να αγαπηθούν και κατά αυτό τον τρόπο να επαναφέρουν την διασπασμένη ανθρώπινη φύση, σε κοινωνία με τον Θεό, σε Εκκλησία[50]. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης αναφέρει πως: «επιτεταμένη γαρ αγάπη ο έρως λέγεται»[51].

Ο έρωτας κατέχει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο μέσα στην Αγία Γραφή. Εξ’ άλλου και η Σταύρωση του Χριστού για τον άνθρωπο, ο ευτελισμός του Θεού από το κτίσμα του, μόνο ως κίνηση αγάπης και έρωτος μπορεί να χαρακτηρισθεί. Στο βιβλίο της Γενέσεως βλέπουμε πως ο Θεός αποδέχεται το αίτημα του Αδάμ[52] για συντροφικότητα, ως φυσική τάση και την ευλογεί[53]. Κατόπιν έρχεται το αποστολικό ανάγνωσμα του μυστηρίου[54] να παραλληλίσει το δεσμό των ανθρώπων με την ένωση του Χριστού και της Εκκλησίας. Από την Παλαιά Διαθήκη ο Θεός για να δείξει την σχέση Του με τον άνθρωπο, χρησιμοποιεί τον ερωτικό δεσμό[55]. Το ίδιο και στον Κανόνα της Καινής Διαθήκης[56]. Ακόμη και πολλοί Πατέρες της Εκκλησίας.

Για παράδειγμα ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος (Κλίμαξ λόγ.30.5).

«Αντιλαμβανόμαστε πόσο τιμούν τον ανθρώπινο έρωτα αυτές οι παρομοιώσεις. Η ερωτική συντροφικότητα αντιμετωπίζεται ως πρωτογενής και θεμελιώδης ανθρώπινη λειτουργία»[57]. Ακόμη και ο έρωτας είναι ευλογημένος με το σημάδι του Σταυρού. Αυτό διότι ο έρωτας κινείται σε δύο κατευθύνσεις. Κατακόρυφα και οριζόντια. Στην κατακόρυφη κίνηση βρίσκεται ο θείος έρωτας, ενώ στην οριζόντια ο φυσικός. Οφείλουμε να σημειώσουμε πως ο έρωτας και στις δυο περιπτώσεις καλεί το πρόσωπο να ανοιχτεί, να γνωρίσει και να ενωθεί με τον άλλο. Να δημιουργήσει Εκκλησία. Επομένως ακόμη και στον φυσικό δεσμό είναι φανερή η πνευματικότητά που τον διακρίνει. 

Μη ξεχνάμε πως «ο Θεός τους έρωτας τούτους εγκατέσπειρε»[58], με σκοπό την εξύψωση και την συμπλήρωση του ανθρώπου. Άρα ο υγιείς έρωτας, αυτός που προσδιορίζεται από τα ουράνια, είναι αυτός που οδηγεί σε πνευματικά σκαλοπάτια τον άνθρωπο. Είναι αυτός που καλεί τον άνθρωπο να γευτεί τα ουράνια αγαθά και να προσδιορίσει νέα, θεία ερωτική σχέση με τον άνθρωπό του. Εν τέλει, αν ο άνθρωπος αδυνατεί να επικοινωνήσει με τον σύντροφό του, καθώς και κάθε άνθρωπο, τότε αδυνατεί και με τον Θεό. Στο Γεροντικό ένας γέροντας έλεγε πως αν φανταστούμε τον Θεό στη μέση και τους ανθρώπους τριγύρω του, σχηματισμένοι σε κύκλο, τότε όσοι αυτοί έρχονται κοντά, τόσο πιο κοντά και στον Θεό, αντιθέτως όσο απομακρύνονται, τόσο μεγαλώνει και ο κύκλος και απομακρύνεται από το επίκεντρό του.

