Γιατί στην τελετή του Γάμου μνημονεύεται ο Άγιος Προκόπιος;

 
Ο άγιος Προκόπιος παρουσιάζεται κατά το όνομα του, ως τρόπον τινά η ενσάρκωση της προκοπής και ευχή για προκοπή. Ότι λέγεται με λόγια στην τελευταία ευχή ευλογίας.
“Ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνέυμα, η Παναγία Τριάς…παράσχοι υμίν…προκοπήν βίου και πίστεως…”, λέγεται στην απόλυση με ένα εποπτικότερο και λαϊκότερο τρόπο, με την μνημόνευση της Προκοπής του αγίου.
Μας ξενίζει ίσως το λαϊκότροπο του πράγματος, αλλά η θεία λατρεία δεν είναι αμέτοχη του λαϊκού αυτού στοιχείου. Δεν προορίζεται μόνον για τους λογίους, αλλά και για τον πολύ λαό του Θεού. Υπάρχει περιθώριο να το δουν οι λογιότεροι με περισσότερη συμπάθεια και κατανόηση.
Εξ άλλου η περίπτωση του αγίου Προκοπίου είναι ιδιάζουσα και και ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Κατά το συναξάριο του, το όνομα “Προκόπιος” του ΄δωσε ο Κύριος κατά την εμφάνιση Του σ’αυτόν κατά την διάρκεια του μαρτυρίου του:”Ουκ ετι συ Νεανίας (αυτό ήταν το όνομα του μάρτυρος), αλλά Προκόπιος έτη φερωνύμος καλούμενος. Ίσχυε τοιγαρούν και ανδρίζου, προκόπτων γαρ προκόψεις…”
Από τους ιερούς υμνογράφους εγκωμιάζεται ως “προκόπτων εν Θεώ” (δοξαστικό αίνων) ή “τη πίστει προκόπτων” (κοντάκιο-οίκος) ή “φερωνύμος προκόπτων” (εξαποστειλάριο). Στο πρώτο δε ιδιόμελο των στιχηρών των αίνων, χαρακτηριστικά συσχετίζεται προς την προκοπή των πιστών:”ως προκόπτων εν Θεώ, πάντας πρέσβευε, αθλοφόρε, προκόπτειν εν αυτή…εν θεαρέστοις οδοίς και θείαις πράξεσιν ευαρεστούντας αυτώ” Ειδικά δηλαδή στο να θεωρηθεί ο άγιος Προκόπιος ταυτόσημος με την προκοπή συντρέχουν όλοι οι ανωτέρω λόγοι: το όνομα του, το συναξάριο του, η λαϊκή ευσέβεια και η ιερή υμνογραφία…
Ι.Μ. Φουντούλη: “Απαντήσεις εις Λειτουργικάς Απορίας”

Θα πρέπει οι χριστιανοί να παρευρίσκονται σε πολιτικούς 'γάμους';

Κατά τα τελευταία έτη, απ’ όταν θεσπίσθηκε ο πολιτικός γάμος στην Ελλάδα, άρχισαν κάποιοι άνθρωποι που ζούσαν ή ζουν μακριά από τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας μας να τον ασπάζονται και να τον τελούν. Όμως επειδή πολλές φορές προσκαλούσαν ή προσκαλούν συγγενείς και φίλους τους να παρευρίσκονται κατά την τέλεση του πολιτικού τους γάμου, η Ορθόδοξη Εκκλησία προκειμένου να διαφυλάξει τα πνευματικά της τέκνα από τέτοιου είδους γάμους πού θεωρούνται για τα παιδιά της παρωδίες, έπρεπε να λάβει μια θέση.

Η θέση λοιπόν της Εκκλησίας μας είναι ότι εφόσον δύο νέοι άνθρωποι αποφασίζουν να ξεκινήσουν τη συζυγική τους ζωή μακριά και χωρίς την ευλογία του Θεού, δηλαδή χωρίς τη μυστηριακή τέλεση του γάμου αμέσως οι ίδιοι αποκόπτονται από τον ενιαίο κορμό της Εκκλησίας, των χαρίτων και των δωρεών του Θεού. Ως εκ τούτου οι συγγενείς και φίλοι που έχουν άμεση σχέση με τα ιερά μυστήρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, που τιμούν τη βιοτή τους με την ευλογία του Θεού διά του Ιερού μυστηρίου του γάμου δεν έχουν καμιά απολύτως σχέση με ό,τι ο διάβολος επινοεί για να ξεκόβει τους χριστιανούς από τις ιερές παραδόσεις και τις εντολές του Θεού μας. Οπότε, η θέση της Εκκλησίας είναι ότι τα μέλη της δεν πρέπει να συμμετέχουν σε πράξεις της πολιτείας που αντίκεινται στους θεσμούς και τις Παραδόσεις που χάραξε η Εκκλησία.

