10 πράγματα που γίνονται μόνο σε έναν παραδοσιακό κρητικό γάμο!

Το σκηνικό ενός γάμου και τα έθιμα γύρω από αυτό το γεγονός διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Όσοι είχαν την τύχη να παρευρεθούν σε ένα κρητικό γάμο, συνειδητοποίησαν πως για τους Κρητικούς δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση το γεγονός αυτό.
Μάλιστα, συνήθως στους γάμους των Κρητικών σπάνια θα φύγει κάποιος με κακές εντυπώσεις, καθώς εκεί όλα υπάρχουν σε διπλάσιες ποσότητες.
Βέβαια, δεν είναι μόνο το άφθονο κρασί και φαγητό, αλλά και κάποια ακόμη έθιμα τα οποία είναι γνωστά μόνο στους ντόπιους.
Αν, λοιπόν, τύχει να βρεθείς κι εσύ σε έναν κρητικό γάμο, τότε θα πρέπει να ξέρεις τα παρακάτω πράγματα.
1. Η πλειοψηφία των κρητικών γάμων γίνεται σε μεγάλα κέντρα δεξιώσεων.
2. Υπάρχει και πρόγαμος.
Γίνεται 2-3 μέρες πριν από τον γάμο. Ο γαμπρός καλεί τους φίλους του στο σπίτι ή κάπου έξωκαι ουσιαστικά γιορτάζουν την τελευταία μέρα ελευθερίας του. Ναι, πείτε το bachelor. Κάπως έτσι, αλλά πιο παραδοσιακά.
3. Το γαμοκούλουρο.
Εφτάζυμο ψωμί ειδικά για γάμους. Θα το βρεις πάνω στο τραπέζι του γλεντιού.

4. Το γαμοπίλαφο.
Το πατροπαράδοτο φαγητό των γάμων. Βέβαια δεν είναι το κύριο πιάτο, καθώς μετά το γαμοπίλαφο έρχεται το ψητό κρέας.
5. Να είσαι πάντα προετοιμασμένος για μπαλωθιές
Το έθιμο κρατεί καλά ακόμη και σήμερα
6. Φορούν όλοι λευκό σαρίκι
Το φορούν είτε στο κεφάλι είτε στο λαιμό και μερικές φορές το φορά και ο γαμπρός αντί για γραβάτα.
7. Υπάρχει δισκάκι για το...φακελάκι
Στις «χαιρετούρες», στο τέλος του γάμου, να περιμένεις να δεις στο τέλος της σειράς και την κοπέλα που θα κρατά το δίσκο για να βάλεις το φακελάκι σου.
8. Η ορχήστρα στο γάμο παίρνει φιλοδώρημα
Συγκεκριμένα στο γλέντι το ζευγάρι και οι συγγενείς θα αφήσουν φιλοδώρημα στην ορχήστρα στους πρώτους 2-3 χορούς.
9. Σερβίρεται μακαρονάδα με κρητική γραβιέρα τα ξημερώματα
Σε ορισμένες περιπτώσεις μετά τις 4 το ξημέρωμα έρχεται μία ωραία ζουμιστή μακαρονάδα με κρητική γραβιέρα για να διώξει την γεύση από την ρακί.
10. Κλείνουν το γλέντι πάντα με μία μαντινάδα
Μπορεί να λέγονται διάφορες μαντινάδες κατά την διάρκεια του γάμου, αλλά σίγουρα θα ακουστεί και μία στο τέλος.





 

Παραδοσιακός γάμος στο Πήλιο

Ένας παραδοσιακός γάμος που πραγματοποιήθηκε στο Πήλιο, μας δίνει μια μοναδική αίσθηση των εθίμων της περιοχής. Η Βάσω και ο Στέφανος αναβίωσαν πολλά από αυτά, σε έναν καταπληκτικό γάμο.

Οι μέρες πριν το γάμο

Τα κυρίως έθιμα του  Πηλιορείτικου Γάμου άρχιζαν οχτώ μέρες πριν την Κυριακή της τελέσεως του μυστηρίου.
Ο γάμος οργανωνόταν από τα μπρατίμια (τους εκλεκτούς φίλους του γαμπρού και της νύφης). Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, συγγενείς και φίλοι ασχολούνταν με την συγκέντρωση και τακτοποίηση της προίκας και το στρώσιμο του γαμήλιου κρεβατιού. Βέβαια την τελευταία στιγμή δεν έλλειπαν απαιτήσεις, το λεγόμενο πανωπροίκι.

Ακολουθούσε το γλέντι στη διάρκεια του οποίου τα μπρατίμια κρεμούσαν το γαμπρό και τον κατέβαζαν όταν η νύφη τους έταζε ένα σημαντικό δώρο. Κατόπιν περνούσαν στο ζευγάρι ποδιές και ανελάμβαναν αυτοί πλέον το σερβίρισμα των καλεσμένων.