Ο έρωτας βρήκε διάφορους εχθρούς, ακόμη και μέσα από την κοινωνία της Εκκλησίας. Διάφορα φανατικά μοναστικά ρεύματα, θέλησαν να χαρακτηρίσουν την ανάγκη για συντροφικότητα ως κάτι το βδελυρό. Μα οι πνευματικοί Πατέρες εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν μοναχοί, -παραδόξως θα λέγαμε- έσπευσαν να τον υπερασπιστούν και να τονίσουν την σπουδαιότητά του. Ο απόστολος Παύλος πρώτος πρώτος μας λέει πως η χαρισματική κατάσταση για τον πιστό δεν είναι μόνο η παρθενία, αλλά και ο έγγαμος βίος[59]. 

Ο Κλήμης επίσκοπος Αλεξανδρείας είναι αυτός που τοποθετεί τον χριστιανό οικογενειάρχη ψηλότερα και από τον τέλειο μοναχό[60]. Βεβαίως είναι ο μόνος διότι στη συνέχεια οι Πατέρες θα μας αναδείξουν τα κάλλη της αγγελικής πολιτείας, που είναι ο μοναχισμός, αλλά θα υπερασπιστούν έως εσχάτων την μυσταγωγία του γάμου, και θα τονίσουν πως ο έγγαμος βίος όχι μόνο κάτι το βδελυρό δεν έχει, μα και ευλογημένος από τον Θεό είναι όπως τονίσαμε στο δεύτερο κεφάλαιο. 

Οι αναχωρητές, οι μοναχοί δηλαδή, δεν υποτιμούν τον έγγαμο βίο[61], ίσα–ίσα τον σέβονται και τον τιμούν διότι μέσα από αυτόν προήλθαν ως τέκνα γονέων και μέσα από αυτόν ανδρώθηκαν από μια όντως υγιή οικογένεια. Ο ρόλος που φεύγουν μας λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είναι διότι είναι φιλόσοφοι Χριστού, διότι η κατακόρυφη, η ένθεη πορεία του έρωτα «μάγεψε» την ανθρώπινη λογική. Με την σειρά του ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης μας απολογείται πως οι προτροπές των Πατέρων στα κείμενά τους για την παρθενία (μοναχισμό) γίνεται λόγου πως για τον γάμο υπάρχει ούτως ή άλλως «αυτάρκης συνήγορος και η κοινή των ανθρώπων φύσις»[62].

Η Εκκλησία δε δείλιασε να υπερασπιστεί τον έρωτα και επί της πράξεως. Ήδη στην Καινή Διαθήκη όσοι απορρίπτουν τον γάμο θεωρούνται ως αποστάτες της πίστεως[63]. Με λίγα λόγια τους ονομάζει σχιμαστικούς και πολύ φοβάμαι και αιρετικούς. Μάλιστα η Σύνοδος της Γάγγρας (340μ.Χ.) ανακοινώνει τρείς κανόνες επί του θέματος αυτού.:

Α. «Αν κάποιος μέμφεται το γάμο και αποστρέφεται ή ψέγει τη γυναίκα που κοιμάται με τον άντρα της και είναι πιστή και ευσεβής, γιατί τάχα δεν μπορεί να μπει στη Βασιλεία των ουρανών, να αναθεματίζεται»[64].

Β. «Αν κάποιος μένει παρθένος ή εγκρατεύεται αποφεύγοντας τον γάμο επειδή τον αποστρέφεται και όχι γι’ αυτήν καθαυτήν την ωραιότητα και την αγιότητα της παρθενίας, να αναθεματίζεται»[65].

Γ. «Αν κάποιος απ’αυτούς που μένουν παρθένοι για χάρη του Κυρίου περηφανεύεται σε βάρος των παντρεμένων, να αναθεματίζεται»[66].

Νομίζουμε πως πλέον είναι κατανοητή η θέση της Εκκλησίας απέναντι στον γάμο και απέναντι στον μοναχισμό. Η Εκκλησία «και παρθενίαν δοξάζει και γάμον σεμνόν τιμά και δέχεται».