Οι συμμετέχοντες στον πολιτικό γάμο παρευρισκόμενοι χριστιανοί είναι σαν να επικροτούν την πράξη εκείνων των νέων που αποδέχονται να ζουν μακριά από τον Θεό και την αγία Του Εκκλησία, είναι σαν να συμμετέχουν σε ειδωλολατρικές πράξεις που στη θέση των ορθοδόξων κληρικών μετέχουν λαϊκά μέλη, εν προκειμένω πολιτικοί υπάλληλοι του Δήμου. Για τον λόγο αυτό η απάντηση στο ερώτημα αυτό εάν πρέπει να συμμετέχουν γονείς, συγγενείς και φίλοι σε πολιτικό γάμο είναι αυτονόητη, δηλ. όχι. Εάν όμως κάποιοι που ζουν μακριά από την Εκκλησία και δεν έχουν καμιά απολύτως επαφή με τη μυστηριακή ζωή της, τότε γι’ αυτούς η Εκκλησία δεν επιβάλλει κανέναν κανόνα. Η Εκκλησία, εφόσον σημαίνεται εν τοις μυστηρίοις, σύμφωνα με τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα, αυτό σημαίνει ότι παιδιά της Εκκλησίας θεωρούνται εκείνα μόνον που ακολουθούν, σέβονται, τιμούν και ασπάζονται ανεξαιρέτως όλα τα ιερά μυστήριά Της. Πολλές φορές όμως παιδιά ευλαβών χριστιανών που ζουν μακριά από το Θεό και την Εκκλησία τελούν πολιτικό γάμο, αυτό αυτομάτως δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα σε όλη την οικογένεια. Τότε μπροστά σ’ αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να τεθεί το ερώτημα για εκείνους που είναι ενεργά μέλη της Εκκλησίας, θα πάμε με το Χριστό και την Εκκλησία Του, ή θα πάμε και με τον διάβολο που εφηύρε αυτό τον πολιτικό γάμο; Και αν μεν παραμείνουν γονείς, αδέλφια και άμεσοι συγγενείς και φίλοι πιστοί στην αληθινή τους πίστη και δεν παρευρεθούν στον πολιτικό γάμο, τότε να είναι σίγουροι ότι ο Θεός χαίρεται και ευλογεί, ενώ στην αντίθετη περίπτωση ο Θεός λυπάται για τη σύνταξη χριστιανών στα θελήματα του αρχεκάκου διαβόλου. Ακόμη πολλοί εκ των χριστιανών τοποθετούνται εκ των προτέρων ότι δεν θα παρευρεθούν στον πολιτικό γάμο, αλλά θα συμμετέχουν στο τραπέζι που θα ακολουθήσει. Η σωστή θέση της Εκκλησίας, όσο αυστηρή κι αν εκ προοιμίου φαίνεται, είναι αρνητική στη συμμετοχή και του τραπεζιού σε εκείνους που τελούν πολιτικό γάμο. Γιατί μπορεί μεν κάποιος να μη μετείχε στον πολιτικό γάμο, αλλά συμμετέχοντας στο γαμήλιο τραπέζι του πολιτικού γάμου δεν θα πρέπει να ευχηθεί να ζήσετε στους τελέσαντες αυτόν; Και μόνο τέτοια ευχολόγια σημαίνει αποδοχή του πολιτικού γάμου. Κάποιοι μάλιστα εκ των πνευματικών δεν ευλογούν ούτε και την προσφορά δώρου σε τελέσαντες πολιτικόν γάμον. Αυτά ας έχουμε υπ’ όψιν όλοι οι χριστιανοί και να μην πράττουμε κατά το δοκούν μας, αλλά ό,τι η αγία μας Εκκλησία ευλογεί και αγιάζει.

Ωστόσο υπάρχουν και κάποιες άλλες φιλελεύθερες φωνές που λένε πολλά και διάφορα άλλα απ’ όσα προηγουμένως αναφέραμε. Αυτές οι φωνές δεν έχουν ερείσματα στην ιερά Παράδοση της Εκκλησίας μας, αλλά προέρχονται ως φωνές εκ του πονηρού. Έτσι διατυπώνονται απόψεις ότι προκειμένου να μην δημιουργηθεί πρόβλημα στην ευρύτερη οικογένεια και προς αποφυγήν παρεξηγήσεων να παρευρίσκονται συγγενείς και φίλοι σε πολιτικούς γάμους. Αυτή όμως η τοποθέτηση δείχνει την πνευματική ρηχότητα με την οποία προσεγγίζεται το όλον θέμα, πράξη πού αποδεικνύει ότι οι σκεπτόμενοι έτσι, πόρρω απέχουν από την ορθόδοξη πνευματικότητα. Άλλοι πάλι συμβουλεύουν επιπόλαια να παρευρίσκονται γονείς και αδέλφια έξω στο προαύλιο της Δημαρχίας και να συμμετέχουν μετά στο γαμήλιο δείπνο και άλλοι, δυστυχώς και εκ των ιερέων, χωρίς καν να συλλαμβάνουν το μέγεθος και τη σημασία των συμβουλών τους ως πνευματικών ταγών της Εκκλησίας διάκεινται ευμενώς προς τον πολιτικό γάμο, αυτοαναιρώντας ταυτόχρονα την ιερατική ιδιότητα τους. Δυστυχώς κατά τα έσχατα χρόνια πολλά παράξενα θα δούμε να συμβαίνουν και εκ των ιερέων!…

Τι είναι τα φιλότιμα που προσφέρονται στον Ιερό Ναό; Υπάρχουν «ταρίφες» στα Ιερά Μυστήρια;

Τα φιλότιμα είναι οι προσφορές των πιστών προς το ναό, τους ιερείς, τους ιεροψάλτες και τους νεωκόρους. Αποτελεί μια ευλογημένη συνήθεια του ευσεβούς ορθόδοξου λαού κι έχει πρωτίστως να κάνει με τον παράγοντα της φιλανθρωπίας-ελεημοσύνης. 

 Η Ορθόδοξη Εκκλησία δε στέρησε από τον ορθόδοξο λαό αυτή τη συνήθεια. Και τούτο όχι από συμφέρον, όπως άκριτα πολλοί κατά καιρούς κατηγορούν την Εκκλησία, αλλά διότι με τη διατήρησή της πέτυχε και πετυχαίνει να κάνει τους πιστούς της συνεργούς στην αλληλοβοήθεια. 

Άλλωστε τα φιλότιμα ή, όπως αλλιώς ονομάζονται τυχερά, είναι μια εθελοντική προσφορά που προέρχεται από το περίσσευμα της αγάπης και της όποιας δυνατότητας των πιστών της Εκκλησίας. Έτσι η Εκκλησία ως παράδοση και ο ναός ως μικρόκοσμος του συνόλου αυτής άφησε για τις ιεροπραξίες ελευθερία στους πιστούς της, να προσφέρουν ό,τι οι ίδιοι επιθυμούν και θέλουν για κάτι που παρέχει ο ναός στους ίδιους, όπως π.χ. για το μυστήριο τού γάμου, της βαπτίσεως, των ακολουθιών της κηδείας και των μνημοσυνών.