Όπως φαίνεται και στις εικόνες, τα έθιμα τηρήθηκαν κατά γράμμα.

Η προετοιμασία και η τελετή

Οι φίλοι μαζεύτηκαν στο σπίτι του γαμπρού για να τον ετοιμάσουν. Ξύρισμα με …μπαλτά, πριόνι και ότι άλλο βρεθεί. Στο σπίτι της νύφης, χαρά και συγκίνηση μαζί.

Ο γαμπρός και οι συνοδοί του φτάνουν στην εκκλησία με άλογα, συνοδεία οργάνων, ενώ η νύφη, συνοδευόμενη από τους δικούς της ανηφορίζει με τα πόδια, ενώ μπροστά της χορευτές ανοίγουν το δρόμο.

Απολαύστε τις μοναδικές εικόνες και το video, από το φωτογράφο Κωνσταντίνο Ξένο  – One Studio

Παραδοσιακά κυπριακά τραγούδια για την ετοιμασία της μανάσσας (παστού)

Ένα από τα έθιμα του κυπριακού γάμου είναι «η μανάσσα», το οποίο δεν γίνεται πλέον. Η μανάσσα στηνόταν μια μέρα πριν από το γάμο, δηλ. το Σάββατο, που συνίστατο στη διαμόρφωση του νυφικού δωματίου σε βασιλικό διαμέρισμα με βήλα και παραπετάσματα. Στολίζανε το ταβάνι και τους τοίχους με απλωμένα και κρεμαστά σεντόνια και με μαντηλίες, κρατημένες στη μέση, ώστε να σχηματίζουν χιαστί σταυρό. Στις άκρες των μαντηλιών στερέωναν σταυροκούλουρα και ανθρωπόμορφα ψωμιά. Στην Πάφο η μανάσσα ονομαζόταν «παστός» και στην επαρχία αυτή κολλούσαν στον τοίχο από ζυμάρι πουλάκια, φίδια και ακτινωτούς σταυρούς ως σύμβολα του γάμου. Όλα αυτά γίνονταν με τη συνοδεία οργάνων και τραγουδιών. Συγχρόνως οι γυναίκες έφερναν μέσα σε πανέρια και την άλλη προίκα χορεύοντας και την εξέθεταν. Πιο κάτω παραθέτω δυο σήμερα άγνωστα τραγούδια για την ετοιμασία της μανάσσας:

Φωνάξετε τις νόστιμες, πέτε τους να βουρίσουν*
Μανάσσαν εν' που στήνουμεν, για να μας βοηθήσουν.
Φωνάξετε της μάνας της να φέρει τ' ανοιχτάριν*,
να ΄βρετε τα σεντόνια της τα διπλοτριπλωμένα
που τα ετριπλοδίπλωσε με τα χρυσά της χέρια.
Άγια Μαρίνα, σύντρεξε, τζι' άγια* Φανερωμένη,
βοηθάτε τούτην την δουλειάν να είν' ευλοημένη.
Σύντρεξε τζιαι βοήθα τους τζιαι στείλε τους την χάριν,

τζι' άγια Χρυσορρογιάτισσα* με το γρουσόν ζωνάριν.
Σύντρεξε τζιαι βοήθησε να ΄ρτουν οι καλεσμένοι,
να ΄ρτουν οι καλεσμένοι τους κανίσσια* φορτωμένοι.

Τζυρά του Τζύκκου*, μια είσαι, υπερδεδοξασμένη,
οπούρκονται στην χάριν σου 'π' ούλην την οικομένην 

τζιαι λουτουρκούν την μέραν σου πισκόποι τζιαι γουμένοι.

Τζυρά του Τζύκκου, μια είσα τζι' άλλη του Τροόδου*

τζι' ένας ο Τίμιος Σταυρός*, ο Κάνναβος* τ' Ομόδου.
Συντρέξετε, βοηθάτε τους, να 'ρτουν ευλογημένοι,
να 'ρτουν κ' οι καλεσμένοι τους κανίσσια φορτωμένοι.