Ακόμη και οι προγαμιαίες απαγορεύσεις που έθεσαν οι Πατέρες, έχουν το νόημα της παραινετικής συμβουλής. Εξ’ άλλου μη ξεχνάμε πως στην ορθόδοξη πίστη οι Κανόνες έχουν τον ρόλο της πυξίδας και όχι του σκοπού. Αλλά για να φτάσεις στον σκοπό, χρειάζεσαι την πυξίδα. Αυτές οι προγαμιαίες απαγορεύσεις λοιπόν δεν έχουν τον ρόλο της εξαθλίωσης του έρωτα μέσα από μία αφυδατωμένη, ξερακιανή, μοναχική κουλτούρα, αλλά τίθενται στο τραπέζι ως αγαπητική συμβουλή, που θα προστατέψουν αυτό τον ουράνιο προσδιορισμό μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις. Κάτι σαν το χέρι μας που βάζουμε μπροστά από το κερί για να μη σβήσει, για να μη σβήσει ο αληθινός έρωτας. Όπως ο αθλητής στερείται για να γευτεί την νίκη[67], για να γευτούμε το υπερβατικό γλέντι που ο οικοδεσπότης ετοιμάζει. Το τραπέζι έχει ήδη στρωθεί αδέλφια!

5. Ιστορική εξέλιξη του Μυστηριακού Γάμου ως θεσμού

Όπως έχουμε προαναφέρει ο γάμος ως θεσμός δημιουργήθηκε με σκοπό την άνδρωση της κοινωνίας μέσα στην οικογένεια καθώς και την διεκδίκηση ορισμένων δικαιωμάτων του ζεύγους και των απογόνων τους. Το τελευταίο είναι και ο λόγος του νομοθετικού ρόλου που απόκτησε ο γάμος. Ο γάμος όμως για τους χριστιανούς όπως προαναφέραμε πέρα από την κοινωνική ωφέλεια και τα νομοθετικά δικαιώματα, αποκτά νέα οντολογικά, χριστολογικά δεδομένα. Μαζί και πέρα από την ύλη!!

Δυστυχώς παρακάτω θα αναλύσουμε τα προβλήματα που προέκυψαν από τον εναγκαλισμό της Εκκλησίας με το κράτος στα χρόνια του Βυζαντίου, όταν οι αυτοκράτορες θέλοντας να νουθετήσουν βάζοντας σε μια σειρά τα πράγματα, κατακρεουργούσαν την χριστιανική ορθόδοξη θεολογική παράδοση.

Ο μυστηριακός γάμος λοιπόν πέρα της ευλογίας του Θεού[68], μαρτυρείται από τους πρώτους αποστολικούς Πατέρες υπό μιας υποτυπώδης μορφής. «Ήδη οι εξ’ Ιουδαίων ή οι εξ’ Ελλήνων χριστιανοί συνέχιζαν τα έθιμα δίνοντας όμως σε αυτά χριστιανικό περιεχόμενο»[69]. Από τον γ’ αιώνα μάλιστα και εξής, οι πατέρες και οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς κάνουν συχνές αναφορές στη τέλεση του γάμου δι’ ευχής και ευλογίας[70]. Η ευχή δινόταν από τον αρχιερέα. Όχι με την νομική έννοια, την οποία προσέλαβε στα χρόνια του Βυζαντίου, αλλά με την θεολογική έννοια πως ο αρχιερέας είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού». Επομένως καλείται να είναι ο νυμφαγωγός του ζεύγους μεταξύ τους και με τον Χριστό.

Σύμφωνα με τον κ. Θ. Γιάγκο τα πράγματα τον καιρό που κανόνιζαν οι Πατέρες στις Συνόδους ήταν διαφορετικά σε σχέση με τον γάμο. Ο γάμος ως μυστήριο την εποχή τους, ήταν είτε άτυπος είτε υπό υπόθεση συμφωνίας των συμβαλλομένων[71]. Με λίγα λόγια δεν είχε κανένα νομοθετικό ρόλο. Ο νομοθετικός ρόλος υπήρχε στον πολιτικό.