Φυσικά, θα πρέπει να τονιστεί ότι ο ορθόδοξος ναός και μάλιστα της Ελλάδος στηρίζεται όσον αφορά τις ανάγκες του (κτίσιμο, συντήρηση, εξωραϊσμός κ.λπ.) μόνο στην κηροπώληση, τις δωρεές των πιστών του και στα φιλότιμα των Ιεροπραξιών. 

Ως εκ τούτου και για το γάμο είθισται οι πιστοί, συγγενείς και παράνυμφοι, να αφήνουν στο ναό το φιλότιμό τους, όποιο κι αν είναι αυτό. 

Η Ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τιμολόγησε τις πνευματικές της υπηρεσίες. Όποιες δε φορές το έπραξε, ευτυχώς σε περιορισμένη κλίμακα, το μόνο πού απεκόμισε ήταν ο σκανδαλισμός των πιστών της. Η ελευθερία και στο θέμα των φιλοτίμων είναι κανόνας επιβεβλημένος και παγιωμένος από την Ορθόδοξη Παράδοση, η οποία έχει αποδείξει και αποδεικνύει περίτρανα ότι ο ορθόδοξος λαός αγαπάει την Εκκλησία και συντηρεί τα ιδρύματα της και το ναό του, ακόμη κι από το υστέρημα του. 

Ωστόσο, εκ μέρους των πιστών που τελούν τον γάμο δε λείπουν και καθορισμένες απαιτήσεις. «Αξιώνουν στολισμούς, άπλωμα χαλιών, χορωδία, Δεσπότη κι όλους τους παπάδες, άναμμα των πολυελαίων κι ό,τι άλλο νομίζουν πώς ικανοποιεί τις φιλοδοξίες ή την ματαιοδοξία τους, για μια πρώτης τάξεως επίδειξη κι εντυπωσιασμό των καλεσμένων. Από άλλους δεν κρίνεται κατάλληλος ο ενοριακός ναός και πηγαίνουν σε μεγαλύτερο ή σε «αριστοκρατικώτερη» περιοχή. Όταν όμως τελειώσει η τελετή του γάμου κι έρθει η ώρα να πληρώσουν, ώστε κάτι να πάρει ο ναός, οι ψάλτες, η χορωδία, οι νεωκόροι, η καθαρίστρια, το ιερατείο πού εργάσθηκαν Σάββατο ή Κυριακή απόγευμα ή αργά το βράδυ, γιατί έτσι είναι η επιθυμία των νεονύμφων, τότε αρχίζουν οι δυσαρέσκειες, τα παράπονα και τα πικρόχολα σχόλια. 

Χωρίς να αρνείται κάνεις ότι υπάρχουν και δυσάρεστα περιστατικά προσώπων, πού ζητούν υψηλά ποσά και όχι με τον ενδεδειγμένο τρόπο, θα πρέπει να ομολογηθεί, πως παρά τις υπερβολικές αξιώσεις των χριστιανών, τα ποσά που καταβάλλονται στους ναούς δεν καλύπτουν παρά εν μέρει τις ανάγκες τους και τον κόπο τόσων ανθρώπων.

 Πάμπολλες μάλιστα είναι οι περιπτώσεις που το μυστήριο τελείται δωρεάν» [1].

[1] Ευαγγέλου Λέκκου, Γάμος μυστήριο αγάπης, έκδ. Αποστ. Διακονίας, Αθήνα 1986, σ. 25-26.

Μπορούν να συμμετάσχουν σε ιερά μυστήρια γάμου και βαπτίσεως όσοι την ίδια χρονιά τέλεσαν ένα από τα μυστήρια αυτά;

Και βέβαια μπορούν. Το παραπάνω ερώτημα αφορά προλήψεις και δεισιδαιμονίες άγνωστες στην ευαγγελική αλήθεια. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευλογία για κάθε πιστό από το να παρευρίσκεται σε όλα τα συμβάντα του ναού, είτε αυτά είναι γάμοι, βαπτίσεις είτε κηδείες, μνημόσυνα κ.ά.

Γιατί συνηθίζετε ραντισμός των νεόνυμφων με ρύζι, κουφέτα και άλλα αντικείμενα

Την απάντηση μας τη δίδει ο αείμνηστος καθηγητής και δάσκαλος της Λειτουργικής κ. Ιω. Φουντούλης1.
«Το να ραίνουν οι παριστάμενοι κατά την ακολουθίαν του γάμου τους νεόνυμφους με άνθη, ρύζι, κουφέτα, ακόμη και με νομίσματα, είναι αρκετά παλαιό έθιμο και ίσως και προχριστιανικό. Υπάρχουν μαρτυρίες, ότι και κατά την βυζαντινή εποχή έραιναν το ζεύγος κατά τον ιερό χορό της ακολουθίας του γάμου με "σήσαμον και κριθάς οιωνιζόμενοι, επεί πολύγονα είσι". Ακριβώς δε η έννοια του εθίμου αυτού δηλώνεται στην ανωτέρω φράση. Είναι δηλαδή ένα είδος ευχής για το "ρίζωμα" των νεόνυμφων, για πολυγονία και ευγονία και αύξηση των υλικών αγαθών, ακόμη και μια εκδήλωσις χαράς.
Δεν νομίζω πως είναι δυνατόν να επιτύχει κανείς την εκρίζωση του εθίμου αυτού απαγορεύοντας το. Μπορεί όμως και πρέπει να γίνεται με περισσότερη ευπρέπεια, χωρίς να ρίχνονται, και μάλιστα κατά ανάρμοστο τρόπο, κουφέτα και νομίσματα. Και αυτό ήδη γίνεται, όταν οι παριστάμενοι στον γάμο έχουν συναίσθηση της ιερότητος του μυστηρίου και του χώρου του ναού, στον οποίον τελείται. Προς αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να στρέφεται η προσπάθεια των ιερέων μας.
Για την ιστορία του πράγματος σημειώνω, ότι ο Μητροπολίτης πρ. Καισαρείας Αμβρόσιος (Σταυρινός) σε μια σχετική μελέτη του («Η Ιερολογία του γάμου», εν Κων/πόλει 1923, σ. 159), προτείνει την κατάργηση του ιερού χορού, επειδή ακριβώς "η κατά τούτον εθισθείσα επίρρανσις των χορευόντων ή εισοδευόντων νεονύμφων δι' ανθέων κ.λπ. ιδία δε κερματίων νομισμάτων γίνεται πρόξενος ταραχής ως τα πολλά βδελυγμίαν προκαλούσης". Αυτό το αναφέρω για να φανεί σε τι υπερβολές μπορεί να οδηγήσει ένας υπερβολικός ζήλος για μια ιδεώδη τάξιν στις ακολουθίες μας και πως μαζί με ορισμένες υπερβολές και μερικά κακώς κείμενα μπορούν να συμπαρασυρθούν και τα καλώς κείμενα και να προκληθούν ανεπανόρθωτες φθορές στις ιερές μας ακολουθίες, όπως θα συνέβαινε αν εγίνετο αποδεκτή η τολμηρά πρότασις του πρ. Καισαρείας. Η κατάσταση όμως αυτή οδήγησε πολλούς επισκόπους της Ελλαδικής Εκκλησίας να προβούν σε απαγόρευση όλων αυτών των εθίμων» 2.