βουρίσουν = τρέχουν, ανοιχτάριν = κλειδί, άγια = άντε εμπρός, Χρυσορρογιάτισσα = Παναγία η Χρυσορρογιάτισσα μοναστήρι στην Πάφο, κανίσσια = δώρα, Παναγία του Κύκκου = μεγάλο μοναστήρι της Παναγίας στην Κύπρο, Παναγία του Τροόδου = μοναστήρι της Παναγίας Τροοδίτισσας, Τίμιος Σταυρός = μοναστήρι Τιμίου Σταυρού στο χωριό Όμοδος, Κάνναβος = κομμάτι σχοινί που έδεσαν τον Χριστό στο Σταυρό,


και το άλλο είναι το ακόλουθο:


Ώρα καλή τζι' ώρ' αγαθή τζι' ώρα ευλοημένη
τούτ' η δουλειά π' αρκέψαμεν, να βκει στερεωμένη
τζιαι που το στόμαν του Γριστού νά' νι ευλοημένη.
Η Παναΐα τζι' ο Γριστός 'ννα βκουν να σιριανίσουν
τζι έννα περάσουν που δαμέ τζι έννα μας ευλοήσουν.
Φωνάξετε τες νόστιμες, πέτε τους να βουρήσουν,
μανάσσαν εν' που στήννουμεν, για να μας βοηθήσουν.
Φωνάξετε της μάνας της, να φέρει τ' αννοικτάριν,
φέρτε τζιαι ποκλειδώστέ το το κάρενον αρμάριν,
νά ' βρετε τα σεντόνια της, τα διπλοτριπλωμένα,
που τα εδιπλοτρίπλοσεν 'που τα μικρά της χρόνια.
Μέσ' στην αυλήν της νιόνυφφης εστήσασιν αμάξιν
στήσετε την μανάσσαν της με την πολλήν την τάξιν.
Ο άνεμος εφύσησεν τζι' η θάλασσα 'ν πουνάτσα
βοήθα τζιαι των νόστιμων να στήσουν την μανάσσαν.
Η Παναΐα τζι' ο Γριστός 'ννα βκουν εις το σιριάνιν
τζι' εννά 'ρωτουν 'που την νιόνυφφην, να δούσιν ίντα κάμνει.

πηγή

ΠΑΤΙΝΑΔΑ ΓΑΜΟΥ

Η κοσάρα. Ένα ποντιακό γαμήλιο έθιμο

Η κοσάρα του κουμπάρου. Ένα διασκεδαστικό ποντιακό γαμήλιο έθιμο που τηρείται μέχρι σήμερα σε γάμους και βαπτίσεις.
Κοσάρα είναι η κότα στην ποντιακή διάλεκτο. Το έθιμο στον Πόντο ήθελε μια βραστή κότα ολόκληρη με τα πόδια και το κεφάλι, της οποίας έβαφαν το ράμφος και τα νύχια της κόκκινα της και την έντυναν με μια παραδοσιακή Ποντιακή στολή. Από επάνω την στόλιζαν με τούλι και φυσικά της φορούσαν πέπλο και λουλούδια στο κεφάλι.
Την έβαζαν σε έναν δίσκο και κρατώντας την ψηλά οι κοπέλες υποδέχονταν τον κουμπάρο στο τραπέζι. Σχημάτιζαν γύρω του ένα κύκλο και τραγουδούσαν παραδοσιακά Ποντιακά τραγούδια γάμου.
Κατι τότε άρχιζε το παζάρι με τον κουμπάρο. Για να πάρει την κότα έπρεπε να ασημώσει τον δίσκο. Έτσι ο κουμπάρος έβαζε το χέρι στη τσέπη και άφηνε όσα χρήματα ήθελε.
Τότε οι κοπέλες συνέχιζαν το χορό αλλά δεν έδιναν τόσο εύκολα την κότα, κάνοντάς τον να αφήσει αρκετά χρήματα. Τέλος του έδιναν την κότα, τον ευχαριστούσαν, συγκέντρωναν τα χρήματα και τα έδιναν στο νιόπαντρο ζευγάρι.
Σε κάποιες περιοχές του Πόντου την κοσάρα προσέφερε η θεία της νύφης, πάνω σε δίσκο στον κουμπάρο, σαν μεζέ συνοδευόμενη με τσίπουρο, όταν ερχόταν να πάρει τη νύφη από το σπίτι της.
Το έθιμο αυτό σε παραλλαγή, συνεχίζουν να τηρούν οι Πόντιοι σε γάμους αλλά και βαπτίσεις. Μετά το μυστήριο και κατά τη διάρκεια της δεξίωσης του γάμου ή της βάπτισης, ένας άνδρας συνήθως μεταμφιέζεται σε γυναίκα και προσπαθεί να "πουλήσει" την κοσάρα στον κουμπάρο. Γύρω του χορεύουν οι καλεσμένοι και συμμετέχουν στο παζάρεμα.
Το στόλισμα της κοσάρας δεν γίνεται πλέον μόνο με παραδοσιακή ποντιακή στολή, αλλά μπορεί να έχει σαν θέμα κάποιο από τα ενδιαφέροντα του κουμπάρου ή της κουμπάρας. Όταν πρόκειται για βάπτιση το θέμα είναι παιδικό.
Pontos-News.Gr

Ο γάμος στο Βυζάντιο

Ο γάμος στο Βυζάντιο αποτελούσε ένα πολύ σημαντικό θεσμό που ρύθμιζε τη συμβίωση των δύο φύλων και τη νομιμοποίηση των φυσικών τους απογόνων.