Και τώρα ερχόμαστε στο κρίσιμο σημείο που αλλοιώνονται οι συντεταγμένες του μυστηριακού γάμου σε θεσμικού και μοναδικού, παρακαλούμε ως αναγνωρισμένου γάμου από το κράτος. Κατά τον κ. J. Zhishman το 1084 ο Λέων ο Φιλόσοφος εκδίδει κείμενο που δίνει στον μυστηριακό γάμο νομοθετικά δικαιώματα, ενώ το 1092 ο Αλέξιος Α’ ο Κομνηνός τον καθιερώνει ως αποκλειστικό τύπο γάμου.

Από εδώ ξεκινά πλέον ο εξευτελισμός του μυστηρίου ως θεσμικός παράγοντας ενώσεως του ζεύγους και ως καταδικαστικός τρόπος ενώσεως δύο ανθρώπων ασχέτως με την πίστη τους. Κάτι πέρα μα πέρα από την ορθόδοξη θεολογία, κάτι τόσο ξένο από τον Θεό που χάρισε το αυτεξούσιο στον άνθρωπο. Από τότε και στο εξής είναι ιστορικά μαρτυρημένο ότι οι κανόνες θεωρούν ως γάμο αυτόν τον οποίο συνάπτουν τα συμβαλλόμενα μέρη κατά τα τότε προβλεπόμενα από το Ρωμαϊκό Δίκαιο. Αντίθετα ο γάμος θεωρείτο άθεσμος και οι συναπτόμενες σχέσεις πορνεία.[72]

Είναι πλέον κατανοητό από πού πηγάζουν διάφορες φωνές πως ο γάμος εκτός Εκκλησίας είναι πορνεία. Πορνεία σε ένα γάμο ακόμα και μυστηριακό-χριστιανικό είναι όταν ο ένα εκ των δυο πόσο μάλλον και οι δυο δεν προάγουν μια ανιδιοτελή αγάπη, αλλά εγωκεντρικά εκμεταλλεύονται την ύπαρξη του άλλου, χαρακτηριστική φράση: «είναι δικιά μου».

Η Εκκλησία γνωρίζοντας την ιστορία πλέον και προσευχόμενη κυρίως στον Θεό να της φανερώνει αδιαλείπτως το θέλημα Του, προχωρά σε κινήσεις, που θα φανερώνουν τον Θεό και όχι τον διάβολο με προσωπείο θεού. Έτσι ο πρώην αρχιεπίσκοπος Αθηνών μακαριστός Χριστόδουλος Παρασκευαῒδης, ως ο τότε μητροπολίτης Δημητριάδος εισηγήθηκε στην Ιερά Σύνοδο πως εφόσον οφείλουμε να σεβόμαστε την κάθε φιλοσοφική και θρησκευτική συνείδηση κάθε προσώπου, η Ελλαδική τοπική Εκκλησία οφείλει να δεχτεί οποιαδήποτε μορφή γάμου πέραν του χριστιανικού.

Η ορθόδοξη Εκκλησία είχε την αρχή της οικονομίας (σοφώτατη αρχή που φανερώνει το μέγεθος τα αγάπης και της ποιμαντικής αρχοντιάς της Εκκλησίας), αρχή εντελώς διαφορετική από την αντίστοιχη του ρωμαιοκαθολικού Κανονικού Δικιαίου, δηλ. dispensatio. Η οικονομία συχνά βοήθησε τα μέλη της Εκκλησίας να βρούν τη μετάνοια και κατ’ επέκταση τον Θεό»[73] .

Κατά αυτό τον τρόπο η Ιερά Σύνοδος ενώ με αφορμή την θέσπιση από την πολιτεία προαιρετικού πολιτικού ή θρησκευτικού γάμου είχε λάβει αυστηρή στάση, αργότερα με την Εγκύκλιο 2395/5-9-1984 έκρινε ότι η στάση της οικονομίας συμβάλει θετικά στο έργο της. Έτσι λοιπόν αποφάσισε να βαπτίζει τα παιδιά που γεννήθηκαν από γονείς που τέλεσαν πολιτικό γάμο.