1 Ιω. Φουντούλη, «Απαντήσεις εις λειτουργικάς απορίας», Αθήνα, τ. Α', ερώτ. 73, σ•. 145-146.
2 Βλέπε: α) Εγκύκλιο του Σεβ. Μητρ. Κίτρους και Κατερίνης κ. Αγαθονίκου στην εφημερίδα Ημερησία- Τοπική της Πιερίας 29-8-2006, σ. 6, όπου «...Απαγορεύεται αυστηρώς η ρίψη ρυζιού, κουφέτων και λουλουδιών κατά την ώρα του χορού του Ησαΐα...», β) Ενημερωτικό φυλλάδιο του Σεβ. Μητρ. Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικολάου επιγραφόμενο Το μυστήριο του γάμου - Πρακτικές οδηγίες όπου «...Κατά τον χορό του Ησαΐα θ πρέπει με κάθε τρόπο να αποφεύγεται η ρίψη ρυζιού, ροδοπετάλων, κουφέτων κ.λπ. διότι η συνήθεια αυτή, χωρίς να προσφέρει τίποτα στη ζωή των νεόνυμφων, καταστρέφει την ιερότητα του μυστηρίου και δημιουργεί ανυπέρβλητα πρακτικά προβλήματα...», γ) Η ρίψη ρυζιού εντός του ναού απαγορεύεται σε όλες τις ορθόδοξες εκκλησίες της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.
 
διαβάστε επίσης:Μητρόπολη Θήρας ,απαγορεύετε στο εξής, το ρίπτειν ρύζι μέσα στην Εκκλησία και βάζει στην σωστή τους θέση και άλλα ζητήματα !

Γάμος σε μοναστήρι δεν γίνεται;

Κάτι που πολλές φορές δεν το γνωρίζει ο ορθόδοξος ακατήχητος λαός μας, είναι ότι γάμοι σε επανδρωμένα μοναστήρια δεν τελούνται. Οι γάμοι επιτρέπεται να τελούνται μόνο στους ενοριακούς ναούς. Σήμερα όμως πολλοί μελλόνυμφοι εκ της μανίας της πρωτοτυπίας για το γάμο τους, αποφασίζουν να τελέσουν το μυστήριο τους σε μοναστήρι. Αυτό δεν γίνεται και ούτε επιτρέπεται. Τα μοναστήρια έχουν άλλο προορισμό. Οι μονάχοι και οι μοναχές ασχολούνται με την προσευχή και όχι με μυστήρια γάμων, βαπτίσεων τα οποία λόγω του πανηγυρικού χαρακτήρος των σκορπίζουν την περισυλλογή και την αδιάλειπτη προσευχή. Τα μοναστήρια εκτός του ότι δεν πρέπει να τελούν γάμους, δεν πρέπει να δέχονται να τελούν ούτε μυστήρια βαπτίσεων. Δυστυχώς σήμερα κάποια μοναστήρια συναγωνίζονται το έργο των ενοριών και φυσικά κάποιες ενορίες προσπαθούν λανθασμένα να υποκαταστήσουν τα μοναστήρια. Ο καθείς όμως εφ' ω ετάχθη. Τέλος οι πιστοί μας, το ξανατονίζουμε, πρέπει να έχουν δεσμούς με τις ενορίες τους.

Συνάντηση μιας νύφης με άλλη νύφη στο ναό, τι σημαίνει αυτό;

Το ερώτημα αυτό εντάσσεται μέσα στις προλήψεις του λαού μας. Ευθύς εξ αρχής πρέπει να σημειώσουμε ότι το να συναντηθεί μια νύφη με μια άλλη νύφη δεν είναι κάτι το κακό, είναι ίσα ίσα μια μεγάλη ευλογία και χαρά. Άλλωστε στα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού πληροφορούμαστε ότι τα μυστήρια τελούνταν κοινά για όλους τούς πιστούς κατά τη διάρκεια της θείας Λειτουργίας. Έτσι μαζί τελούνταν τα βαπτίσματα, μαζί και οι γάμοι. Η συνήθεια να αποφεύγει να συναντήσει η μία νύφη την άλλη δεν είναι σωστή, μάλλον δείχνει ρηχότητα, σε όσους πιστεύουν σ' αυτές τις προλήψεις της πίστεως των. Επιπροσθέτως θα ήθελα να σημειώσω ότι, όταν οι πιστοί μας δεν έχουν πνευματική ζωή και φυσικά ούτε μυστηριακή ζωή, τότε εύκολα ασπάζονται πολλές δοξασίες και πέφτουν θύματα επιτηδείων «τσαρλατάνων» και αυτόκλητων σωτήρων και γίνονται βορά προβατόσχημων λύκων. Η καλή γνώση περί της πίστεώς μας αποτελεί τη νοητή ασπίδα προφύλαξης της ζωής μας από τέτοιες άσχημες καταστάσεις, που μάλλον δεσμεύουν τον άνθρωπο και τον κάνουν πειθήνιο όργανο επιτηδείων μάγων, μαγισσών, μέντιουμ, χαρτοριχτρών και φλιτζανούδων. Όλοι οι προαναφερθέντες χορεύουν στο χορό που έστησε ο διάβολος και εμπλέκουν και τούς ανυποψίαστους ορθοδόξους πιστούς μας στις πλεκτάνες τους, οδηγώντας τους πολλές φορές στην απόγνωση. Για τον λόγο αυτό η Ορθόδοξη Εκκλησία, τονίζουμε, ποτέ δεν θεώρησε κακό το να συναντηθεί μια νύφη με την άλλη, ίσα-ίσα χαίρεται η αγία μας Εκκλησία, όταν τα παιδιά της ζητούν την ευλογία της.