Οι γυναίκες της εποχής δεν είχαν την ελευθερία να διαλέξουν τον σύζυγο που επιθυμούσαν, καθώς ήταν ο πατέρας αυτός που έπαιρνε όλες τις αποφάσεις. Συχνά πάντως το ρόλο της εξεύρεσης του κατάλληλου συντρόφου αναλάμβαναν, έναντι αμοιβής, προξενητές ή προξενήτριες.
Σύμφωνα με το βυζαντινό δίκαιο για να θεωρείται ένας γάμος νόμιμος θα έπρεπε η γυναίκα να έχει συμπληρώσει τα δώδεκά της χρόνια, ενώ ο άντρας τα δεκατέσσερα, αν και πολλοί γονείς πάντρευαν τα παιδιά τους και σε μικρότερες ηλικίες.

Αρχικά έγκυρος γάμος θεωρούνταν μόνο ο πολιτικός, από τον 9^ο όμως αιώνα και μετά ο γάμος έπρεπε υποχρεωτικά να έχει ευλογηθεί από την Εκκλησία. Βασική προϋπόθεση ήταν τα άτομα που παντρευόντουσαν να ήταν του ίδιου θρησκεύματος και δόγματος και να ανήκουν στην ίδια κοινωνική και οικονομική τάξη. Αν και κατά τους βυζαντινούς χρόνους μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μέχρι τρεις γάμοι, μόνο ο πρώτος θεωρούνταν άψογος. 

Κατά τη διάρκεια του αρραβώνα, που ήταν ιερός, συντασσόταν τα προικοσύμφωνα και ανταλλασσόταν δακτυλίδι αλλά και φιλί μεταξύ των μνηστευμένων. Ο γάμος συνήθως ακολουθούσε σε εύλογο χρονικό διάστημα, που δεν υπερέβαινε τα δύο χρόνια.

Αφού οριζόταν η ημερομηνία του γάμου στέλνονταν τα προσκλητήρια και πραγματοποιούνταν η γιορτή των «παστοπηγίων» που θυμίζει έντονα το σημερινό «στρώσιμο του κρεβατιού». Οι μελλόνυμφοι ήταν ιδιαίτερα προσεγμένοι στο γάμο φορώντας καλά ρούχα αλλά και περιποιούμενοι το πρόσωπο και τα μαλλιά τους. Αντίστοιχα καλοντυμένοι έπρεπε να είναι και οι καλεσμένοι αποφεύγοντας το μαύρο χρώμα. Η γαμήλια πομπή προς την εκκλησία αλλά και η επιστροφή στο σπίτι του γαμπρού, όπου λάμβανε χώρα το γλέντι, πραγματοποιούνταν σε κλίμα ευφορίας υπό τους ήχους γαμήλιων τραγουδιών.

Όσον αφορά το παλάτι, η εξεύρεση κατάλληλης νύφης για τον βασιλιά ή τον διάδοχο αποτελούσε μία από τις βασικές του φροντίδες. Μέσα από μία μορφή ιδιότυπων «νυφικών καλλιστείων» επιλεγόταν η καταλληλότερη νύφη. Οι βασιλικοί γάμοι, για τους οποίους δεν ίσχυαν οι περιορισμοί που ίσχυαν για τους υπόλοιπους κατοίκους του Βυζαντίου,  γιορτάζονταν, όπως είναι φυσικό, με μεγάλη λαμπρότητα.

Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα διαζύγια, αν και έβρισκαν αντίθετη την Εκκλησία, απαντούσαν με αρκετή συχνότητα στη βυζαντινή κοινωνία.
 

Πλουμιστά Γαμήλια Ψωμιά της Κύπρου



Πεζούνια με πλουμίθκια (για τον παστόν)



Πλουμιστή πίττα του αντρογύνου

Κουλούρι του κολοτζιού (για το κάλεσμα)



Κολότζι με το κουλούρι (για κάλεσμα στο γάμο)



Κουλούρι της νύφης με πλουμίδκια



Κουλούρι της νύφης με κληματαριά και σταφύλια



Πίττα του γάμου με γεωμετρικά σχέδια



Πλουμιστή γλυσταρκά (για κάλεσμα στο γάμο)



Κουλούρι του παστού (μανάσσας)

Κουλούρι για τον στολισμό του παστού



Πλουμιστό φίδι για τον στολισμό του παστού





Πλουμιστός Σταυρός για την ευλογίαν του αντρογύνου



Τσουρέκι του γάμου για το κάλεσμα



Κανίσσιν του γάμου για το κάλεσμα



Κουλουρούδκια του γάμου


Από το βιβλίο «Το Πλουμιστό Ψωμί της Κύπρου» της Δωρίτας Βοσκαρίδου
πηγή