Στις πράξεις μας οφείλουμε να μη ξεχνάμε τον Θεό. Ο Ίδιος ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός διακήρυξε «Ἄφετε τὰ παιδία καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ ἐλθεῖν πρός με…»[74] «…καὶ τὸν ἐρχόμενον πρὸς με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω…»[75]. Μάλιστα ο απόστολος Παύλος μας υπενθυμίζει: «Ὀφείλομεν δὲ ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν, καὶ μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν»[76].

Όπως βλέπουμε το όλο κλήμα είναι αγαπητικό και ελεύθερο. Η Εκκλησία δε θέλει να καταδυναστεύει κανέναν που δεν θέλει να είναι μέλος της. Μα επιθυμεί τα μέλη που την συγκροτούν ως αγαπητική κοινωνία προσώπων να είναι ευσυνείδητα χριστιανοί.

Τέλος και τω Θεώ Δόξα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

[1] Αριστοτέλους «Ηθικά Νικομάχεια» VΙΙΙ.12,1162a16-9.
[2] Γεν.5.2
[3] Βλ. π. Α. Αλεβιζόπουλου «Εγχειρίδιο αιρέσεων και παραχριστιανικών ομάδων» ιδιωτική έκδοση.
[4] Γεν.2.24
[5] Γεν.3.12
[6] Γεν.2.35
[7] Βλ. Ι. Σταματάου «Λεξικόν της αρχαίας ελληνικής γλώσσας» Εκδ. Φοίνιξ ΕΠΕ Αθήνα. Σελ.854
[8] Α´ Ἰωάννου.4.16
[9] Συνέντευξη π. Β. Θερμού
[10] Βλ. Μ. Βασιλείου «εις την εξαήμερον» PG 29,BC.
[11] Βλ. Kάλλιστος Ware Ενθ.αν.
[12] Βλ. Ν. Ματσούκα ενθ.αν. σελ.497.
[13] Βλ. Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ.362.
[14] Συνέντευξη π. Β. Θερμού.
[15] Βλ. Αγ. Νεκταρίου Κεφαλά «Ποιμαντική» Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος Αθήνα. Σελ. 66-67.
[16] Βλ. Αγ. Νεκταρίου Κεφαλά «Ποιμαντική» Εκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος Αθήνα. Σελ. 67.
[17] Τρεπτότητα των όντων
[18] Συνέντευξη π. Β. Θερμού.
[19] Βλ. Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ 362
[20] Βλ. Αρχ. Γ. Καψάνη «Θέματα εκκλησιολογίας και ποιμαντικής» Γ΄ έκδοσις, Εκδ. Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου Άγιο Όρος. Σελ.165.
[21] Βλ. Αρχ. Γ. Καψάνη «Θέματα εκκλησιολογίας και ποιμαντικής» Γ΄ έκδοσις, Εκδ. Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου Άγιο Όρος. Σελ. 165.
[22] Εφεσ.5.32
[23] Αυτή η περικοπή είναι «είναι κατ’ εξοχήν ενδεικτική της όλης ιδιάζουσας χριστιανικής θεωρήσεως του γάμου κατά την ουσίαν και την σύναψιν αυτού. Αφ’ ετέρου και η μετέπειτα εκκλησιαστική παράδοσις υποδεικνύει εμμέσως ότι ο γάμος ως μυστηριακή πράξις έχει αποστολικήν την προέλευσιν» «Γάμος» Θρησκευτική και ηθική εγκυκλοπαίδεια (ΘΗΕ) τόμ.4 στ.210.