Επιτρέπεται να διαβάζεται η ευχή της βασκανίας σε παιδιά αβάπτιστα;

Την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα μας τη δίδει ο καθηγητής της Λειτουργικής  Φουντούλης

Τα αβάπτιστα νήπια εφ’ όσον είναι γεννημένα από χριστιανούς γονείς, πού έχουν την πρόθεση να τα βαπτίσουν, δεν είναι βέβαια χριστιανοί, εφ’ όσον δεν έχουν ακόμη μπει στην χριστιανική κοινότητα με το άγιο βάπτισμα, είναι όμως κατά κάποιο έμμεσο τρόπο μέλη της Εκκλησίας, μπορούμε να ειπούμε «κατηχούμενα».

Βλέπετε στις ευχές πού διαβάζονται κατά την ημέρα της γεννήσεως γίνεται ειδικός λόγος και ειδική δέησις για το παιδί. Έτσι στην α΄ ευχή λέγει: «καί τό ἐξ αὐτῆς κυηθέν νήπιον διατήρησον ἀπό πάσης φαρμακείας, ἀπό πάσης χαλεπότητος, ἀπό πάσης ζάλης τοῦ ἀντικειμένου, ἀπό πνευμάτων πονηρῶν ἡμερινῶν τέ καί νυκτερινῶν... ἀπό νόσου καί μαλακίας, ἀπό ζήλου καί φθόνου καί ὀφθαλμῶν βασκανίας καί ἐλέησον αὐτήν καί τό βρέφος... καί τό ἐξ αὐτῆς κυηθέν νήπιον ἀξίωσον προσκυνῆσαι τόν ἐπίγειον ναόν...».

Την όγδοη δε ημέρα οδηγείται στον ναό και «κατασφραγίζεται» το παιδίον, τού δίδεται το όνομα και διαβάζεται η παλαιά ευχή της καταγραφής των κατηχουμέ νων: «Κύριε ὁ Θεός ἠμῶν, σού δεόμεθα καί σέ παρακαλοῦμεν, σημειωθήτω τό φῶς...». Και διά τού βρέφους κάμνει ο ιερεύς «σταυρού τύπον» προ των πυλών του ναού η της εικόνος της Θεοτόκου.

Πολύ περισσότερο κατά την ακολουθία του σαραντισμού, πού «εκκλησιάζεται» το παιδί, αναγινώσκονται ειδικές ευχές γι’ αυτό, πού ήδη από την όγδοη ημέρα καλείται «δοῦλος τοῦ Θεοῦ», και εισάγεται στον ναόν και στο θυσιαστήριο.

Επομένως κατ’ αναλογίαν μπορεί να μετάσχει και των άλλων ευλογιών και ευχών της Εκκλησίας, εφ’ όσον αυτές δεν έχουν χαρακτήρα μυστηρίου. Η ευχή της βασκανίας εξάλλου είναι ένα είδος εξορκισμού, και εξορκισμοί εδιαβάζοντο και διαβάζονται και σήμερα στους κατηχουμένους.

Έκτος αυτού για την βασκανία γίνεται, όπως είδαμε, ειδικός λόγος στην β΄ ευχή, πού διαβάζεται την πρώτη ημέρα της γεννήσεως τού παιδιού. «Ασφαλώς λοιπόν μπορεί να αναγνωσθεί η ευχή της βασκανίας και σε μη βαπτισμένα παιδιά». Και συνεχίζει ο καθηγητής κ. Τω. Φουντούλης: «Δεν επιτρέπεται όμως αν δεν υπάρχει πραγματική αξία ο ιερεύς να αναγνώσει την σχετική ευχή και να γίνεται συνεργός και να ενθαρρύνει τις δεισιδαιμονίες των απλοϊκών πιστών. Η ευχή της βασκανίας δεν έχει τον χαρακτήρα αντιβασκανικού εμβολίου. Πρέπει όμως να γίνεται συστηματικά και εγκαίρως η διαφώτησις των χριστιανών για να γνωρίζουν την σημασία, τον σκοπό και την δύναμη των λειτουργικών ευχών και των διαφόρων ακολουθιών. Άλλως γιατί να ζητούμε ευθύνες από ανεύθυνους καλοπροαίρετους ανθρώπους; Ας έρωτα την συνείδηση του ο κάθε ιερεύς, αν δεν είναι αυτός υπεύθυνος για το σκότος στο όποιο ζουν ακόμη τα λογικά του πρόβατα. Δεν χρειάζεται για την προσπάθεια αυτή ούτε πολλή σοφία ούτε μεγάλες ρητορικές ικανότητες. Θα πρέπει χωρίς καθυστερήσεις να φωτισθούν οι πιστοί, γιατί με κάτι τέτοιου είδους προλήψεις διασύρονται και βεβηλώνονται τα οργιαστικά μέσα της Εκκλησίας μας και γινόμεθα αιτία να συκοφαντείται η πνευματική μας λατρεία και να θεωρείται από πολλούς συνώνυμη με την μαγεία και την δεισιδαιμονία».

Τα απρόοπτα του γάμου...