[24] Βλ. Π. Τρεμπέλα ενθ.αν. υποσ.10 σελ. 325.
[25] Βλ. π. Α. Αλεβιζόπουλου «Εγχειρίδιο αιρέσεων και παραχριστιανικών ομάδων» ιδιωτική έκδοση.
[26] Όπως προαναφέραμε ο γάμος καθώς και κάθε μυστήριο προσβλέπει στην Βασιλεία του Θεού. Επομένως είναι ένα γεγονός το οποίο δεν έχει ολοκληρωθεί μέχρι το πλήρωμα του χρόνου.
[27] Βλ. Αρχ. Γ. Καψάνη «Θέματα εκκλησιολογίας και ποιμαντικής» Γ΄ έκδοσις, Εκδ. Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου Άγιο Όρος. Σελ. 165.
[28] Δεν εννοούμε το κτήριο.
[29] Βλ. Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ 363.
[30] Γαλ. 3.28
[31] Βλ. Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ 383.
[32] Βλ. Αρχ. Γ. Καψάνη «Θέματα εκκλησιολογίας και ποιμαντικής» Γ΄ έκδοσις, Εκδ. Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου Άγιο Όρος. Σελ. 166-167.
[33] Βλ. Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ 363.
[34] Πως γίνεται να μιλάμε για παραίνεση και ταυτοχρόνως για εντολή. Η αγάπη του Θεού είναι μεγάλη και όταν το συνειδητοποιήσουμε μονάχα τότε θα καταλάβουμε. Ως δημιουργός μας, μας δίνει παραινετικές συμβουλές «γνωρίζοντας» πολύ καλά το «manual». Μα μη ξεχνάμε όμως πως στην εποχή της Π.Δ. ο απόστολος Παύλος μας λέει πως η σχέση του Θεού με τον άνθρωπο ήταν σχέση γονιού με παιδιού, ενώ στην Κ.Δ. σχέση γονιού με ενήλικα.
[35] Βλ. Α. Ραντοσάβλιεβιτς «Το μυστήριον του γάμου υπό δογματικόν φως» Εκδ. Κληρονομία (1977) Σελ. 246 κ.ε. Χ. Βάντσου «ο γάμος και η προετοιμασία αυτού εξ’ απόψεως ορθοδόξου ποιμαντικής» Αθήνα 1977 Σελ.83-99.
[36] . Γ. Μαντζαρίδη «Χριστιανική ηθική ΙΙ» Εκδ. Πουρναρά Θεσσαλονίκη. Σελ 368.
[37] Γεν.2.23-24
[38] Εφεσ.5.28
[39] Ιερή Παράδοση είναι η συνεχής Αποκάλυψη των Αληθειών του Θεού μέσα από μια βιωματική προσέγγιση της Εκκλησίας ως Σώμα Χριστού η οποία καλείτε να διαφυλαχτεί αναλλοίωτη έως εσχάτων. Είναι η παρουσία του Χριστού στην ιστορία της ανθρωπότητας.
[40] Μυστήριο: ο τρόπος με τον οποίο μετέχουμε στις ενέργειες του Θεού.
[41] Γεν.1.27-28
[42] Γεν.2.23-24
[43] Ματθ.19.3-6
[44] Μαρκ.10.2-9
[45] Ιων.2.1-11
[46] Έχουμε κάνει αναφορά επί του θέματος στο 3ο Κεφάλαιο
[47] Α΄ Κορινθ.7.10-11
[48] Είναι πλέον γνωστό πως η λέξη αυτή είναι παρεξηγημένη, διότι με το πέρασμα των αιώνων, το νόημα της λέξεως άλλαξε. Το αρχικό νόημα στα χρόνια του Αποστόλου Παύλου ήταν δέος, σεβασμός, λατρεύω.