Ερώτηση:Όταν συμπέσει κηδεία μέσα στο σπίτι που ετοιμάζεται για γάμο, τί γίνεται;  

Και το ερώτημα αυτό πολλές φορές το αντιμετωπίζει η Εκκλησία μας.
Οι άνθρωποι χωρίς να γνωρίζουν τι γίνεται και σ' αυτήν την περίπτωση, αντί να ρωτήσουν τους πνευματικούς ταγούς, που είναι οι ιερείς μας και κυρίως οι πνευματικοί εξομολόγοι, δέχονται τέτοιου είδους συμβουλές από προληπτικές και δεισιδαίμονες γυναίκες, που ποτέ δεν ομιλούν με πνεύμα Θεού, γιατί δεν κατέχουν τη θεολογία της Εκκλησίας μας, με αποτέλεσμα να δημιουργούν περισσότερα προβλήματα μέσα στα σπίτια, παρά να δίνουν λύσεις.
Εν προκειμένω θα ήθελα να σημειώσω, ότι όλα όσα συμβαίνουν μέσα στη ζωή μας είναι καλοδεχούμενα. Οι πιστοί μας δεν πρέπει να θεωρούν τον θάνατο ως κάτι κακό.

Ο θάνατος σύμφωνα με την ορθόδοξη διδασκαλία θεωρείται κοίμηση. Κάνεις από τούς τεθνεώτες που φεύγει απ' αυτή τη ζωή δεν χάνεται, δεν εξαφανίζεται, αλλά ζει μέσα στην ουράνια κατοικία του Θεού. Για τον λόγο αυτό μέσα στον ορθόδοξο ναό τελούνται συνεχώς και αδιαλείπτως όλα τα μυστήρια και οι ακολουθίες, χωρίς να ειδικεύεται κάποιος ναός σε ναό γάμων ή βαπτίσεων ή κηδειών ή μνημοσυνών.
Όλα τελούνται μέσα στο ναό και με εναλλαγές και την ίδια ήμερα, που ο κληρικός τελεί μια κηδεία, την ίδια ήμερα τελεί γάμο, ακολούθως τελεί βάπτιση, μετά κάτι άλλο. Αυτό δείχνει και μόνο με μια απλή σκέψη, το πως η Ορθόδοξη Εκκλησία μας αντιμετωπίζει όλες τις περιπτώσεις της ζωής των πιστών της. Για το λόγο αυτό σε σπίτι που ετοιμάζεται να τελέσει γάμο, εάν συμπέσει κηδεία, λόγο του αιφνίδιου και ξαφνικού της περιστάσεως, το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Θα έλεγα μάλιστα ότι σε σπίτι που έχει κάνει τόσες και τόσες προετοιμασίες για το γάμο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, είναι κρίμα να αναβληθεί το μυστήριο του γάμου λόγω πένθους. Το πένθος δεν πρέπει να το αντιμετωπίζουμε ως κάτι που φέρνει το σταμάτημα της ζωής.
Η πίστη μας, μας διδάσκει πως του θανάτου ακολουθεί ή Ανάσταση, που είναι η χαρά, η ζωή και η ευτυχία. Για τον λόγο αυτό σε περιπτώσεις που συμβαίνει κατά την ώρα της προετοιμασίας του γάμου να επέρχεται ξαφνικά ένας θάνατος, να μην μπαίνουν στον πειρασμό οι μελλόνυμφοι και αναβάλλουν το γάμο τους. Στο επιχείρημα, που θα το χαρακτήριζα «γαιώδες», ότι πολλοί εκ των γειτόνων ή της ευρύτερης κοινωνίας που ζείτε θα σας κακοχαρακτηρίσουν γι' αυτό που θα κάνετε, δηλ. το να τελέσετε γάμο μετά την κηδεία, θα έλεγα ως επιχείρημα να σκέπτεσθαι μάλλον ποιο είναι το θέλημα του Θεού και όχι ποιες είναι οι διαστρεβλωμένες πεποιθήσεις και κανόνες των ανθρώπων.
Πάνω από το θέλημα των ανθρώπων είναι η φοβερά κρίση του Θεού, που είναι πάντα προς το συμφέρον του ανθρώπου. Δυστυχώς, κάποιοι χριστιανοί μας δεν σκέπτονται το Θεό και σ' αυτήν την όντως δύσκολη περίσταση της ζωής τους και καταφεύγουν στο τί θα πουν οι συνάνθρωποι τους, γι’ αυτό που πρέπει και ορίζει η αγία μας Εκκλησία να πράξουν.
Τελειώνω με μια πνευματική σύσταση, αγαπητά μου παιδιά, σε όποια περίσταση της ζωής σας αντιμετωπίσετε κάποιο πρόβλημα, κάτι παρόμοιο με το συγκεκριμένο ερώτημα που ασχολούμαστε, να μην απευθύνεστε σε ανθρώπους που δεν έχουν πνεύμα Θεού ούτε γνωρίζουν καλά τα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.
Μην εμπιστεύεσθε ανθρώπους πού τους βλέπετε έστω τακτικά να εκκλησιάζονται στην Εκκλησία μας και τούς ζητάτε τη γνώμη τους για θέματα πνευματικά.
Όσο πνευματικός και να 'ναι ο συνάνθρωπος μας, θα πρέπει τα ερωτήματα και τις τυχόν απορίες σας να τις θέτετε υπόψιν των πνευματικών πατέρων της Εκκλησίας μας, δηλ. στους ιερείς μας, οι όποιοι και θα λογοδοτήσουν εν ήμερα Κρίσεως, για κάθε ψυχή πού αναλαμβάνουν στο πετραχήλι τους. 

πηγή

Ἐρώτηση: Γάμος χωρὶς νὰ συμφωνοῦν οἱ γονεῖς εἶναι πορνεία;

Ἐρώτηση:

Ἤθελα νὰ ρωτήσω τί γίνεται ἂν δύο νέοι θέλουν νὰ παντρευθοῦν, καὶ τοῦ ἑνὸς ὁ ἕνας γονιὸς δὲν συμφωνεῖ γιὰ τὸ γάμο του μὲ τὸν ἄλλον (ἐνῶ ὁ ἄλλος γονιὸς συμφωνεῖ) Γιατί ἔχω διαβάσει στὸν 42ο κανόνα ὅτι ὁ γάμος χωρὶς νὰ συμφωνοῦν οἱ γονεῖς εἶναι πορνεία. Δηλαδὴ ἂν ὁ γονέας αὐτὸς ἔχει παράλογες ἀπαιτήσεις γιὰ αὐτὸν ποὺ θέλει νὰ παντρέψει τὸ παιδὶ του τί γίνεται; καὶ ἂν παντρευθοῦν ἁμαρτάνουν χωρίς νά εἶναι μάλιστα καί ἔγκυρος ὁ γάμος τους;

---

Ἀπάντηση:

Ὁ Ἱερός Κανόνας ἔτσι ὁρίζει. Ὑπέρβαση τοῦ Κανόνα γίνεται μόνο σὲ ἐξαιρετικὲς περιπτώσεις μὲ τὴ σύμφωνη γνώμη κάποιου φωτισμένου πνευματικοῦ ποὺ μπορεῖ νὰ διακρίνει ὅτι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὴ συγκεκριμένη περίπτωση εἶναι διαφορετικό.

Γιατί ὅμως νὰ μὴν δεχθοῦμε ὅτι ἡ ἄρνηση τοῦ γονηοῦ ἐκφράζει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ; Μὲ διάφορα γεγονότα δὲν μᾶς μιλάει ὁ Θεὸς στὴ ζωή μας;

Στὶς σημερινὲς συνθῆκες ἂν ὁ γονηὸς συμφωνεῖ στὴν ἐξώγαμη σχέση τοῦ παιδιοῦ του ἢ πολὺ περισσότερο ἂν ἔχει συναινέσει σὲ ἀρραβώνα τότε ἔχει δώσει καὶ τὴ συγκατάθεση ποὺ προβλέπει ὁ Ἱερὸς Κανόνας.

Βέβαια ὁ γάμος ποὺ ἔγινε χωρὶς συναίνεση μπορεῖ νὰ θεραπευθεῖ μὲ τὴν ἐκ τῶν ὑστέρων ἔγκριση τοῦ γονηοῦ.

Ἐκτός αὐτῶν ὅμως, ὁ ἐν λόγῳ κανόνας ἀναφέρεται πρωτίστως στὸ ἰσχῦον δίκαιο τῆς ἐποχῆς. Ἡ συναίνεση ποὺ ἀπαιτεῖ ὁ ἐν λόγῳ κανόνας τοῦ Μ. Βασιλείου προβλεπόταν μὲ αὐστηρὸ δίκαιο στὸ ῥωμαϊκὸ δίκαιο τῆς ἐποχῆς, ἦταν θεσμὸς δημοσίου δικαίου, ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ τὸν παρακάμψει ἡ ἰδιωτικὴ βούληση. Ἡ σύναψη γάμου χωρὶς αὐτὴν τὴν προϋπόθεση (συναίνεση) καθιστοῦσε τὸ γάμο ἄκυρο, ἐξ οὗ καὶ ἐθεωρεῖτο παράνομη συμβίωση καὶ ὄχι γάμος, ἑπομένως πορνεία, σύμφωνα μὲ τὴν χριστιανικὴ ἀντίληψη. Ὁ Μ. Βασίλειος οὐσιαστικὰ μὲ τὸν ἐν λόγῳ κανόνα ἐπιβεβαίωνε τὴ συμφωνία τοῦ δικαίου τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὸ ἰσχῦον δίκαιο τῆς Αὐτοκρατορίας.

Ἐπίσης οἱ προβλέψεις τοῦ τότε δικαίου δὲν ἀναγνώριζαν σύσταση γάμου σὲ δούλους· οἱ σχετικοὶ ὅμως ἱεροὶ Κανόνες, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ 42ος Μ. Βασιλείου περιλαμβάνουν στὸ ἐπιτρεπτό τους καὶ τοὺς δούλους, ἐφ' ὅσον ὑπάρχει συναίνεση· καὶ εἶναι ἄλλο ὅτι ἡ ἔλλειψή της καθιστᾷ ἄκυρο τὸ γάμο· ὡστόσο ὀφείλουμε νὰ ἐπισημάνουμε τὴν καμπὴ αὐτὴ ποὺ ἔφερε ἡ δικαιικὴ ἀντίληψη τῆς Ἐκκλησίας εὐρύτερα στὸν πολιτισμό.

Πρέπει ἐπίσης νὰ τονιστεῖ ὅτι οἱ ἐν λόγῳ προβλέψεις τοῦ ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ποὺ προσλήφθηκαν καὶ στὸ βυζαντινὸ δίκαιο (δηλαδὴ ἀπὸ αὐτοκράτορες μὲ χριστιανικὴ αὐτοσυνειδησία, οἱ ὁποῖοι μαζὶ μὲ τὶς ὁμάδες ἐργασίας τους ἔκριναν ὑπὲρ τῆς συμφωνίας αὐτῶν τῶν προβλέψεων μὲ τὴ χριστιανικὴ ἠθικὴ), ἀφοροῦσαν κυρίως ὑπεξούσια τέκνα (δηλαδὴ τέτοια ποὺ δὲν εἶχαν δικαίωμα δικαιοπραξίας), τὰ ὁποῖα μπορεῖ νὰ ἦταν καὶ ἄνω τῶν 18 ἐτῶν, ἐπίσης αὐτεξούσιες θυγατέρες μέχρι τὰ 25 ἔτη.

Ἑπομένως ὑποκείμενά του δὲν ἦταν κάθε νόμιμο τέκνο, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ αὐτεξούσια ἄρρενα τέκνα. Ἡ ἐν Καρθαγένῃ Σύνοδος (419μ.Χ.) σὲ σχετικό της Κανόνα (35) ἐγκληματοπροληπτικὰ ἀπέτρεπε τοὺς γονεῖς ἀπὸ τὸ νὰ χορηγοῦν εὔκολα σὲ αὐτὰ τὴν αὐτεξουσιότητα (emancipatio), ἐπισημαίνοντας τὴν εὐθύνη ποὺ αὐτὴ ἡ πράξη ἐπέφερε γιὰ τοὺς γονεῖς, εἰδικὰ στὴν περίπτωση ἐφάμαρτης συμπεριφορᾶς τῶν τέκνων τους, ὡς ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἐπιπόλαιας χορήγησης αὐτεξουσιότητας, στὴν ὁποία βέβαια μποροῦμε νὰ ὑποθέσουμε καὶ τὴ σύναψη γάμου μὲ πρόσωπα παρὰ τὴ θέληση τῶν γονέων.