[49] Εφεσ.5.31-33
[50] «Τον έρωτα, είτε θείον, είτε αγγελικόν, είτε νοερόν, είτε ψυχικόν, είτε φυσικόν είπομεν, ενωτικήν τινα και συγκρατικήν εννοήσωμεν δύναμιν, τα μέν υπέρτερα κινούσαν επί πρόνοιαν των καταδεεστέρρων, τα δε ομόστοιχα πάλιν εις κοινωνικήν αλληλουχίαν, και επ’ εσχάτων τα υφείμενα προς την των κρειττόνων και υπερκειμένων επιστροφήν» Αγ. Δ. Αεροπαγίτου «Περί θείων ονομάτων» 4.15, PG3,713Α.
[51] Αγ. Γ. Νύσσης « Εις το Άσμα των Ασμάτων» 13, PG44,1048C.
[52] Βλ. δεύτερο κεφάλαιο παρόντος εγχειριδίου.
[53] Γεν.1.27-28 και 2.18-24
[54] Εφεσ.5.20-33
[55] Ψαλμοί 44.12, Ιερεμίας3.6-9, Ησαῒας 54.1 και10 και Ιεζεκιήλ 16.163 και ολόκληρο το Άσμα Ασμάτων.
[56] Ιωάν.3.29, Ματθ.9.15 και 22.114, Β΄ Κορινθ.11.2, Εφεσ.5.26-27, Αποκάλυψη 21.9 και 22.17.
[57] Συνέντευξη π. Β. Θερμού.
[58] Άγ. Ι. Χρυσόστομος.
[59] Α΄Κορινθ.7.29-31
[60] Βλ. Κλήμεντος Αλεξανδρέως «Στρωματείς» 7,12,10.7-8
[61] «Ου γαρ επεί η παρθενία τιμιωτέρα, εν τοις ατίμοις ο γάμος» Άγ. Γρηγ. Θεολόγου. Λόγος 40,18PG 36,382B.
[62] Αγ. Γ. Νύσσης «Περί παρθενίας 8. Εκδ. W. Jaeger, Gregori Nysseni Perea, τομ. 8,1 Σελ. 282 PG46,353A.
[63] Βλ. Α' Τιμ.4.1-3
[64] 1ος Κανών της Συνόδους της Γάγγρας. Θα θέλαμε όμως να τονίσουμε πως ο αναθεματισμός ήταν μια ακραία για τα σημερινά δεδομένα κίνηση, η οποία παρόλα αυτά και εδώ θα θέλαμε να μείνουμε δήλωνε την απόλυτη άρνηση της απόψεως επί κάποιου θέματος.
[65] 9ος Κανών της συνόδου της Γάγγρας. / Μετάφραση από Π. Ακανθόπουλου «Κώδικας Ιερών Κανόνων». Εκδ. Βάνιας Θεσσαλονίκη.
[66] 10ος Κανών της συνόδου της Γάγγρας.
[67] Συνέντευξη π. Β. Θερμού
[68] «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε» (Γεν.1.27-28).
[69] Βλ. Θ. Γιάγκου «Κανόνες και λατρεία» Εκδ. Μυγδονία Θεσσαλονίκη Σελ.297
[70] Κλήμεντος Αλεξανδρέως «Παιδαγωγός» 3,11PG 8, 637B (=SC 158,σ. 128). Τερτυλιανού, Ad Uxorem 2,9, PL 1,1302A. Ιωάννου Χρυσοστόμου «Εις την Γένεσιν»48, PG 54,443. Μ. Βασιλείου «Εις την Εξαήμερον, 7,5,PG 54,(=SC26 bis,σ.416-418). Γρηγορίου Θεολ., Επιστολή 132, Διοκλεί PG 37,376A (=P.GALLAY, ό.π., σ.123) κ.ά.
[71] Βλ. Θ. Γιάγκου «Κανόνες και λατρεία» Εκδ. Μυγδονία Θεσσαλονίκη Σελ.304.
[72] Βλ. Θ. Γιάγκου «Κανόνες και λατρεία» Εκδ. Μυγδονία Θεσσαλονίκη Σελ.304.
[73] Βλ. Θ. Γιάγκου «Κανόνες και λατρεία» Εκδ. Μυγδονία Θεσσαλονίκη Σελ.315.
[74] Ματθ.19.14
[75] Ιωάν.6.37
[76] Ρωμ.15.1
-Πηγή