Οἱ ἀπαγορευτικὲς προβλέψεις αὐτὲς καὶ ὁ σκοπός τους μεταφέρθηκαν καὶ στὸ Κανονικὸ Δίκαιο, διότι ἐξ ὑπαρχῆς ὑφίσταντο στὴν πίστη τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἀποτελοῦν καὶ σήμερα ὡς κάποιο σημεῖο ἰσχῦον δίκαιο μὲ κάποιες διακρίσεις, ἀφοῦ πλέον ἡ συναίνεση τῶν γονέων, ποὺ ἀπαιτεῖτο αὐστηρὰ στὸ βυζαντινοῤῥωμαϊκὸ δίκαιο, δὲν ὑφίσταται ὡς προϋπόθεση στὸ ἰσχῦον ἀστικὸ δίκαιο γιὰ τὴ σύναψη τοῦ γάμου, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τῆς ἀνηλικότητας. Ἡ Ἐκκλησία, ὡστόσο, θεωρεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρακάμπτεται ἡ συναίνεση τῶν γονέων γιὰ τὸ γάμο τῶν τέκνων τους, θέλοντας νὰ τονίσει μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο καὶ τὴν εὐθύνη τῶν γονέων γιὰ τὶς ἐπιλογὲς τῶν τέκνων τους, ἀκόμη καὶ ὅταν αὐτὰ ἔχουν εἰσέλθει στὴν ἐνηλικότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάγκη νὰ ἐπικαλοῦνται τὰ τέκνα τὶς εὐχὲς τῶν γονέων καὶ τὴν ἠθική τους στήριξη τιμώντας παράλληλα καὶ τοὺς γονεῖς ποὺ τὰ ἀνέθρεψαν.

Παρόμοια μποροῦμε νὰ διαπιστώσουμε διαβάζοντας τοὺς σχετικοὺς Κανόνες ποὺ ἐπιτάσσουν τὴν ἀπόδοση τιμῆς καὶ διατροφῆς πρὸς τοὺς γονεῖς (σὲ περίπτωση ἀπορίας τους), θεωρώντας αὐτὸ μάλιστα φυσικὸ χρέος (Γάγγρας 15 καὶ 16).

Αὐτὴ ὅμως ἡ ὑποχρέωση παρακάμπτεται, ὅταν λ. χ. ἐμπλέκονται ἀπαιτήσεις ἐκ μέρους τῶν γονέων ποὺ ὠθοῦν σὲ ἁμαρτία (πρβλ. τὴ σχετικὴ ἑρμηνεία τοῦ Πηδαλίου στὸν Γάγγρας 16).

Τὶς προβλέψεις αὐτὲς τὶς βλέπουμε, μεταξὺ ἄλλων, καὶ στοὺς ἱεροὺς Κανόνες ποὺ ἀπαγορεύουν καὶ ποινικοποιοῦν τὴν ἁρπαγὴ γυναίκας μὲ σκοπὸ τὸ γάμο χωρὶς τὴ συναίνεση τῶν γονέων, ἢ τὸν ἐκβιασμὸ γιὰ τὴ χορήγηση τῆς συναινέσεως, μία ἐγκληματικὴ συμπεριφορὰ (πολλὲς φορὲς συνοδευόταν ἀπὸ τὴ χρήση ὅπλων), ποὺ εὐτυχῶς στὶς ἡμέρες μας ἔχει ἐκλείψει. Ὡστόσο οἱ σχετικὲς ἀπαγορεύσεις τῶν ἱερῶν Κανόνων τονίζουν τὴν ἀξία τῆς συναινέσεως τῶν γονέων, ποὺ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρακάμπτεται μὲ τὴ χρήση βίας (ἁρπαγή). Γιὰ αὐτὸ καὶ στὴν περίπτωση διαπράξεως ἁρπαγῆς δὲν ἐπιτρέπουν τὴ σύναψη τοῦ γάμου. Αὐτὸ βέβαια ἔχει νὰ κάνει καὶ μὲ τὸ προαναφερθὲν αὐστηρὸ ἰσχῦον δίκαιο τῆς ἐποχῆς, πού, στὶς περιπτώσεις ποὺ ἀπαιτοῦσε τὴ συναίνεση τῶν γονέων, ΣΕ ΚΑΜΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ δὲν κύρωνε τὸ γάμο χωρὶς αὐτήν, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ συναίνεση, καὶ ἔτσι ὠθοῦσε πολλὰ πρόσωπα στὸ ἐν λόγῳ ἔγκλημα μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς χορήγησης τῆς συναινέσεως (διὰ τοῦ ἐκβιασμοῦ). Στὴν περίπτωση ὅμως τῆς ἁρπαγῆς, ἀκόμη καὶ ἐὰν μετὰ τὴ διάπραξη τοῦ ἐγκλήματος οἱ γονεῖς χορηγοῦσαν συναίνεση, ἡ πολιτεία ΔΕΝ κύρωνε τὸ γάμο. Καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ διαπιστώνεται συνεπῶς ἡ διαφοροποίηση τῆς Ἐκκλησίας, διότι, ἐνῷ στὸ τότε ἰσχῦον ποινικὸ δίκαιο τῆς Αὐτοκρατορίας τὸ κώλυμα ἦταν ἀνατρεπτικὸ καὶ ἀπόλυτο, στὸ κανονικὸ δίκαιο ἡ μεταγενέστερη συναίνεση κύρωνε τὸ γάμο. Τονίζουμε αὐτὸ τὸ στοιχεῖο, γιατὶ δείχνει ὅτι ἡ Ἐκκλησία δὲν ἔχει τόσο αὐστηρὸ δίκαιο, ἀκόμη καὶ ὅταν ἡ ἀρχικὴ σύναψη τοῦ γάμου πάσχει ἀπὸ αὐτὸ τὸ σοβαρὸ ἐλάττωμα.

πηγή